Âm Hôn - Chương 8: Cấm gặp + rửa bài vị
Bài vị gỗ đào ấm hơn nhiệt độ phòng, dù trên kệ cao, dù đêm mưa nhẹ. Mỹ Linh đứng trước bàn nhỏ trong phòng bà nội lúc sáu giờ sáng thứ Tư, tay cầm miếng…
Nội dung chương
Bài vị gỗ đào ấm hơn nhiệt độ phòng, dù trên kệ cao, dù đêm mưa nhẹ.
Mỹ Linh đứng trước bàn nhỏ trong phòng bà nội lúc sáu giờ sáng thứ Tư, tay cầm miếng vải lụa trắng đã nhúng nước gừng và rượu. Cô nấu hỗn hợp này dưới bếp tầng trệt đúng như bà chỉ - gừng giã nhuyễn, rượu trắng nếp ba mươi độ mua ở tiệm tạp hóa đầu hẻm, nước ấm từ bình thủy, trộn trong tô sành trắng, để ba mươi phút. Mùi rượu gừng cay nồng bốc lên, át cả mùi trầu già còn vương từ mấy hôm tẩy dương khí. Cô khuấy nhẹ bằng đũa tre, nghe tiếng đũa chạm thành tô lanh canh trong căn bếp tối, rồi bưng tô lên cầu thang.
Bà nội đã thức từ năm giờ. Bà ngồi trên giường thấp, lưng tựa gối vải bạc xám, tay cầm chén cháo trắng loãng còn một phần ba. Bà múc từng thìa nhỏ, nhai chậm, mắt nhìn ra cửa sổ nơi mưa đã tạnh từ nửa đêm. Ánh sáng sáu giờ lọt qua khe cửa gỗ thành những vệt vàng nhạt chiếu lên nền gạch bông cũ. Bà gật đầu một cái khi Mỹ Linh bước vào - cái gật của người đã chờ sẵn và biết cô sẽ đến đúng giờ.
Mỹ Linh đặt tô rượu gừng lên bàn nhỏ cạnh giường. Bà chỉ tay về phía kệ Đông.
"Lấy xuống đi. Lau từ trên xuống dưới. Mặt chữ trước, mặt sau, bốn cạnh."
Cô bước tới kệ Đông. Bài vị Khang đặt trên giá gỗ nhỏ, phía dưới có đĩa sứ trắng đựng ba quả quýt đã khô vỏ. Cô đưa hai tay nâng bài vị khỏi kệ. Gỗ chạm vào lòng bàn tay.
Bài vị ấm.
Cái ấm không đến từ tay người vừa cầm, cũng không từ nắng - kệ Đông nằm góc phòng, cửa sổ quay hướng Nam, nắng sáng chưa từng tới chỗ này. Cô ước lượng nhiệt độ cao hơn không khí trong phòng chừng hai, ba độ. Gỗ ấm đều, không có điểm nóng tập trung. Hơi ấm tỏa ra từ chính lõi gỗ.
Cô đặt bài vị xuống bàn, lên tấm vải đỏ bà trải sẵn từ tối qua. Mặt chữ "陳有康靈位" ngửa lên - nét sơn đỏ nay đã thành nâu sẫm, những vết nứt nhỏ li ti chạy dọc thớ gỗ. Cô nhúng vải lụa trắng vào tô, vắt nhẹ, rồi lau.
Tay cô lau từ đỉnh bài vị - đường vát cong như mái chùa - đi xuống mặt chữ. Vải lụa thấm rượu gừng lướt qua từng nét: nét ngang của 陳, nét móc của 有, nét phẩy của 康, và ba chữ 靈位 nhỏ hơn nằm gọn dưới cùng. Mỗi nét mất khoảng mười lăm giây. Rượu gừng thấm vào gỗ, làm gỗ sậm lại trong chốc lát rồi khô, để lại một lớp bóng mỏng. Mùi rượu gừng quyện với mùi gỗ đào cũ - thứ mùi ngọt khô, hơi chát.
Khi lật bài vị lau mặt sau, ngón cái cô chạm vào một sợi chỉ vàng nhỏ buộc ngang cổ bài vị.
Sợi chỉ mảnh hơn chỉ may thường, có lẽ là chỉ tơ se hai sợi. Màu vàng đã ngả sang vàng đất vì thời gian. Sợi chỉ buộc một vòng duy nhất quanh cổ bài vị, nút thắt dẹt đơn giản nằm ở mặt sau, hai sợi chỉ thừa dài chừng một phân rưỡi xòe ra như râu nhỏ. Nút thắt chặt nhưng không cứng, vẫn còn độ đàn hồi nhẹ dưới đầu ngón tay - như ai đó vừa buộc tuần trước, dù năm mươi tám năm đã qua.
