ÂM HÍ RẠP HÁT CỔ THƯỢNG HẢI - Chương 47: Hồi Ba: Bóng Đen Ngồi Chật Kín Hàng Ghế

Lúc một giờ rưỡi sáng ngày 28 tháng 08 năm 2026, Thẩm Dật Chu mở đầu hồi ba của vở Chung Quỳ Tróc Quỷ trong cái lạnh sâu nhất mà anh từng cảm thấy ở rạp…

Nội dung chương

Lúc một giờ rưỡi sáng ngày 28 tháng 08 năm 2026, Thẩm Dật Chu mở đầu hồi ba của vở Chung Quỳ Tróc Quỷ trong cái lạnh sâu nhất mà anh từng cảm thấy ở rạp Thiên Lạc.

Hồi ba bắt đầu bằng lớp Chung Quỳ mang tờ án đã đóng ấn trở về làng. Cảnh trí trên sân khấu đã đổi trong quãng chuyển hồi ngắn ngủi. Khung cửa nhà hoang được Tiểu Bảo và Vân Trang lặng lẽ xoay vào trong, nhường chỗ cho án thư cao ở giữa sân khấu và hai dãy đèn dầu nhỏ tượng trưng cho sân đình làng. Ánh nến sáp xanh lục vẫn là nguồn sáng chính, nhưng ở hồi này những cây nến ở hai bên mép sân khấu được thắp thêm một bậc theo sơ đồ, để vùng diễn sáng rõ hơn hai hồi trước. Dật Chu bước ra giữa sân khấu với tờ án cuộn tròn cầm trong tay phải, thanh kiếm gỗ đã tra vào đai lưng. Cổ họng anh khàn nhẹ sau hồi hai, và anh biết mình phải phân phối hơi thở thật khéo cho hồi cuối cùng này.

Ngay ở câu hát mở đầu hồi ba, anh nhận ra sự thay đổi ở phía khán phòng. Nó đến cùng lúc từ ba phía. Cái lạnh trên sân khấu đặc lại thêm một bậc nữa, chạm vào mặt anh qua lớp mặt vẽ và làm hai điểm nhãn chu sa như nóng lên rõ hơn. Âm thanh vải khẽ dịch chuyển vang lên từ phía dưới, dài hơn mọi lần trước, như thể rất nhiều người vừa cùng ngồi thẳng dậy trong ghế của mình. Và ở phía dưới rìa tầm mắt anh, trên nền sáng mờ của hai hàng đèn lồng trắng, bóng đen ngồi chật kín hàng ghế của khán phòng.

Anh ca hết câu hát đang đi dở rồi mới cho phép mình nhận trọn điều vừa thấy bằng khóe mắt. Không còn hàng ghế nào trống trong tầm nhìn xiên của anh nữa. Mảng tối phủ liền từ hàng cuối lên tới sát phía sau sợi dây đỏ của hàng ghế đầu, dày và yên, không một khoảng sáng nào chen vào được. Nó vẫn không có hình người riêng lẻ. Không có một gương mặt nào. Không có một bàn tay nào giơ lên. Nó là một tập thể đã ngồi kín một khán phòng, đông hơn bất cứ đêm diễn nào cho khán giả người sống mà đoàn Hồi Xuân từng có trong đời làm nghề của mình. Dật Chu đứng giữa sân khấu và hiểu rằng đây là đỉnh của đêm nay. Toàn bộ những người đã chờ đợi gần chín mươi năm đều đã có mặt. Không thiếu một chỗ ngồi nào.

Điều lạ là anh không thấy sợ. Nỗi sợ đã tìm tới anh nhiều lần trong ba tuần qua ở rạp này, khi hiện tượng còn là những mảnh rời rạc chưa có lời giải. Đêm nay mọi mảnh rời rạc ấy đã thành một bức tranh trọn vẹn mà anh đang đứng ở chính giữa. Khán giả của anh đã tới đủ. Họ ngồi yên trong lễ độ. Họ không đòi hỏi gì ngoài điều đoàn đã hứa với họ. Diễn trọn vở. Anh hít một hơi sâu bằng mũi, nghe mùi sáp nến và mùi rượu hùng hoàng còn vương trên mặt mình, rồi mở lớp hát tiếp theo bằng một giọng trầm và chậm hơn hồi hai. Anh hạ giọng xuống nửa cung ở những câu dài để giữ hơi cho tới cuối vở. Nhạc Sinh ở gian nhạc cụ nhận ra sự thay đổi ấy ngay từ câu đầu tiên. Nhịp phách của ông nới ra theo, rộng và thong thả, như một người dẫn đường biết đoạn đường còn lại cần đi chậm mà chắc.

