ÂM HÍ RẠP HÁT CỔ THƯỢNG HẢI - Chương 46: Hồi Hai: Dây Đàn Đứt Và Vàng Mã Trên Sàn

Lúc mười hai giờ bốn mươi lăm phút ngày 28 tháng 08 năm 2026, Thẩm Dật Chu đang ca tới lớp giữa của hồi hai. Tiếng đàn sau lưng anh bỗng khựng lại bằng…

Nội dung chương

Lúc mười hai giờ bốn mươi lăm phút ngày 28 tháng 08 năm 2026, Thẩm Dật Chu đang ca tới lớp giữa của hồi hai. Tiếng đàn sau lưng anh bỗng khựng lại bằng một tiếng tưng khô khốc.

Hồi hai đã bắt đầu từ hơn hai mươi phút trước bằng lớp Chung Quỳ một mình tiến vào nhà hoang. Cảnh nhà hoang dựng ở góc phải sân khấu chỉ gồm một khung cửa gỗ cũ, một chiếc bàn thờ nhỏ bỏ trống và vài tấm vải xám treo làm vách nhà đổ nát. Ánh nến ở hồi này được hạ thấp hơn hồi một theo đúng sơ đồ, để vùng diễn chìm trong thứ sáng xanh mờ và đầy bóng đổ. Dật Chu diễn lớp vào nhà hoang bằng những bước chân chậm, kiếm cầm ngang trước ngực, mỗi bước đều rơi đúng vào nhịp phách và tiếng đàn đệm của Nhạc Sinh. Câu nhịp mở đầu hồi hai mà ông đang chơi chính là câu nhịp đã vang lên từ gian nhạc cụ trống không trong những đêm trước rằm. Nghe nó vang lên tối nay từ đôi tay thật của người nhạc công, Dật Chu thấy toàn thân mình đi qua một cảm giác rất lạ. Thứ từng là lời nhắc từ phía bên kia tấm màn giờ đã thành nhạc của người sống. Đoàn của anh đang trả lời lại lời nhắc ấy bằng một vở diễn thật.

Lớp diễn đi dần về phía đoạn giữa của hồi hai. Theo sổ diễn cũ, đây là quãng mà suất diễn năm 1937 đã tiến tới trước khi dừng lại mãi mãi. Chung Quỳ đứng trước khung cửa nhà hoang, đối mặt với khoảng tối trong nhà bằng một lớp hát dài. Trong tích cổ, đây là lớp nhân vật gọi tên thứ đang quấy phá làng quê và buộc nó phải lộ diện. Dật Chu ca lớp hát ấy bằng hơi thở đã giữ từ đầu hồi, mắt nhìn xiên lên mép trên của khung cửa gỗ, không một lần để đường nhìn rơi xuống phía khán phòng. Cái lạnh quanh anh trong lớp hát này dày hơn bất cứ lúc nào từ đầu buổi diễn. Nó không còn ở phía khán phòng nữa. Nó đứng ngay trên sân khấu cùng anh, đặc lại quanh khung cửa nhà hoang như thể toàn bộ sự chú ý của gian rạp đang dồn về một điểm.

Anh ca tới đúng câu hát cuối cùng của lớp gọi tên thì tiếng đàn đứt.

Âm thanh ấy nhỏ thôi. Một tiếng tưng khô, ngắn, rồi tiếng dây kim loại quệt nhẹ vào mặt gỗ của cây đàn trước khi nằm im. Trong một gian rạp đang yên tĩnh tới mức này, tiếng đứt dây nghe rõ như một tiếng nứt trên mặt băng. Dật Chu nhận ra nó ngay trong hơi hát của mình. Đây là việc mà cả đoàn đã nói tới, đã tập tới và đã chờ đợi trong sợ hãi suốt gần ba tuần. Nó tới vào đúng đoạn diễn nhạy cảm nhất của toàn bộ vở. Tiếng đứt dây vang lên ngắn và rõ, gọn như một nhát cắt ngang câu hát đang đi. Đó là lần đứt dây đàn thứ 1 của đêm diễn, và cũng là lần duy nhất trong toàn bộ tuyến việc của rạp Thiên Lạc.