Cô ngước lên nhìn bà. Bà đã đặt chén cháo xuống, mắt nhìn sợi chỉ trên tay cô.
"Sợi chỉ đó để nguyên." Giọng bà khô, từng từ rời rạc. "Bà buộc đêm mười tháng Năm năm sáu tám."
Mỹ Linh giữ ngón cái trên nút thắt. "Tại sao bà buộc?"
"Để giữ." Bà ngừng một nhịp thở nặng hơn, rồi nhẹ trở lại. "Hồi đó bà không biết phong tục. Không ai dạy bà phải buộc chỉ. Bà chỉ buộc."
"Giữ gì ạ?"
Bà im lặng năm giây. Tay bà đặt trên chăn, những ngón gầy guộc, khớp xương nổi dưới da mỏng. Bà nhìn sợi chỉ vàng trên tay cô, hoặc nhìn xuyên qua nó, vào khoảng không trước mặt.
"Bà cũng không biết." Giọng bà nhỏ hơn, gần như thì thầm. "Bà chỉ thấy phải buộc."
Mỹ Linh không hỏi thêm. Cô nhẹ nhàng rời ngón cái khỏi nút thắt, tiếp tục lau mặt sau bài vị. Mặt sau trống - chỉ có những đường vân gỗ chạy dọc như dòng nước nhỏ. Cô lau xong bốn cạnh, mỗi cạnh ba lần, vải lụa dần ngả màu nâu nhạt.
Tổng cộng hai mươi phút cho toàn bộ bài vị.
Khi cô đặt bài vị trở lại kệ Đông, sợi chỉ vàng vẫn nguyên vị trí. Gỗ giờ có lớp bóng mỏng của rượu gừng, mặt chữ sạch bụi, nét sơn đỏ sẫm hiện rõ hơn dưới ánh ban mai. Cô bưng tô xuống bếp, rửa tay bằng xà phòng tinh dầu trầu bà để sẵn. Mùi rượu gừng vẫn bám trên đầu ngón tay đến tận tối.
Bà không nói gì thêm về sợi chỉ. Nhưng khi Mỹ Linh rời phòng xuống bếp nấu nước sôi, cô thấy bà đưa tay lau khóe mắt - động tác rất nhanh, máy móc, điều bà vẫn làm một mình suốt năm mươi tám năm.
---
Sáng thứ Năm, Mỹ Linh thức dậy lúc bảy giờ ba mươi, cầm điện thoại lên và ngồi trên giường năm phút trước khi mở khóa màn hình.
Quy củ ngủ riêng bắt đầu từ hôm nay. Tối qua bà dặn: từ đây đến hết lễ chính, cô ngủ phòng riêng. Cửa đóng từ chín giờ tối đến sáu giờ sáng hôm sau. Không xuống tầng trệt sau chín giờ trừ khi vào nhà tắm. Bà nhấn mạnh hai lần: không tiếp xúc với đàn ông sống. Bà nói "đàn ông sống" bằng tiếng Quảng, "saang1 naam4 jan4", phân biệt rành ròi với người đã khuất.
Cô mở Zalo, vào tin nhắn với Khôi. Tin cuối cùng từ tối thứ Tư - anh nhắn "Ngủ ngon" lúc mười một giờ kém, cô đã đọc nhưng chưa trả lời. Cô gõ tin nhắn:
"Anh ơi đừng nhắn 4 ngày nữa nha. Em ngủ riêng theo lễ. Cấm tiếp xúc đàn ông sống cho đến hết lễ chính."
Cô đọc lại ba lần. Cụm "đàn ông sống" gõ ra thấy lạ - tiếng Việt, nhưng ý nghĩa thuộc về thế giới khác, thế giới của bà và của những nghi lễ cô vẫn đang cố chấp nhận. Cô suýt xóa để viết "cấm gặp con trai" cho nhẹ hơn, nhưng rồi giữ nguyên. Đây là quy củ của lễ. Đã đồng ý làm lễ thì làm cho đúng.
Cô nhấn Gửi.
Mười hai phút sau Khôi trả lời. Chỉ hai chữ: "Anh chờ."
Mỹ Linh đọc hai chữ đó ba lần. Lần đầu, cô thấy nhẹ - anh không cãi, không hỏi lại. Lần hai, cô thấy một vết nứt nhỏ trong ngực, vết nứt của người nhận ra người kia chấp nhận mọi thứ, nhưng sự chấp nhận đó không hẳn là hiểu, mà là buông. Lần ba, cô nhìn chằm chằm vào chữ "chờ" - chờ cô xong lễ, hay chờ một điều lớn hơn cả hai đều không nói ra?
