ÂM HÍ RẠP HÁT CỔ THƯỢNG HẢI - Chương 42: Kiểm Tra Cuối: Ghế Niêm Phong Và Nhạc Cụ
Lúc chín giờ bốn mươi phút tối ngày 27 tháng 08 năm 2026, Thẩm Dật Chu cầm đèn pin đi cùng Kiến Văn bắt đầu vòng kiểm tra cuối cùng khắp rạp Thiên Lạc.…
Nội dung chương
Lúc chín giờ bốn mươi phút tối ngày 27 tháng 08 năm 2026, Thẩm Dật Chu cầm đèn pin đi cùng Kiến Văn bắt đầu vòng kiểm tra cuối cùng khắp rạp Thiên Lạc.
Hai người đi từ hậu trường ra, theo đúng chiều vòng kiểm tra mà Kiến Văn đã ghi trong sổ chung. Điểm dừng đầu tiên là cửa chính của khán phòng. Cánh cửa gỗ nặng đã được khép và cài then từ bên trong, phía ngoài là khoảng sân rạp tối và cổng sắt đã khóa. Kiến Văn thử đẩy cửa một lần cho chắc rồi gật đầu ghi vào sổ. Từ giờ phút này cho tới lúc tạ màn, cửa chính không mở cho bất kỳ ai, kể cả người của đoàn có việc gấp. Ai cần ra vào đều dùng cửa hông phía hậu trường, và cửa hông ấy cũng chỉ mở khi thật sự cần thiết. Dật Chu đứng sau lưng anh ta, nghe tiếng then cửa kêu một tiếng khô gọn trong đêm yên.
Điểm dừng thứ hai là hàng ghế đầu của khán phòng. Hai người không bước xuống lòng khán phòng mà đi theo lối đi bên hông phía trái, dừng lại ở đầu hàng ghế và soi đèn từ xa. Hai lớp dây niêm phong vẫn căng nguyên như lúc đoàn thay mới vào buổi trưa. Sợi dây đỏ nằm ở lớp trong, sợi dây vải trắng nằm ở lớp ngoài, hai đầu dây đều buộc chặt vào thành ghế ở hai phía. Không có dấu hiệu nào cho thấy có người đã chạm vào chúng từ buổi chiều tới giờ. Kiến Văn đọc to từng ý trong sổ để Dật Chu cùng nghe và cùng xác nhận. Dây đỏ còn nguyên. Nút buộc hai đầu còn nguyên. Hàng ghế đầu không có vật lạ nào đặt lên. Dật Chu nhìn hàng ghế ấy theo đường xiên quen thuộc. Mắt anh đi từ sợi dây đỏ lên tới mép tựa của những chiếc ghế cuối hàng. Anh thấy rõ cái lạnh mỏng của gian phòng đang nằm yên ở khu vực phía dưới, sát mặt sàn.
- Ghế đầu xong. - Kiến Văn nói rồi gạch một nét bút chì dưới mục đầu tiên trong sổ. - Tối nay không ai trong đoàn mình đi lối này nữa. Cần sang phía bên kia thì vòng qua sau sân khấu.
Hai người vòng qua phía sau sân khấu để sang gian nhạc cụ. Nhạc Sinh đã ngồi sẵn ở vị trí của mình, trước mặt là chiếc bàn thấp bày nhạc cụ theo đúng sơ đồ đã chốt ở buổi kiểm tra trưa ngày 27. Đàn chính đặt ở giữa bàn, cần đàn hướng về phía tay phải của ông. Bên cạnh là chiếc trống nhỏ và cặp thanh la gấp gọn trong khăn vải. Kiến Văn đọc danh sách nhạc cụ trong sổ, đọc tới món nào thì Nhạc Sinh chạm tay vào món ấy cho cả hai người cùng thấy. Đủ bộ, không thiếu món nào, và cũng không thừa ra món nào không có trong danh sách của đêm diễn. Dật Chu đứng ở phía sau ghế của ông, nhìn chồng tờ phổ ba hồi đã xếp ngay ngắn ở mép bàn bên trái.