Nhưng trong giây phút nó xảy ra, không một ai trên sân khấu có thì giờ để ghi chép hay sợ hãi. Dật Chu đang ở giữa một câu hát không được phép ngắt. Anh nghe tiếng đàn tắt đi sau lưng mình và lập tức hiểu rằng từ đây tới cuối vở, sau lưng anh chỉ còn một thứ duy nhất. Nhịp phách. Anh giữ nguyên hơi hát, không chậm lại, không nhanh lên, và dồn toàn bộ sự lắng nghe của mình về phía gian nhạc cụ. Trong khoảng lặng ngắn ngủi bằng một nhịp tim, anh nghe tiếng gỗ của cây đàn được đặt xuống mặt bàn. Rồi tiếng phách vang lên. Nó vang đúng vào nhịp rơi mà câu hát của anh đang cần, không sớm một phần và cũng không muộn một phần. Nhạc Sinh đã chuyển sang gõ phách giữ nhịp ngay trong cùng một nhịp diễn, bằng đôi phách chính nằm sẵn trong khay mở bên tay phải của ông từ buổi kiểm tra cuối.

Câu hát của anh đi qua điểm đứt dây mà không hề đứt theo. Đó là điều kỳ diệu nhất mà Dật Chu từng làm được trên bất cứ sân khấu nào trong đời mình. Ngay trong lúc hát, anh không kịp nghĩ mình đang bám vào đâu để đi tiếp. Anh chỉ nghe tiếng phách khô và chắc sau lưng mình, đi đều như tiếng gõ cửa của một người rất kiên nhẫn, và giọng hát của chính anh bám vào tiếng phách ấy như bám vào một sợi dây thừng trong đêm tối. Quy tắc thứ hai của nghề Âm Hí vừa được trả trọn vẹn ngay trước toàn bộ khán giả vô hình của rạp này. Không ngừng diễn. Dù dây đàn đứt. Đoàn của anh vừa đi qua cửa ải mà gánh hát xưa trong câu chuyện truyền miệng đã không đi qua nổi.

Cái giá của việc ấy hiện ra ngay trong những lớp diễn tiếp theo. Không còn tiếng đàn đệm, toàn bộ phần nhạc của vở chỉ còn nhịp phách trần và tiếng trống nhỏ điểm ở những lớp cao trào. Những câu hát từng được tiếng đàn nâng lên giờ phải tự đứng bằng hơi thở của người hát. Dật Chu cảm thấy cổ họng mình khô đi nhanh hơn hẳn so với buổi tổng duyệt. Anh điều chỉnh lại cách lấy hơi ở mỗi cuối câu, ngắn hơn và sâu hơn, để giữ giọng không khàn trước khi hồi hai kết thúc. Ở gian nhạc cụ, Nhạc Sinh gõ phách bằng cả hai tay thay nhau để giữ nhịp không mệt. Ông không nhìn xuống cây đàn đã hỏng một lần nào nữa. Cây đàn nằm yên trên bàn với sợi dây đứt cong lên khỏi mặt gỗ, và nó sẽ nằm yên như vậy cho tới khi vở diễn khép lại.

Đúng vào lớp diễn mà Chung Quỳ bước qua ngưỡng cửa nhà hoang, Dật Chu nhận ra trên mặt sàn trước mặt mình có thêm một thứ không thuộc về cảnh trí. Ở rìa vùng sáng của nến, rải quanh khu vực giữa sân khấu và kéo dài tới gần chân khung cửa, là một lớp giấy mỏng màu vàng nhạt nằm thành từng mảng rời nhau. Chúng không có ở đó khi anh bước vào hồi hai. Không một người nào trong đoàn mang chúng lên sân khấu trong suốt buổi diễn tối nay. Trong đầu Dật Chu, hình ảnh đêm 17 tháng tám hiện về ngay lập tức, khi một lớp giấy như thế này lần đầu nằm trên sàn. Đó là lần vàng mã xuất hiện thứ 2 trên sàn sân khấu của rạp Thiên Lạc.

