ÂM HÍ RẠP HÁT CỔ THƯỢNG HẢI - Chương 45: Mở Màn Âm Hí Đúng 0 Giờ Đêm Rằm

Đúng 0 giờ ngày 28 tháng 08 năm 2026, Thẩm Dật Chu đứng sau tấm màn nhung của rạp Thiên Lạc và nghe ba tiếng phách khẽ từ gian nhạc cụ báo hiệu giờ mở…

Nội dung chương

Đúng 0 giờ ngày 28 tháng 08 năm 2026, Thẩm Dật Chu đứng sau tấm màn nhung của rạp Thiên Lạc và nghe ba tiếng phách khẽ từ gian nhạc cụ báo hiệu giờ mở màn.

Đêm rằm tháng Bảy đã điểm. Ba tiếng phách ấy là tín hiệu mà cả đoàn đã chốt từ buổi kiểm tra cuối. Tiểu Bảo ở vị trí kéo màn bắt đầu đưa tay vào dây. Tấm màn nhung nặng nề chuyển động sang hai bên, chậm và đều, để lộ ra khoảng sân khấu ngập ánh nến sáp xanh lục. Dật Chu đứng ở cánh gà trái trong bộ áo bào đỏ thẫm, mặt Chung Quỳ đã khai nhãn, hai bàn tay đặt yên ở hai bên đai lưng. Anh hít vào một hơi dài cuối cùng của người thường, rồi bước ra sân khấu bằng bước chân của vai diễn. Từ bước chân đầu tiên ấy, anh không còn là người của hậu trường nữa.

Nhịp phách đầu tiên của Nhạc Sinh vang lên khi gót hài của anh vừa chạm vạch phấn giữa sân khấu. Nó vang đúng vào điểm rơi mà hai người đã tập với nhau không biết bao nhiêu lần trong ba tuần qua. Dật Chu mở câu hát đầu tiên của hồi một trên đúng nhịp phách ấy. Giọng anh đi ra trầm và vững, câu hát gọi tên Chung Quỳ nhận án trừ gian vang dưới mái rạp cũ. Anh ca diễn nhịp đầu tiên của vở không sai một phách. Ở gian nhạc cụ, đầu đôi phách của Nhạc Sinh gật theo từng câu hát như một cái gật đầu của người giữ nhịp gửi cho người đứng giữa sân khấu.

Đường nhìn của anh trong suốt lớp diễn mở đầu được giữ đúng theo bài tập giữ mắt. Anh nhìn về phía điểm cao nhất của khung sân khấu phía đối diện, nơi treo tấm biển gỗ cũ của rạp, và để toàn bộ khán phòng nằm ở phía dưới đường nhìn ấy. Anh không thấy rõ từng hàng ghế. Anh cũng không cần thấy. Điều anh nhận được từ phía khán phòng chỉ là những gì khóe mắt anh cho phép. Và khóe mắt anh, trong ánh nến xanh lục leo lét của sân khấu, đang cho anh thấy một sự thay đổi lớn so với hai giờ trước ở cánh gà.

Ở phía dưới rìa tầm mắt của anh, bóng đen kín ba hàng cuối của khán phòng.

Anh giữ nguyên câu hát đang đi dở. Giọng anh không run và bước chân anh không chậm lại một nhịp nào. Ba hàng ghế cuối của gian phòng, nơi hai giờ trước chỉ có một vệt tối lặng ở khóe mắt anh, giờ đã thành một mảng đen liền nhau phủ kín từ hàng cuối lên tới hàng thứ ba tính từ cuối. Mảng đen ấy không có hình người rõ rệt. Nó không có mặt, không có tay, không có bất cứ đường nét riêng lẻ nào mà anh có thể chỉ ra được. Nó chỉ là một vùng tối dày hơn hẳn bóng tối thường của một khán phòng không đèn, ngồi yên trên những hàng ghế vốn trống, và hướng toàn bộ sự lặng yên của nó về phía sân khấu. Cái lạnh của gian phòng cũng theo đó mà dồn về phía sân khấu rõ rệt hơn. Nó chạm vào cổ tay áo bào của anh và luồn qua lớp vải ở hai bên sườn.

