ÂM HÍ RẠP HÁT CỔ THƯỢNG HẢI - Chương 39: Chốt Hóa Giải Duy Nhất: Diễn Trọn Vở Âm Hí
Chiều ngày 27 tháng 08 năm 2026, lúc bốn giờ, cả đoàn quay lại bàn họp ở hậu trường rạp Thiên Lạc. Trang ghi kết luận của buổi đối chiếu vẫn nằm mở trên…
Nội dung chương
Chiều ngày 27 tháng 08 năm 2026, lúc bốn giờ, cả đoàn quay lại bàn họp ở hậu trường rạp Thiên Lạc.
Trang ghi kết luận của buổi đối chiếu vẫn nằm mở trên bàn, bên cạnh cuốn sổ diễn đã khép lại. Đạo sĩ Chu Huyền Thanh ngồi vào ghế đầu bàn với một tờ giấy trắng đặt trước mặt. Ông nói buổi họp này chỉ có một việc duy nhất. Chốt phương án hóa giải cho món nợ của rạp này, chốt trước mặt toàn đoàn, và chốt sao cho sau buổi họp này không còn một cách làm nào khác được đem ra bàn lại nữa. Ông bảo Kiến Văn đọc lại những cách xử lý từng được nhắc tới trong đoàn và ngoài đoàn suốt mùa diễn này. Đọc hết một lượt, rồi ông sẽ nói từng cách một.
Kiến Văn mở cuốn sổ trắng ra và đọc chậm rãi. Cách thứ nhất từng được một người quen của đoàn gợi ý từ những ngày đầu. Làm một lễ trục vong lớn trong rạp, mời thầy về đàn cúng nhiều ngày để đưa phía bên kia rời khỏi rạp. Cách thứ hai do chính anh ta từng nghĩ tới trong những ngày đoàn mới vào rạp. Cúng một mâm lớn và đốt thật nhiều vàng mã để xua đuổi những hiện tượng lạ, coi như trả một khoản lễ cho xong chuyện. Cách thứ ba xuất hiện trong những ngày áp lực thu hồi rạp lên cao nhất. Bỏ hẳn suất diễn đêm rằm, dọn rạp sớm và trả mặt bằng trước hạn cho phía công ty. Cách thứ tư do một người trong đội đo vẽ buột miệng nói ra trong lần họ tới rạp. Nếu sợ giờ nửa đêm thì dời suất diễn lên buổi tối, diễn sớm cho khán giả người sống xem một lượt rồi tính sau. Kiến Văn đọc xong bốn cách thì khép sổ lại và nhìn về phía đạo sĩ.
Đạo sĩ gật đầu rồi nói từng cách một, không bỏ sót cách nào.
- Cách trục vong, bỏ hẳn đi. - Ông nói. - Trục vong là cách làm với tà khí quấy phá và oan hồn gây hại. Buổi chiều nay cả đoàn vừa đối chiếu đủ căn cứ để kết luận phía bên kia của rạp này không phải thứ ấy. Họ là những người đã mất trong một đêm diễn dang dở và chỉ chờ xem trọn một vở. Đem lễ trục vong ra dùng với họ là nhận sai bản chất của sự việc ngay từ bước đầu tiên. Một việc làm sai từ gốc thì làm càng lớn càng sai.
Ông dừng lại uống một ngụm trà rồi nói tiếp cách thứ hai. Cúng thay và đốt vàng mã để xua đuổi cũng bỏ hẳn đi. Ông nói đoàn đã biết rõ từ những ngày đầu học lệ rằng nợ của rạp này không trả bằng lễ cúng thay thế. Mâm cúng ở hương án của đoàn chỉ là phần lễ của người sống trước một việc hệ trọng. Nó không phải khoản trả cho món nợ vở diễn. Còn đốt vàng mã để xua đuổi thì càng sai hơn nữa. Phía bên kia trong kết luận chiều nay là khán giả chờ xem diễn. Đuổi khán giả đi không phải cách trả nợ cho khán giả. Ông nói tới đây thì nhìn sang Tiểu Bảo và nhắc lại một điều cũ. Vàng mã của đoàn chỉ đặt tại hương án. Ngoài chỗ ấy ra, đoàn không đốt, không rải và không dùng vàng mã vào bất cứ việc gì khác trong những ngày còn lại ở rạp này.