Mục kiểm tra mà Nhạc Sinh coi trọng nhất là đôi phách. Phách chính nằm trong khay gỗ mở sẵn bên tay phải của ông, hai thanh phách đặt song song, mặt gỗ còn nguyên không nứt. Phách dự phòng nằm trong khay thứ hai đặt dưới ghế của ông, đúng tầm tay cúi xuống là với tới mà không cần đứng dậy hay rời mắt khỏi sân khấu. Ông nhấc phách dự phòng lên cho Kiến Văn xem, gõ thử hai tiếng rất khẽ vào lòng bàn tay mình rồi đặt trả về khay. Âm thanh khô và gọn, không rè. Ông nói đêm nay nếu có chuyện gì với dây đàn, ông không cần ai nhắc. Tay phải của ông buông đàn là tay trái đã chạm vào phách. Câu nói ấy ông đã nói một lần vào buổi trưa hôm qua trước cả đoàn, và tối nay ông nhắc lại nguyên vẹn như một lời thề nhỏ của riêng người giữ nhịp.
Dật Chu cúi xuống nhìn cây đàn chính của Nhạc Sinh đặt trên bàn. Ba sợi dây nằm căng đều trên mặt đàn, đầu dây ở phía trục đều đã được vặn chặt và đánh dấu bằng những vệt bút nhỏ. Buổi trưa hôm qua, đoàn đã thay toàn bộ dây mới cho cây đàn này và kiểm tra từng sợi một. Hộp dây dự phòng vẫn nằm trong tủ hậu trường theo đúng lệ đã chốt, vì trong đêm diễn không ai thay dây giữa chừng. Dật Chu đưa tay lướt nhẹ phía trên mặt đàn mà không chạm vào dây. Anh nhớ lại câu chuyện nghề mà Nhạc Sinh kể về gánh hát xưa tan gánh chỉ vì một lần ngừng diễn thay dây. Tối nay, cây đàn này sẽ đi cùng cả đoàn từ nhịp đầu tiên của hồi một, và dù có việc gì xảy ra với nó, nhịp phách vẫn không được phép đứt quãng.
Điểm dừng tiếp theo là dãy nến sáp xanh lục trên sân khấu. Những cây nến đã được đặt vào chân đế sắt dọc hai bên mép sân khấu và ở hai góc phía sau vùng diễn, đúng như sơ đồ ánh sáng của lệ Âm Hí. Nến chưa thắp. Theo lịch đã chốt, nến chỉ được thắp vào lúc mười một giờ rưỡi, khi Dật Chu đã ngồi vào bàn hóa trang và khán phòng không còn người sống qua lại. Tiểu Bảo là người phụ trách việc thắp nến, đi theo thứ tự từ góc trong ra mép ngoài rồi rút thẳng vào cánh gà, không đi ngang qua giữa sân khấu. Cậu nhắc lại thứ tự ấy trước mặt Kiến Văn không sai một bước. Vân Trang kiểm tra lại hộp diêm dài và chiếc bật lửa dự phòng đặt ở cánh gà trái, rồi ghi thêm một ý vào sổ. Nếu một cây nến tắt giữa buổi diễn, không ai được bước ra thắp lại. Ánh sáng của những cây còn lại là đủ, và sân khấu không dừng lại vì một ngọn lửa.
Hai người kiểm tra tiếp cơ cấu kéo màn nhung. Tiểu Bảo đứng ở vị trí trực màn phía cánh gà trái, kéo thử màn đi một đoạn ngắn rồi trả về vị trí khép kín như cũ. Đường ray trên cao chạy êm, không kẹt ở bất cứ điểm nào. Dây kéo không sờn, tay nắm bọc vải còn chắc. Kiến Văn dặn cậu rằng đúng mười hai giờ đêm nay, khi nghe ba tiếng gõ nhẹ từ gian nhạc cụ báo hiệu, cậu mới bắt đầu kéo màn, kéo đều tay và không giật. Tiểu Bảo gật đầu, hai tay đặt lên dây kéo ở tư thế chờ, rồi buông xuống và lùi về vị trí trực của mình ở cánh gà trái theo đúng phân công đạo cụ. Dật Chu đứng ở mép sân khấu nhìn tấm màn nhung khép kín trước mặt. Chỉ còn hơn hai giờ nữa, tấm màn này sẽ mở ra cho một suất diễn mà không một người sống nào ngồi xem từ phía khán phòng.
Vòng kiểm tra quay về hương án ở bên trái sân khấu. Nén hương đầu tiên thắp lúc tám giờ đã cháy xuống gần hết, tàn hương cong lại trong lư đồng. Dật Chu thay một nén hương mới, cắm thẳng vào giữa lư và đợi cho đầu hương bắt lửa đều. Đèn dầu trên án cháy yên, bấc đèn đã được Vân Trang tỉa lại từ buổi chiều nên ngọn lửa đứng thẳng không chao. Chồng lễ giấy của đoàn vẫn nằm nguyên ở góc án bên phải, không ai động vào. Bà Lục đi từ hậu trường ra, đứng bên hương án nhìn một lượt rồi bảo vòng kiểm tra của người sống tới đây là đủ. Phần còn lại của đêm nay không nằm ở đồ vật nữa. Nó nằm ở người.