Dật Chu trả giá cho quy tắc đầu tiên ngay trong lớp diễn đầu tiên này, đúng như đạo sĩ đã nói trước về cái giá của nó. Vì không được nhìn thẳng xuống khán phòng, anh mất hẳn một phần tầm nhìn ở phía dưới sân khấu. Chiếc thảm trải giữa sân khấu bị lệch một góc từ lúc dựng cảnh mà không ai nhận ra trong ánh nến xanh. Gót hài của anh quệt vào mép thảm ở một bước xoay người của lớp ra mắt. Anh cảm thấy gót chân mình trượt đi nửa phân trên mặt vải. Thân người anh chao nhẹ. Nhưng vai Chung Quỳ trong tích cổ không bao giờ loạng choạng vì một mép thảm. Anh dồn trọng lượng xuống chân trụ, biến cái chao ấy thành một bước dậm uy nghi của nhân vật, rồi ca tiếp câu hát đang dở như không có gì xảy ra. Ở cánh gà trái, Tiểu Bảo đứng chết lặng với chiếc ấn gỗ của hồi một trên tay. Cậu đã thấy cái trượt chân ấy. Nhưng cậu cũng thấy anh tự cứu được nó trong vai diễn, và cậu giữ nguyên vị trí chờ của mình như đã được dặn.

Hồi một của vở Chung Quỳ Tróc Quỷ đi tiếp theo đúng thứ tự đã khóa. Chung Quỳ ra mắt trước án thư cao, nhận lấy tờ cáo trạng của một làng quê bị quấy nhiễu về đêm. Vân Trang bước ra từ cánh gà phải trong vai người đàn bà của làng tới kêu oan, áo lam giản dị và khăn vấn gọn trên đầu. Cô quỳ ở mép vùng sáng của nến, dâng tờ cáo trạng bằng hai tay và ca một lớp ngắn. Giọng cô trong trẻo và rõ từng chữ trong gian rạp lặng. Dật Chu trong vai Chung Quỳ đón tờ cáo trạng từ tay cô bằng động tác của nhân vật, đọc lướt qua bằng mắt của vai diễn, rồi đứng dậy rút thanh kiếm gỗ khỏi đai lưng. Anh chỉ kiếm về phía khung cảnh nhà hoang dựng ở góc sân khấu và thốt câu phán quyết đầu tiên của vở.

- Việc của làng, ta nhận. - Anh hát bằng giọng của Chung Quỳ. - Đêm nay vào nhà hoang, bắt cho ra thứ đang giấu mặt.

Đó là những lời duy nhất anh nói trong giờ này, và chúng là lời của vai diễn, không phải lời của Thẩm Dật Chu. Từ lúc điểm nhãn ở hậu trường, anh chưa nói với bất kỳ người nào trong đoàn một câu chuyện phiếm nào, và anh sẽ giữ như vậy cho tới sáng mai. Trên sân khấu, lời của anh thuộc về Chung Quỳ. Ngoài sân khấu, anh chỉ còn cái gật đầu và đôi bàn tay.

Lớp diễn khó nhất của hồi một là lớp Chung Quỳ đi vòng quanh án thư ba vòng trước khi nhận án. Ba vòng ấy đòi hỏi anh phải đi qua toàn bộ chiều ngang của sân khấu trong lúc ca một câu hát dài không ngắt hơi. Tầm nhìn phía dưới của anh bị giới hạn bởi kỷ luật giữ mắt, nên anh đi ba vòng ấy gần như hoàn toàn bằng trí nhớ của đôi chân. Vạch phấn giữa sân khấu ở vòng một. Mép thảm đã thuộc ở vòng hai. Chân án thư bằng gỗ ở vòng ba, cách mũi hài của anh đúng một gang tay khi anh dừng lại. Anh đi hết ba vòng không lệch một bước nào ra khỏi vùng diễn đã tập. Từ gian nhạc cụ, nhịp phách của Nhạc Sinh đều như một sợi dây căng thẳng nối từ tay ông tới từng bước chân của anh. Cái lạnh từ phía khán phòng bám theo anh qua cả ba vòng, dày nhất ở vòng thứ hai khi anh đi ngang qua điểm gần hàng ghế nhất, rồi mỏng dần khi anh quay về giữa sân khấu.