Lớp đầu tiên của hồi ba là lớp Chung Quỳ trình tờ án trước sân đình. Dật Chu quỳ một gối ở giữa sân khấu, hai tay dâng cuộn án lên cao ngang trán của mặt Chung Quỳ, và ca một lớp dài tóm lại toàn bộ nỗi oán của nhà hoang cùng lời hứa đã ghi trong án. Đây là lớp hát khó nhất của cả vở về mặt hơi thở. Nó gồm bốn câu dài liền nhau không có điểm ngắt nhạc. Trong buổi tổng duyệt lần hai, anh đã phải tập riêng lớp này ba lần mới đi hết được bằng một hơi cho mỗi câu. Đêm nay cổ họng anh đã khàn sau hai hồi diễn. Nhịp nhạc chỉ còn tiếng phách trần. Anh đi lớp hát ấy bằng cách chia hơi ở những điểm ngắt nghĩa. Bà Lục đã chỉ cho anh những điểm ngắt ấy từ những ngày đầu học vở. Câu đầu tiên đi hết. Câu thứ hai đi hết. Ở câu thứ ba, hơi của anh ngắn lại ở những chữ cuối, và anh nghe tiếng phách của Nhạc Sinh khẽ dồn lên nửa nhịp để đỡ cho giọng anh không rơi xuống. Câu thứ tư vang lên trọn vẹn. Khi anh đứng dậy khỏi thế quỳ, đầu gối anh tê đi vì cái lạnh của mặt sàn thấm qua lớp vải áo bào, nhưng bước chân đầu tiên của anh vẫn vững.

Cái lạnh quanh anh bắt đầu đổi chiều từ lớp hát thứ hai của hồi ba. Nó không biến mất. Nó dịu đi. Lớp lạnh đặc quánh từng đứng trên sân khấu cùng anh trong hồi hai giờ rút dần về phía khán phòng, mỏng lại ở cổ tay và hai bên sườn áo bào của anh, như một cơn sốt đang hạ xuống theo từng câu hát. Dật Chu cảm thấy sự thay đổi ấy rõ nhất ở hai bàn tay. Đầu ngón tay anh, vốn lạnh tới mức gần như mất cảm giác ở đầu hồi ba, dần ấm trở lại trong lúc anh diễn lớp Chung Quỳ trao lại tờ án cho dân làng. Vân Trang bước ra từ cánh gà phải trong bộ áo lam của vai người đàn bà làng, đón cuộn án từ tay anh bằng hai tay và lạy xuống một lạy dài. Lớp diễn ấy là lớp tạ ơn của toàn bộ dân làng trong tích cổ. Cô ca một lớp ngắn bằng giọng trong và nhẹ, rồi lui về phía dãy đèn dầu ở mép sân khấu, nhường giữa sân khấu lại cho một mình Chung Quỳ.

Ở quãng giữa hồi ba, vở diễn có một lớp độc thoại cuối cùng của Chung Quỳ trước khi khép án. Anh đứng một mình giữa sân khấu, kiếm rút khỏi đai và hạ thấp mũi kiếm xuống mặt sàn, ca về việc thiện ác đều có chỗ trình báo và không một nỗi oán nào phải ở lại mãi trong bóng tối. Trong lúc ca lớp ấy, Dật Chu cho phép khóe mắt mình đi qua khán phòng một lần cuối cùng trong đêm diễn. Mảng tối kín rạp vẫn ở nguyên vị trí của nó. Nhưng có một điều đã khác. Ở rìa ngoài cùng của mảng tối ấy, sát phía những hàng ghế cuối, anh thấy những đốm sáng rất nhỏ bắt đầu hiện ra rời rạc trong bóng đen. Chúng nhỏ như đầu que diêm nhìn từ xa, xanh nhạt và không ổn định, chớp lên rồi mờ đi như hơi thở. Anh không nhìn lâu hơn một nhịp phách. Anh quay sự chú ý của mình trở lại câu hát đang đi. Nhưng trong lòng anh, một sự hiểu biết lặng lẽ đã thành hình. Những đốm sáng ấy là điều đạo sĩ từng nói tới khi giảng về giờ tạ màn của một suất Âm Hí trọn vẹn. Chúng là dấu hiệu đầu tiên của một sự ra đi sắp sửa bắt đầu.