Mục cuối cùng trong sổ của Kiến Văn là con người. Anh ta đi một vòng hậu trường và điểm lại từng vị trí bằng mắt. Bà Lục ngồi ở ghế góc hậu trường, là người giữ lệ và cũng là người ở lại hậu trường suốt đêm diễn để trông coi việc ngoài sân khấu. Vân Trang ở bàn hóa trang, chuẩn bị bộ đồ vẽ mặt cho Dật Chu. Nhạc Sinh ở gian nhạc cụ. Tiểu Bảo trực cánh gà trái lo đạo cụ, đồng thời là người kéo màn theo phân công đã chốt từ vị trí trực của cậu. Kiến Văn giữ sổ và giữ giờ ở hậu trường. Đạo sĩ Chu Huyền Thanh sẽ tới rạp trước mười một giờ và ngồi ở gian phòng nhỏ phía sau hậu trường trong suốt đêm diễn, không bước ra khán phòng và không can thiệp vào bất cứ nhịp diễn nào. Ông tới để chứng kiến nợ vở được trả đúng lệ, không phải để làm thêm bất cứ nghi lễ nào khác.
Trước khi khép sổ, Kiến Văn còn kiểm tra một việc nhỏ mà anh ta ghi riêng ở cuối trang. Chiếc đồng hồ treo tường ở hậu trường được đối chiếu với đồng hồ trên điện thoại của anh ta, lệch nhau không tới nửa phút. Đêm nay mọi mốc giờ đều tính theo chiếc đồng hồ treo tường ấy, để cả đoàn chỉ nhìn vào một mặt giờ duy nhất và không ai tự tính lệch đi. Anh ta cũng kiểm tra chiếc điện thoại để chế độ im lặng đặt trong ngăn kéo bàn sổ. Ngoài sân rạp, nếu có việc gì từ phía khu phố, người duy nhất phía công ty có thể liên lạc là Tuấn Kiệt, và ông ta đã cam kết chỉ đứng ngoài cửa từ mười một giờ rưỡi. Trong rạp, điện thoại không có việc gì nữa cho tới sáng mai.
Dật Chu tranh thủ những phút nghỉ cuối để đi lại chậm rãi quanh hậu trường cho đôi chân khỏi cứng. Anh dừng lại trước tấm bảng năm quy tắc treo trên tường và đọc thầm từng điều từ trên xuống dưới. Không nhìn thẳng xuống hàng ghế trống. Không ngừng diễn dù nhạc cụ đứt dây. Khi hạ màn phải cúi đầu lùi dần vào hậu trường. Không cúi nhặt tiền giấy hay bất cứ vật lạ nào xuất hiện trên sàn sân khấu. Không người sống nào ngồi vào hàng ghế đầu, và không ai vỗ tay khi buổi diễn chưa hạ màn. Năm điều ấy anh đã đọc không biết bao nhiêu lần trong gần ba tuần qua. Tối nay anh đọc chúng lần cuối với tư cách một người sắp bước vào giờ diễn thật, không còn là người đang học thuộc nữa.
Kiến Văn khép sổ lại và tuyên bố vòng kiểm tra cuối đã xong. Mọi điều kiện vật chất của đêm diễn đều đã đủ và đã được khóa. Anh ta nói từ giờ tới lúc Dật Chu ngồi vào bàn hóa trang, cả đoàn nghỉ tay hoàn toàn. Không ai được tự ý kiểm tra thêm một món đồ nào nữa, vì càng chạm vào nhiều lần thì đồ vật càng dễ lệch khỏi vị trí đã chốt. Dật Chu quay về chiếc ghế góc của mình và ngồi xuống. Anh nhắm mắt lại, để cho hơi thở đi chậm dần, và nghe tiếng nến trong khán phòng cháy rất khẽ sau cánh cửa đã khép. Ngoài sân rạp, con phố cổ đã vắng hẳn. Trong rạp, mọi thứ đã sẵn sàng, chỉ còn chờ thời gian đi nốt quãng đường ngắn của nó tới nửa đêm.