Cô tắt màn hình, không trả lời.
Ngày hôm đó trôi qua chậm. Mỹ Linh làm việc trên laptop ở bàn gỗ tầng trệt - client Singapore gửi email sửa layout gấp, yêu cầu đổi font và tăng contrast banner chính. Cô làm từ tám giờ sáng đến năm giờ chiều, chỉ đứng dậy hai lần pha trà và lấy cơm trưa bà để sẵn trong lồng bàn. Bà ngủ nhiều hơn - sáng từ chín giờ đến mười một giờ, chiều từ hai giờ đến ba giờ. Mỗi lần bà ngủ, căn nhà im lặng đến mức Mỹ Linh nghe được tiếng quạt trần quay, tiếng tủ lạnh cũ chạy, tiếng xe máy ngoài phố vọng qua cửa cuốn khép hờ. Thỉnh thoảng có tiếng động rất nhỏ từ phía trên đầu, như tiếng gỗ giãn nở vì nhiệt, như tiếng ngón tay gõ nhẹ lên mặt bàn. Cô không ngước lên.
Chín giờ tối, Trang gọi qua Zalo.
Mỹ Linh đang nằm trên giường, cửa đóng, đèn ngủ bật. Cô nghe chuông ba hồi, avatar mèo vàng của Trang nhảy trên màn hình. Cô bắt máy, bật loa ngoài, đặt điện thoại lên gối cạnh tai.
"Mày."
"Tao." Giọng Trang có tiếng giấy lật - cô đang làm việc. "Tao gọi coi mày còn sống không thôi."
"Còn. Sắp cưới rồi."
"Cưới ma." Trang nói thẳng, giọng không trêu chọc cũng không lo lắng, chỉ là giọng của đứa bạn đã quen nghe chuyện vô lý từ đứa bạn kia. "Thứ Bảy này hả?"
"Ừ. Tao đang ngủ riêng. Cấm tiếp xúc đàn ông sống."
Trang cười khẽ - tiếng cười ngắn, nửa giây, kiểu không biết phản ứng sao khác. "OK, mày nói câu đó nghe bình thường như 'tao đang ăn kiêng' vậy. Tao không biết nên khâm phục mày hay nên đưa mày đi khám."
"Cả hai." Mỹ Linh cười. Một nụ cười thật, cơ mặt giãn ra, hơi thở nhẹ đi. Cô không nhớ lần cuối mình cười là khi nào. Có lẽ năm ngày trước, đêm trước khi mẹ sảy thai, lúc còn ở Thủ Đức và mọi thứ chưa bắt đầu.
Trang kể chuyện client mới - thương hiệu trà sữa Đài Loan muốn mở chuỗi ở Sài Gòn, yêu cầu viết mô tả sản phẩm tiếng Việt pha Hoa kiểu "dễ thương vintage". Ba bản draft đều bị từ chối, lý do: "chưa đủ Hoa". Rồi đến anh người Singapore quen trên app hẹn hò - "ảnh dễ thương lắm mày, cao mét tám, làm IT, mà giọng Sing nghe như bắp rang nổ trong miệng". Mỹ Linh nằm nghe, thỉnh thoảng "ừ", thỉnh thoảng cười. Cô cười thêm hai lần nữa - khi Trang tả giọng anh Singapore, và khi Trang nói "nếu mày cưới ma mà ma không tới, tao sẽ tới đứng thay chú rể".
Tổng cộng bốn mươi bảy phút. Cuối cuộc gọi, Trang ngừng một nhịp, rồi nói giọng nghiêm hơn:
"Mày OK thiệt không?"
Mỹ Linh nhìn lên trần nhà. Trần gỗ sơn trắng đã ngả vàng, có một vết nứt nhỏ chạy dọc từ góc phải sang giữa trần. Cô đã nhìn nó mỗi tối từ ngày đầu về đây, và tối nay lần đầu tiên cô để ý nó có hình dạng giống một con đường nhỏ.
"Tao OK." Cô nói, và gần như tin vào điều đó. "Bà có nhịp riêng của bà. Tao đang học."
"Học cái gì?"
"Học chờ." Mỹ Linh ngừng một giây. Từ "chờ" lại xuất hiện - từ của hôm nay, từ Khôi nhắn cho cô, từ giờ cô dùng để trả lời Trang. "Tao chưa biết chờ gì. Tao chỉ thấy mình đang chờ."
Trang im lặng ba giây, rồi nói nhẹ: "Tao hiểu. Khi nào mày biết chờ gì, nhắn tao."