Cách thứ ba, bỏ diễn, bị ông bác bỏ bằng giọng nghiêm nhất trong buổi họp. Ông nói bỏ diễn không phải một cách hóa giải. Bỏ diễn là làm lại đúng điều đã sinh ra món nợ này. Năm xưa, một suất diễn bị dừng giữa chừng vì biến cố đã để lại một món nợ kéo dài gần chín mươi năm. Nay đoàn biết rõ mọi chuyện mà vẫn tự ý dừng lại trước giờ diễn, món nợ ấy sẽ mang thêm một lần dang dở nữa do chính người sống lựa chọn. Chưa kể đoàn đã ký cam kết diễn trọn trước mặt nhau. Một đoàn hát phá cam kết của chính mình thì không còn tư cách đứng trên sân khấu nào nữa. Kiến Văn nghe tới đó thì cúi đầu gật mạnh một cái. Anh ta nói cách thứ ba do chính mình từng nghĩ tới trong lúc yếu lòng nhất. Chiều nay anh ta chính thức bỏ nó trước mặt cả đoàn và không bao giờ nhắc lại nữa.
Cách thứ tư, dời giờ diễn, được ông chốt lại bằng một câu ngắn. Giờ diễn đã được khóa từ buổi gặp đầu tiên ở miếu. Đúng không giờ đêm rằm tháng Bảy, tức không giờ ngày hai mươi tám tháng tám, tại chính rạp Thiên Lạc này. Không diễn sớm một giờ. Không diễn muộn một giờ. Không đổi sang một rạp khác. Lệ của suất diễn này nằm ở đúng giờ ấy và đúng nơi này. Dời đi một phần nào cũng là làm sai lệ, mà sai lệ thì vở diễn dù có trọn cũng không còn là suất diễn mà phía bên kia đang chờ.
Nói xong bốn cách sai, đạo sĩ kéo tờ giấy trắng trước mặt lại gần và đọc phương án duy nhất còn lại. Ông đọc chậm rãi để Vân Trang ghi lại từng ý vào nhật ký chung. Đoàn kịch Hồi Xuân sẽ diễn trọn vở Chung Quỳ Tróc Quỷ theo lệ Âm Hí tại rạp Thiên Lạc. Màn mở đúng không giờ ngày hai mươi tám tháng tám năm hai nghìn không trăm hai mươi sáu, tức đúng nửa đêm rằm tháng Bảy. Vở diễn đi đủ ba hồi, từ hồi một tới hồi ba, không cắt bớt một lớp nào. Trước giờ mở màn, vào lúc mười một giờ bốn mươi lăm phút tối nay, Thẩm Dật Chu thực hiện khai nhãn Chung Quỳ đúng lệ đã học. Nín thở đọc bài chú Trảm Quỷ. Ngón tay trỏ chấm chu sa trộn rượu hùng hoàng điểm vào hai hốc mắt của mặt Chung Quỳ đã vẽ. Sau khi điểm nhãn, anh không soi gương và không nói chuyện phiếm với bất kỳ ai cho tới khi tẩy trang xong sau buổi diễn. Trong suốt buổi diễn, cả đoàn giữ đủ năm quy tắc nghề đã kiểm đủ trên bảng hậu trường. Không nhìn thẳng xuống hàng ghế trống. Không ngừng diễn dù nhạc cụ đứt dây. Không cúi nhặt vàng mã xuất hiện trên sàn sân khấu. Không người sống nào ngồi vào hàng ghế đầu. Khi hạ màn, người tạ màn cúi đầu lùi dần vào hậu trường đúng lệ. Buổi diễn chỉ khép lại khi vở đã đi trọn câu hát cuối cùng và màn nhung đã khép hẳn sau cái cúi đầu ấy.
Đạo sĩ đọc xong thì đặt tờ giấy xuống và nói thêm một câu ngoài phần ghi chép. Ông nói phương án này không có phần dự phòng thứ hai. Nếu đêm nay có việc gì chưa rõ, đoàn cứ đối chiếu với trang chốt này và với bảng năm quy tắc ở hậu trường. Ngoài hai thứ ấy ra, không một lời gợi ý nào từ bất cứ ai được phép chen vào đêm diễn. Cả đoàn đồng thanh đáp lại. Vân Trang đọc lại toàn bộ trang chốt một lượt cho mọi người cùng nghe. Không ai sửa một chữ nào. Kiến Văn ký tên đầu tiên với tư cách trưởng đoàn. Bà Lục ký tiếp với tư cách người giữ truyền nghề của rạp. Từng người trong đoàn lần lượt ký xuống dưới trang chốt. Dật Chu ký sau cùng, ngay dưới dòng ghi về phần khai nhãn của chính mình.
