ÂM HÍ RẠP HÁT CỔ THƯỢNG HẢI - Chương 38: Reveal: Khán Giả Âm Là Nạn Nhân Vô Danh Năm 1937
Chiều ngày 27 tháng 08 năm 2026, lúc hai giờ rưỡi, toàn đoàn có mặt đông đủ ở hậu trường rạp Thiên Lạc. Bàn họp được kê lại thành một dãy dài. Trên bàn…
Nội dung chương
Chiều ngày 27 tháng 08 năm 2026, lúc hai giờ rưỡi, toàn đoàn có mặt đông đủ ở hậu trường rạp Thiên Lạc.
Bàn họp được kê lại thành một dãy dài. Trên bàn đặt ba thứ nằm cạnh nhau. Cuốn sổ diễn cũ của rạp nằm ở giữa, mở sẵn ở trang cuối cùng. Cuốn sổ trắng ghi chép buổi đọc sổ sáng nay nằm bên trái cuốn sổ diễn. Cuốn nhật ký chung của đoàn nằm bên phải, mở ở những trang ghi chép hiện tượng từ đầu mùa diễn tới nay. Đạo sĩ Chu Huyền Thanh ngồi ở đầu bàn. Bà Lục ngồi bên cạnh ông. Kiến Văn, Vân Trang, Nhạc Sinh và Tiểu Bảo ngồi dọc hai phía của bàn. Dật Chu ngồi gần cuối bàn, hai tay đặt yên trên đùi. Anh biết buổi chiều nay không phải một buổi họp thường. Đây là buổi đối chiếu mà đạo sĩ đã hẹn từ sáng, nơi mọi căn cứ của cả mùa diễn được đặt cạnh nhau để đi tới một câu nói chắc chắn.
Đạo sĩ mở đầu bằng cách nhắc lại kỷ luật của buổi sáng. Ông nói những gì sắp đặt lên bàn chiều nay gồm ba loại khác nhau. Loại thứ nhất là văn bản, tức cuốn sổ diễn của rạp. Loại thứ hai là truyền nghề, tức những điều bà Lục giữ lại từ các thế hệ thầy của mình. Loại thứ ba là việc thật do chính đoàn này trải qua và ghi lại bằng ngày giờ cùng chữ ký trong gần ba tuần qua. Ba loại ấy khi đứng riêng thì mỗi loại chỉ nói được một phần. Khi chúng khớp nhau ở cùng một điểm, điểm khớp ấy mới được gọi là kết luận. Ông nói đoàn hãy nghe đủ cả ba phần rồi mới nghe ông nói câu kết luận cuối cùng.
Kiến Văn trình bày phần văn bản đầu tiên. Anh ta đọc lại đoạn ghi ở trang cuối của cuốn sổ diễn bằng giọng chậm rãi. Suất diễn buổi tối của vở Chung Quỳ Tróc Quỷ năm 1937 diễn tới giữa hồi hai thì hỏa hoạn xảy ra. Suất diễn dừng lại tại đó và không bao giờ được diễn tiếp. Cả đoàn diễn của rạp và toàn bộ khán giả có mặt trong suất diễn ấy đều kẹt lại trong rạp trong đêm hỏa hoạn. Sổ không ghi tên một cá nhân nào. Sổ chỉ ghi hai tập thể ấy cạnh nhau rồi khép lại. Anh ta trình bày tiếp những chi tiết đã đối chiếu trong buổi sáng. Mép những trang cuối của sổ ám khói đều theo từng trang. Nét chữ của đoạn ghi cuối run và đậm mực, cho thấy nó được viết thêm sau biến cố. Từ đêm ấy, cuốn sổ không có thêm một dòng nào trong gần chín mươi năm. Rạp cũng đóng cửa từ đêm ấy và không sáng đèn trở lại cho tới mùa diễn này của đoàn Hồi Xuân.