Lớp diễn cuối cùng của vở là lớp Chung Quỳ đóng lại cuốn án thư lớn đặt trên án cao và thắp nén hương kết thúc trước sân đình. Mọi động tác của lớp này đều chậm theo đúng lệ cổ. Dật Chu đặt thanh kiếm gỗ ngang trên án thư. Anh mở cuốn án ra ở trang cuối, nhìn xuống những dòng chữ của vai diễn bằng mắt của Chung Quỳ, rồi khép nó lại bằng hai tay. Tiểu Bảo từ cánh gà trái bước ra đúng phần việc đã phân công, dâng lên khay gỗ đựng nén hương cuối cùng của vở rồi lui ngay về vị trí trực của mình. Dật Chu thắp nén hương từ ngọn nến ở mép án thư, cắm nó vào chiếc lư nhỏ trước án, và đứng yên nhìn khói hương đi thẳng lên trong không khí lặng của sân khấu. Toàn bộ gian rạp trong giây phút ấy yên tĩnh tới mức anh nghe được tiếng tim mình đập trong lồng ngực dưới lớp áo bào.

Rồi anh ca câu hát cuối cùng của vở Chung Quỳ Tróc Quỷ. Câu hát ấy ngắn. Nó chỉ nói một điều duy nhất trong tích cổ. Án đã khép, oán đã yên, người sống và người khuất từ nay ai về đường nấy trong thanh thản. Anh ca nó bằng phần hơi cuối cùng mà mình còn giữ được sau gần hai giờ diễn, giọng khàn nhẹ nhưng không vỡ ở bất cứ chữ nào, và anh ca nó không sai một nhịp phách. Tiếng phách cuối cùng của Nhạc Sinh rơi xuống ngay sau chữ cuối cùng, rồi gian nhạc cụ im bặt. Ba hồi của vở đã đi trọn. Suất diễn mà rạp Thiên Lạc chờ đợi từ năm 1937 tới nay đã diễn xong toàn bộ, không thiếu một lớp nào, không dừng lại ở bất cứ điểm nào. Dật Chu đứng giữa sân khấu trong ánh nến xanh, đầu cúi nhẹ theo tư thế kết án của nhân vật, mồ hôi thấm ướt lưng áo bào. Phía trước anh là một khán phòng kín người mà anh chưa từng nhìn thẳng vào một lần nào trong suốt đêm nay. Trong lúc đứng yên ở tư thế kết án, anh nghe những âm thanh cuối cùng của đêm diễn từ các phía vọng lại. Ở gian nhạc cụ, Nhạc Sinh đặt đôi phách xuống khay gỗ rất nhẹ tay, như sợ làm kinh động điều gì trong gian phòng. Ở cánh gà phải, Vân Trang đứng yên trong bộ áo lam của vai diễn, hai tay nắm lại trước bụng. Anh biết cô cũng đang chờ cùng một việc như anh. Ở hậu trường xa hơn, anh nghe tiếng gậy của bà Lục chạm nhẹ xuống nền gạch một lần. Đó là dấu hiệu riêng của bà mà cả đoàn đều thuộc. Bà đang đứng dậy khỏi chiếc ghế góc quen thuộc để chứng kiến phần việc cuối cùng của đêm nay từ ngưỡng cửa hậu trường.

Dật Chu khẽ đổi trọng lượng từ chân này sang chân kia để hai đầu gối hết tê trước phần việc sắp tới. Phần tạ màn không cần giọng hát và cũng không cần hơi dài. Nó cần sự chậm rãi và chính xác của một thân người đã mệt nhưng không được phép vội. Anh nhớ lại buổi chiều bà Lục dạy anh và Tiểu Bảo tập đi lùi ở hậu trường. Anh nhớ tiếng bà đếm bước bằng giọng đều đều. Anh nhớ câu dặn rằng người chờ đợi ở phía bên kia đã chờ gần chín mươi năm cho một cái kết trọn vẹn. Anh sẽ không để vài giây nôn nóng làm hỏng cái kết ấy. Anh hít vào một hơi ngắn, thả lỏng hai vai dưới lớp áo bào ướt mồ hôi, và chờ tín hiệu bắt đầu phần tạ màn từ gian nhạc cụ.

Việc còn lại của anh chỉ còn một việc cuối cùng. Tạ màn cho đúng lệ.

Chương khác

Xem thêm