Dật Chu nhìn lớp giấy ấy bằng khóe mắt trong lúc vẫn giữ nguyên lớp diễn. Quy tắc thứ tư lập tức đứng dậy trong đầu anh rõ ràng như một hàng chữ trên bảng hậu trường. Không cúi nhặt. Không một ai được cúi xuống nhặt bất cứ thứ gì xuất hiện trên sàn trong buổi diễn. Anh điều chỉnh bước chân của vai diễn đi vòng qua mảng giấy lớn nhất ở giữa sân khấu bằng một bước xéo đã nằm trong thế đi của Chung Quỳ khi tiến vào nhà hoang. Đôi hài của anh không chạm vào một mảnh giấy nào. Ở cánh gà trái, Tiểu Bảo cũng đã nhìn thấy lớp giấy lạ. Dật Chu nhận ra điều ấy qua sự thay đổi rất nhỏ trong dáng đứng của cậu ở rìa tầm mắt mình. Cậu tập sự đứng thẳng lên, hai tay nắm chặt vào nhau ở trước bụng, và giữ nguyên vị trí trực của mình. Vào đêm 17 tháng tám, cậu từng suýt cúi xuống nhặt một lớp giấy như thế này sau một buổi tập và được anh nắm cổ tay ngăn lại kịp lúc. Đêm nay cậu không cúi xuống. Cậu đã thuộc bài học của chính mình.

Lớp đối mặt trong nhà hoang là lớp diễn dài nhất của hồi hai. Chung Quỳ đứng trước khoảng tối sau khung cửa, ca một lớp dài buộc thứ quấy phá phải hiện hình và nhận tội. Trong tích cổ, thứ bị bắt trong nhà hoang không phải một con quỷ có mặt mũi rõ ràng. Nó là một nỗi oán cũ của căn nhà, và Chung Quỳ không chém giết nó. Ông nghe nó kể hết nỗi oán, ghi lại vào tờ án, rồi đóng ấn và hứa sẽ đưa tờ án ấy lên trình ở lớp cuối của vở. Dật Chu diễn lớp ấy với giọng hát hạ xuống thấp, chậm và đầy nhẫn nại. Anh cảm thấy cái lạnh đặc quanh khung cửa mỏng đi từng chút theo từng câu hát, như thể sự chú ý căng thẳng của cả gian rạp đang được vỗ về. Khi anh ca tới câu hát mà theo sổ diễn cũ, suất diễn năm xưa đã tiến tới gần nhất trước khi dừng lại, nhịp phách sau lưng anh bỗng đi chậm lại nửa phần. Nhạc Sinh cũng biết câu hát này có ý nghĩa gì. Rồi câu hát đi qua. Câu tiếp theo vang lên. Và câu tiếp theo nữa. Vở diễn của đoàn Hồi Xuân vừa đi qua điểm mà vở diễn năm 1937 không bao giờ đi qua nổi.

Không có gì lớn lao xảy ra ở điểm ấy. Không có tiếng động lạ nào. Không có ánh sáng nào đổi màu. Chỉ có một sân khấu vẫn sáng ánh nến xanh, một người hát vẫn đứng giữa vùng sáng với giọng hát đã bắt đầu khàn nhẹ ở những âm cao, và một lớp giấy vàng lạ nằm yên trên sàn mà không ai nhặt lên. Nhưng Dật Chu cảm thấy ở phía dưới rìa tầm mắt mình, mảng tối của khán phòng như vừa dịch chuyển một lần nữa bằng thứ chuyển động như vải khẽ chạm nhau. Rồi nó yên lại, yên hơn cả những giờ trước, như một người nghe vừa đi qua đoạn truyện mình chờ đợi lâu nhất và cuối cùng cũng thở ra được một hơi dài. Hồi hai khép lại bằng lớp Chung Quỳ đóng ấn lên tờ án và quay lưng về phía khung cửa nhà hoang, bước ra giữa sân khấu. Anh ca câu kết hồi bằng hơi thở cuối cùng còn nguyên vẹn của mình trong hồi này. Tiếng phách trần rơi xuống kết thúc hồi hai. Ánh nến ở góc trong sân khấu được hạ xuống thêm một bậc để chuyển sang hồi ba. Dật Chu đứng yên trong vùng sáng mờ, mồ hôi chảy dọc sống lưng dưới lớp áo bào, và chờ đợi. Phần khó nhất của món nợ đã được trả. Phần cuối cùng của vở diễn đang chờ anh ở phía trước.

Chương khác

Xem thêm