Bà Lục trình bày phần truyền nghề. Bà nói lệ Âm Hí của nghề này không phải chuyện đoàn mới nghe trong mùa diễn năm nay. Từ thế hệ thầy của bà, người trong nghề đã truyền nhau rằng rạp này nợ người cõi âm một vở kịch dang dở. Nợ ấy sinh ra từ một suất diễn bị dừng giữa chừng vì biến cố. Tới tiết Trung Nguyên, rạp phải dựng một suất diễn lúc nửa đêm, diễn trọn vẹn cả vở cho phía bên kia thưởng thức, thì món nợ mới được trả. Bà nhấn mạnh hai điều trong phần truyền nghề của mình. Điều thứ nhất, truyền nghề chưa từng kể phía bên kia của rạp này là ác quỷ quấy phá. Lời truyền chỉ nói tới một sự chờ đợi và một vở diễn chưa trọn. Điều thứ hai, truyền nghề cũng chưa từng gắn cho phía bên kia một cái tên hay một đời người riêng nào. Họ luôn được kể như một tập thể của một đêm diễn xưa, đúng như cách cuốn sổ diễn đã ghi lại.
Phần thứ ba do từng người trong đoàn tự trình bày việc mình đã trải qua. Nhạc Sinh nói về tiếng gõ nhịp. Ông nói đoàn đã nghe tiếng gõ ấy đủ ba lần trong mùa diễn này và chuỗi ghi chép về nó đã khép lại ở lần trọn vẹn nhất. Cả ba lần, tiếng gõ đều vang lên từ gian nhạc cụ trống không. Nhịp gõ khớp đúng câu nhịp mở đầu hồi hai của vở Chung Quỳ Tróc Quỷ, chính là hồi diễn bị dừng dang dở trong đêm hỏa hoạn năm xưa. Ông nói một thứ tiếng gõ không chủ đích thì không thể khớp đi khớp lại với đúng một câu nhịp của đúng một hồi diễn dang dở như vậy. Vân Trang trình bày phần nhật ký hiện tượng do chính cô ghi chép từ buổi tập đầu tiên. Cái lạnh buốt trong rạp này luôn dồn về phía hàng ghế khán giả mỗi khi sân khấu sáng đèn diễn tập. Lớp vàng mã lạ từng xuất hiện trên sàn sân khấu trong một buổi tập đêm mà không qua tay bất cứ người sống nào trong đoàn. Hàng ghế đầu có một vùng lạnh riêng, mạnh hơn hẳn những chỗ khác, tới mức một người ngoài đoàn vốn không tin lệ âm cũng phải rùng mình lùi lại khi chạm vào thành ghế. Cô nói tất cả những việc ấy đều có ngày giờ và chữ ký người chứng kiến trong nhật ký chung. Không việc nào trong số ấy làm hại tới một người nào trong đoàn suốt gần ba tuần qua. Chúng chỉ lặp đi lặp lại một hướng duy nhất, hướng về hàng ghế của khán giả và hướng về hồi hai dang dở của vở diễn.
Dật Chu là người trình bày cuối cùng trong phần việc thật. Anh nói về buổi trưa hôm qua của chính mình. Anh nói khi anh phạm quy tắc và nhìn thẳng xuống hàng ghế quá lâu, điều anh nhận lại là một cơn choáng và một cơn tê người trong vài phút. Anh không bị một sức mạnh nào tấn công hay trừng phạt. Thân anh tự gục xuống trước một sức ép mà anh không chịu nổi, như một người diễn đối diện với một khán phòng mà mắt trần của mình không được phép nhìn thẳng. Anh nói chi tiết ấy, theo anh, cũng khớp với mọi điều đã đặt lên bàn chiều nay. Phía bên kia của rạp này không làm hại người sống. Họ chỉ hiện diện ở đó, đông và lặng, theo một cách mà người sống không thể đối diện trực tiếp bằng đôi mắt của mình.
Đạo sĩ nghe đủ ba phần trình bày thì đứng dậy. Ông chống gậy đi chậm rãi một vòng quanh chiếc bàn dài, dừng lại ở chỗ cuốn sổ diễn đang mở rồi mới lên tiếng. Giọng ông không lớn nhưng từng chữ đều rõ ràng trong gian hậu trường yên lặng.