Phần việc của anh trong phương án này là phần nặng nhất và cũng là phần không ai làm thay được. Anh đứng dậy và nói lại phần của mình trước toàn đoàn một lần nữa cho thật rõ. Tối nay anh sẽ vẽ mặt Chung Quỳ theo đúng bản nét vẽ cũ trong sách hóa trang của đoàn tiền thân. Vân Trang là người kiểm tra từng nét vẽ trước khi khai nhãn. Tới giờ khai nhãn, anh thực hiện đúng bài chú và đúng cách điểm nhãn đã tập bằng nước lã ở miếu cho tới khi trúng cả hai vòng mắt. Từ lúc điểm nhãn xong, anh giữ im lặng ngoài vai diễn cho tới khi vở khép lại và việc tẩy trang hoàn thành vào sáng mai. Anh nói anh đã thuộc phần này bằng thân mình qua gần ba tuần học và tập, kể cả bài học đắt nhất mà anh vừa trả vào buổi trưa hôm qua.
Trước khi buổi họp khép lại, Nhạc Sinh xin nói phần của người giữ nhịp trong phương án vừa chốt. Ông nói gian nhạc cụ tối nay sẽ xếp đúng như buổi kiểm tra trưa nay. Đàn chính ở giữa bàn. Phách chính trong khay gỗ bên tay phải. Phách dự phòng trong khay dưới ghế. Hộp dây đàn đã cất ở tủ hậu trường và sẽ ở nguyên đó suốt đêm diễn. Nếu có sự cố với dây đàn, ông chuyển sang phách ngay trong cùng một nhịp, không thay dây và không ngừng lại. Ông nói câu ấy như một lời hứa riêng với người đứng giữa sân khấu. Dật Chu nghe ông nói mà gật đầu. Anh biết nhịp phách của ông là sợi dây duy nhất nối anh với cả đoàn trong những giờ tối nhất của đêm nay.
Bà Lục nói phần cuối cùng về tạ màn. Bà dặn vở diễn chỉ thật sự trọn khi cái cúi đầu cuối cùng được làm đúng lệ. Người tạ màn không vội. Mười hai bước lùi như buổi tổng duyệt, mỗi bước đều và chậm, đầu cúi thấp cho tới khi màn nhung khép hẳn sau lưng. Bà nói những người chờ đợi ở phía bên kia đã chờ gần chín mươi năm cho một cái kết trọn vẹn. Đoàn không được phép làm hỏng cái kết ấy vì vài giây nôn nóng ở cuối một đêm dài. Dật Chu ghi nhớ lời dặn ấy như ghi nhớ một phần của chính vai diễn mình.
Buổi họp khép lại lúc gần năm giờ chiều. Kiến Văn cất trang chốt vào cùng tập giấy tờ của đoàn và thông báo phần việc còn lại của buổi chiều. Lúc sáu giờ rưỡi tối nay, phía công ty sẽ tới rạp ký giấy cho đoàn toàn quyền dùng rạp hết đêm rằm. Đó là thủ tục giấy tờ cuối cùng còn treo trên đầu đoàn trước giờ diễn. Sau khi thủ tục ấy xong, cả đoàn ăn tối nhẹ, nghỉ ngơi và bắt đầu dựng hương án cùng thắp đèn lồng từ tám giờ tối theo đúng lịch đã ghi. Dật Chu bước ra khỏi hậu trường và đứng một mình ở mép sân khấu trong vài giây. Khán phòng trước mặt anh lặng im dưới ánh sáng cuối ngày. Hàng ghế đầu nằm yên sau hai lớp dây đỏ trắng vừa thay mới buổi trưa. Tối nay, khi những chiếc đèn lồng trắng được thắp lên và nến xanh cháy trên sân khấu, hàng ghế ấy sẽ đón những khán giả duy nhất của nó sau gần chín mươi năm chờ đợi. Anh quay vào hậu trường, rửa mặt bằng nước lạnh và ngồi xuống bàn hóa trang để Vân Trang kiểm tra lại bộ đồ vẽ mặt cho giờ phút quan trọng nhất của mình trong đêm nay.
Chương khác
- Chương 36: Đọc Trọn Sổ Diễn Và Đêm Cháy Năm 1937
- Chương 37: Niêm Phong Ghế Đầu Và Kiểm Dây Đàn Dự Phòng
- Chương 38: Reveal: Khán Giả Âm Là Nạn Nhân Vô Danh Năm 1937
- Chương 40: Tuấn Kiệt Ký Giấy Cho Đoàn Dùng Rạp Hết Đêm Rằm
- Chương 41: Dựng Hương Án Và Thắp Đèn Lồng Trắng
- Chương 42: Kiểm Tra Cuối: Ghế Niêm Phong Và Nhạc Cụ