Cúp máy lúc chín giờ ba mươi bảy phút. Mỹ Linh nằm yên thêm mười lăm phút, nghe tiếng máy may Singer từ phòng bà vọng qua hành lang. Bà đang may vạt áo cuối cùng - sáng nay bà nói "còn một vạt nữa, mai xong". Tiếng máy may chạy đều, mỗi mũi kim xuyên qua vải đỏ là một tiếng lách cách nhỏ. Cô quen với âm thanh này rồi. Nó thành một phần của căn nhà, như tiếng quạt trần, như tiếng tủ lạnh, như tiếng thở của bà sau cánh cửa khép hờ.
Nhưng tối nay, ngoài tiếng máy may, còn một âm thanh khác.
Lúc mười giờ hai mươi, một tiếng động rất nhỏ từ tầng trên. Khác hẳn tiếng gỗ giãn nở ban ngày. Nó giống tiếng guốc gỗ - guốc trẻ con, chân nhỏ, bước chậm trên sàn gỗ tầng ba: cộc, cộc, cộc, cộc. Bốn bước, đều, không vội. Rồi im lặng.
Mỹ Linh nằm yên. Tim cô đập nhanh hơn - cô cảm nhận được mạch ở cổ, ở thái dương. Cô không sợ. Cũng không giống cái sợ trong giấc mơ hẻm mưa. Cái cô cảm thấy gần giống hồi hộp - hồi hộp của người đã nghe thấy một điều có thật nhưng chưa sẵn sàng để xác nhận.
Cô có thể lên kiểm tra. Chìa khóa cửa tầng ba nằm trong ngăn kéo tủ áo cẩm của bà - cô biết chỗ đó vì bà từng mở trước mặt cô tuần trước để lấy cuộn chỉ đỏ. Nhưng cô không đứng dậy. Cô không sợ bà phát hiện, mà vì cô có cảm giác nếu lên tầng ba bây giờ, cô sẽ thấy thứ mà cô chưa sẵn sàng để thấy. Và người ở trên kia - nếu thật sự có người - cũng chưa sẵn sàng để được thấy.
Cô nằm yên thêm mười lăm phút. Tiếng guốc không quay lại.
Lúc mười một giờ mười lăm, cô mở điện thoại, vào ứng dụng ghi chú, gõ một dòng:
"Đêm 24/4 nghe tiếng guốc gỗ tầng ba - 4 bước - khoảng 8 giây - tầng ba khóa kín 58 năm."
Cô lưu ghi chú, tắt điện thoại. Tiếng máy may của bà dừng lúc mười một giờ ba mươi. Căn nhà chìm vào im lặng tuyệt đối - thứ im lặng của ngôi nhà cũ vào đêm khuya, khi mọi người sống đã ngủ, và những thứ đã khuất bắt đầu lắng nghe.
Mỹ Linh ngủ lúc một giờ ba mươi sáng. Trước khi tắt đèn, cô nhìn qua khe cửa phòng mình sang phòng bà đối diện. Cửa phòng bà khép hờ, ánh đèn dầu nhỏ vẫn cháy, hắt ra hành lang một vệt sáng vàng mỏng. Trên giá tre trong phòng bà, áo cưới đỏ lấp ló sau lớp lụa trắng - vạt áo phía dưới lay động một lần, rất nhẹ, như có một luồng gió nhỏ vừa đi qua.
Nhưng cửa sổ phòng bà đang đóng. Và quạt trần hành lang đã tắt từ chín giờ.
Mỹ Linh nhìn vạt áo đỏ lay động thêm hai giây, rồi nhắm mắt. Cô không sợ. Lần đầu tiên kể từ khi về căn nhà này, cô thấy những nghi lễ bà bắt cô làm là thật. Có lẽ có một người khác trong căn nhà này cũng đang chờ. Cũng đang học cách chờ, giống cô.
Cô nhắm mắt và ngủ.
Trên tầng ba, sàn gỗ im lặng. Đôi guốc gỗ nhỏ đã được đặt trở lại chỗ cũ - cạnh giường gỗ ván một, dưới lớp bụi năm mươi tám năm - và chủ nhân của nó đứng bên cửa sổ tầng ba, nhìn xuống mái tôn dưới mưa. Tay áo xanh nhạt không ướt, gáy tóc không còn dính nước như đêm mơ của Mỹ Linh. Cậu đứng đó đến hai giờ sáng, rồi quay lại giường, ngồi xuống, và tiếp tục chờ - một sự chờ đợi đã kéo dài năm mươi tám năm, nhưng gần đây đã có thêm người sống mới để chờ.