- Đối chiếu đủ rồi. Ta nói câu kết luận của buổi chiều nay cho cả đoàn cùng nghe. Khán giả cõi âm của rạp Thiên Lạc không phải ác quỷ quấy phá. Họ là những nạn nhân vô danh tập thể của vụ cháy rạp năm 1937. Họ gồm đoàn diễn của rạp và khán giả của suất diễn đêm ấy, những người đã kẹt lại trong rạp khi vở diễn mới đi được tới giữa hồi hai. Họ kẹt lại ở nơi này không phải vì oán hận người sống. Họ kẹt lại chỉ vì một điều duy nhất. Vở diễn họ tới xem trong đêm cuối cùng ấy chưa từng được diễn trọn. Rạp này nợ họ đúng một vở diễn trọn vẹn. Và họ chỉ chờ được xem hết vở ấy, không chờ thêm bất cứ điều gì khác.
Cả hậu trường im lặng rất lâu sau câu nói của ông. Tiểu Bảo là người lên tiếng đầu tiên, bằng một câu hỏi rất khẽ. Cậu hỏi vậy những tiếng gõ nhịp trong những đêm qua là do họ nhắc đoàn diễn tiếp hồi hai hay sao. Đạo sĩ gật đầu chậm rãi. Ông nói cách hiểu ấy khớp với mọi căn cứ trên bàn. Một câu nhịp của hồi hai được gõ đi gõ lại, và ở lần cuối cùng được gõ trọn cả câu, là cách chờ đợi duy nhất mà phía bên kia có thể bày tỏ với người sống. Họ không có tiếng nói riêng để đòi hỏi. Họ chỉ có câu nhịp dang dở của chính đêm diễn cuối cùng của mình.
Vân Trang hỏi thêm một câu về việc tưởng nhớ. Cô hỏi đoàn có nên ghi lại điều gì cho họ trong sổ của rạp hay không. Bà Lục đáp thay đạo sĩ. Bà nói sổ của đoàn cứ ghi đúng như sự thật đã đối chiếu. Ghi về một tập thể vô danh của một đêm diễn năm 1937. Không ghi một cái tên nào, vì không có cái tên nào để ghi. Sự tưởng nhớ dành cho họ nằm ở chính vở diễn trọn vẹn mà đoàn sắp diễn, và ở một phút yên lặng trước hàng ghế đầu mà đoàn sẽ giữ trong suất diễn đầu tiên cho người sống. Ngoài ra không cần thêm một hình thức nào khác.
Kiến Văn ghi câu kết luận của buổi chiều nay vào nhật ký chung bằng một trang riêng. Anh ta ghi rõ ba phần căn cứ trước, rồi mới ghi câu kết luận ở cuối trang, đúng kỷ luật phân biệt mà đạo sĩ đã dặn từ buổi sáng. Từng người trong đoàn lần lượt ký tên dưới trang ghi ấy. Dật Chu ký sau cùng. Tay anh đã hết run hẳn. Anh nhìn những hàng ghế trống thấp thoáng qua khe cửa hậu trường mở hé và thấy lòng mình yên tĩnh một cách lạ lùng. Gần ba tuần sống trong rạp này, phía bên kia của những hàng ghế ấy từng là một điều chưa có tên trong đầu anh. Chiều nay nó đã có một danh tính duy nhất mà nó được phép có. Một tập thể vô danh của một đêm diễn dang dở, đang chờ vở diễn của chính mình được đi tới câu hát cuối cùng.
Đạo sĩ khép cuốn sổ diễn lại và đẩy nhẹ nó về phía Kiến Văn. Ông nói phần căn cứ đã xong. Phần còn lại của buổi chiều nay là chốt phương án làm việc trước toàn đoàn. Cả đoàn sẽ nghỉ giải lao ngắn rồi quay lại bàn họp lúc bốn giờ. Tới lúc ấy, ông sẽ nói rõ cách hóa giải duy nhất và những cách làm sai mà đoàn phải chính thức loại bỏ.
Chương khác
- Chương 35: Vân Trang Đòi Đổi Vai Nếu Dật Chu Không Tỉnh
- Chương 36: Đọc Trọn Sổ Diễn Và Đêm Cháy Năm 1937
- Chương 37: Niêm Phong Ghế Đầu Và Kiểm Dây Đàn Dự Phòng
- Chương 39: Chốt Hóa Giải Duy Nhất: Diễn Trọn Vở Âm Hí
- Chương 40: Tuấn Kiệt Ký Giấy Cho Đoàn Dùng Rạp Hết Đêm Rằm
- Chương 41: Dựng Hương Án Và Thắp Đèn Lồng Trắng