Giữa hồi một có một lớp yên lặng dài theo đúng tích cổ. Chung Quỳ đứng bất động trước án thư, kiếm hạ thấp, nghe ngóng động tĩnh của nhà hoang trong đêm. Trong lớp yên lặng ấy, Dật Chu nghe được âm thanh nhỏ nhất của rạp. Tiếng sáp nến cháy ở hai bên mép sân khấu. Tiếng áo bào của chính anh khẽ cọ vào nhau mỗi khi hơi thở anh đi xuống. Và từ phía khán phòng, một thứ âm thanh rất khẽ và rất đều vọng lên. Nó giống như nhiều lớp vải cùng dịch chuyển một lúc rồi dừng lại. Nghe như một tập thể đông người vừa cùng nghiêng mình về phía trước để nghe cho rõ hơn. Rồi tất cả cùng ngồi lại. Anh không nhìn xuống. Anh để âm thanh ấy đi qua khóe tai mình như cách anh để mảng đen đi qua khóe mắt mình. Khán giả của đêm nay đang nghe vở diễn bằng đúng cách mà họ đã chờ để được nghe suốt gần chín mươi năm.

Cái giá thứ hai của kỷ luật giữ mắt tìm tới anh vào quãng giữa hồi một. Vì đường nhìn phải giữ cố định ở tầm cao, hai mắt anh khô dần và mỏi ở phía sau hốc mắt đã điểm nhãn. Anh không được đưa tay lên dụi mắt. Lớp mặt vẽ trên mặt anh không chịu được một cái chạm tay bất cẩn, và vai Chung Quỳ càng không có động tác ấy. Anh học cách chớp mắt theo nhịp phách, mỗi lần đôi phách của Nhạc Sinh khép lại là một lần anh để mí mắt mình nghỉ trong nửa nhịp. Cách ấy anh tự nghĩ ra ngay trên sân khấu trong đêm diễn thật, và nó giữ cho đường nhìn của anh không chao đảo cho tới cuối hồi. Bà Lục từng nói giữ quy tắc là việc của thân người chứ không phải của ý chí. Tới giờ phút này anh mới hiểu hết câu nói ấy. Thân anh đang tự tìm ra cách để đứng vững trong kỷ luật mà đầu anh đã chọn.

Cũng trong quãng giữa hồi một, anh nhận ra một điều khác ở gian nhạc cụ. Nhạc Sinh không chỉ giữ nhịp cho anh. Ông còn đang nghe khán phòng thay cho anh. Ở những lớp hát chậm, đầu đôi phách của ông hơi nghiêng về phía màn nhung, như thể ông lắng nghe tiếng động rất khẽ ở phía bên kia rồi mới quyết định nhịp phách tiếp theo đi nhanh hay chậm lại nửa phần. Đoàn đã tập với nhau đủ lâu để anh hiểu những dấu hiệu nhỏ ấy mà không cần lời. Đêm nay nhịp phách của ông chậm hơn buổi tổng duyệt một chút ở những lớp nghe ngóng, và nhanh hơn một chút ở những lớp ra uy của Chung Quỳ. Ông đang dẫn cả vở diễn đi bằng đôi tai của một người nhạc công đã ngồi sau màn nhung suốt cả đời nghề.

Hồi một khép lại bằng lớp Chung Quỳ thắp nén hương trước án thư và hứa với dân làng sẽ vào nhà hoang ngay trong đêm. Vân Trang trong vai người đàn bà của làng lạy tạ một lạy rồi lui vào cánh gà phải theo đúng lối đã tập. Dật Chu đứng giữa sân khấu, hạ kiếm xuống ngang hông và ca câu kết hồi bằng một hơi dài trọn vẹn. Nhịp phách cuối cùng của hồi một rơi xuống đúng vào chữ cuối cùng của câu hát. Sân khấu tối đi một nửa khi Tiểu Bảo ở cánh gà hạ bớt hai cây nến ở góc trong theo hiệu lệnh chuyển hồi đã chốt. Màn nhung không khép lại. Theo lệ của vở, ba hồi diễn liền nhau trong một mạch, chỉ có ánh nến thay đổi để báo hồi mới. Đồng hồ ở hậu trường mà anh không nhìn thấy đang chỉ gần mười hai giờ hai mươi phút. Anh đứng yên trong vùng sáng còn lại, giữ hơi thở của vai diễn, và chờ nhịp phách mở đầu hồi hai vang lên từ gian nhạc cụ. Hồi hai là hồi mà suất diễn năm xưa đã dừng lại giữa chừng. Hồi hai là phần mà cả rạp này đã chờ đợi lâu nhất.

Chương khác

Xem thêm