ANH LINH CẦU TÀU 914 CÔN ĐẢO - Chương 15: Bột Đá Cũ Trên Bậc Cầu Tàu

Sáng ngày hai mươi sáu, hai cha con cùng chị Hạnh quay lại bậc đá và thân cầu tàu để kiểm tra mọi thứ dưới ánh sáng ban ngày. Khôi dậy sớm, mắt hơi cay…

Nội dung chương

Sáng ngày hai mươi sáu, hai cha con cùng chị Hạnh quay lại bậc đá và thân cầu tàu để kiểm tra mọi thứ dưới ánh sáng ban ngày.

Khôi dậy sớm, mắt hơi cay vì đêm qua ngủ ít, nhưng đầu óc vẫn còn rất tỉnh về những gì mình đã nghe trên cầu tàu lúc một giờ mười phút. Anh ăn sáng qua loa ở nhà trọ, theo cha ra bến, và gặp chị Hạnh đã chờ sẵn ở lối lên cầu tàu với cuốn sổ công tác và chiếc máy ảnh nhỏ của khu di tích. Chị Hạnh chào hai cha con, hỏi Khôi đêm qua đi xem triều rút có lạnh lắm không, và khi nghe anh nói đã ghi lại giờ giấc vào sổ tay, chị gật đầu hài lòng.

- Ghi lại được là tốt. Ở di tích này, chuyện gì nghe thấy ban đêm thì cứ ghi đúng như đã nghe, đừng thêm thắt, đừng bớt. Ghi đúng sự việc là cách tôn trọng nơi này nhất đó em.

Ba người đi chậm trên mặt cầu tàu trong nắng sớm. Ban ngày, cầu tàu hiện ra rõ ràng từng chi tiết: những tảng đá lớn xếp khít vào nhau, mặt đá xám sẫm loang lổ vệt muối trắng. Những chỗ rêu bám xanh đen ở gần mặt nước, và bậc đá dẫn xuống phía bãi đá đã mòn vẹt ở giữa vì bao nhiêu thế hệ người qua lại. Khôi đi rất chậm, mắt nhìn kỹ từng bậc đá, từng khe đá, cố tìm xem đêm qua có dấu vết nào còn lại ở khu vực mà anh và bác Tám đã đứng, hay ở bãi đá phía dưới nơi tiếng búa vọng lên.

Kết quả chỉ là những gì vẫn luôn có ở một di tích đá cổ bên biển. Trên bậc đá và mặt cầu có bột đá cũ lẫn trong các khe đá, màu trắng xám, mịn như bụi, bám vào kẽ tay khi Khôi đưa tay chạm nhẹ vào một bậc đá khô. Bột đá ấy lẫn với rêu trơn ở những chỗ ẩm và vệt muối trắng ở những chỗ nắng chiếu vào, tạo thành một lớp vật chất cũ kỹ và bình thường của đá cổ phơi mình trong gió biển qua rất nhiều năm. Không có dấu vết nào lạ hơn thế: không có dấu chân mới, không có vết đục mới sáng màu, không có bất cứ thứ gì cho thấy đêm qua có người làm việc trên bãi đá này.

Chị Hạnh cúi xuống, chỉ cho Khôi xem một khe đá có bột đá đọng lại thành lớp mỏng, rồi giải thích bằng giọng đều đặn của người đã làm công tác hướng dẫn ở di tích này nhiều năm.

- Bột đá này là vật liệu thường trực trên bậc đá cổ đó em. Đá cổ bị gió biển, nước mưa và chân người qua lại bào mòn qua năm tháng thì nó ra bột như vậy. Trăm năm nay bậc đá này vẫn ra bột đá như vậy, không phải chuyện mới lạ gì đâu. Người quét bậc đá mỗi sớm vẫn quét chung bột đá cũ với lá rụng và cát gió thổi lên.

- Dạ. Vậy là bột đá ở đây lúc nào cũng có sẵn như vậy hả chị.

- Ừ. Lúc nào cũng có. Nhiều hay ít tùy mùa mưa nắng thôi. Em đừng thấy bột đá mà vội kết luận nó liên quan tới chuyện đêm qua em nghe. Hai chuyện đó, tới giờ, là hai chuyện riêng.

Khôi gật đầu. Anh hiểu ý chị Hạnh rất rõ: chị không gạt đi điều anh nghe đêm qua, chị cũng có mặt ở đây sáng nay để cùng kiểm tra một cách nghiêm túc. Nhưng chị giữ một thái độ rất mực thước của người làm việc ở di tích: điều gì kiểm tra được ban ngày thì nói đúng như kết quả kiểm tra. Điều gì nghe thấy ban đêm thì ghi lại đúng như đã nghe, không lấy chuyện này giải thích chuyện kia một cách vội vàng.

Ông Sơn đứng bên cạnh, tay chạm nhẹ vào mặt đá của bậc cầu, rồi nói một câu ngắn gọn mà Khôi nghe như một lời dạy về cách làm người đi biển và cách đứng trước một nơi trang nghiêm.

- Ở đâu cũng vậy con. Mắt thấy cái gì thì nói cái đó. Tai nghe cái gì thì ghi cái đó. Đừng đem cái mình tưởng tượng ra lấp vào chỗ mình chưa biết. Nhất là ở một nơi như vầy.

- Dạ, con nhớ cha.

Ba người tiếp tục đi dọc thân cầu tàu tới gần cuối cầu, nơi đêm qua Khôi đứng nhìn xuống bãi đá. Ban ngày, bãi đá hiện ra trọn vẹn dưới nắng: những mỏm đá sẫm màu, vùng nước cạn trong veo nhìn thấy đáy, và mỏm đá ngầm sắc lẹm mà hôm qua bác Tám đã chỉ cho anh từ trên tàu. Không có gì trên bãi đá cho thấy một dấu vết hoạt động nào trong đêm. Chỉ có sóng nhỏ vỗ đều vào chân cầu, bọt trắng tan trên mặt đá, và mấy con chim biển đậu trên tảng đá cao, thỉnh thoảng cất cánh bay một vòng rồi đậu xuống lại chỗ cũ.

Khôi mở cuốn nhật ký của mình ra, ngồi xuống một bậc đá khô ở phía trên, ghi lại trọn vẹn buổi kiểm tra sáng nay và cả đêm hôm qua bằng nguyên văn những gì đã xảy ra. Anh ghi giờ ra cầu tàu với bác Tám, ghi khung giờ nghe tiếng búa, ghi việc không thấy bóng người nào trên bãi, ghi giờ tiếng búa tắt khi nước lên lại. Rồi ghi tiếp buổi sáng hôm nay: cùng cha và chị Hạnh kiểm tra bậc đá, chỉ thấy bột đá cũ lẫn rêu trơn và vệt muối trắng, không có dấu vết nào lạ hơn. Anh ghi hai phần nối tiếp nhau trong cùng một trang, rõ ràng và trung thực, không thêm một lời kết luận nào ở cuối.

Từ buổi sáng này, cuốn nhật ký của Khôi không còn chỉ là sổ ghi hải trình và bài học đi biển nữa. Nó trở thành cuốn sổ ghi lại cả những điều nghe thấy quanh cầu tàu, theo đúng cách người đảo và chị Hạnh đã dặn: ghi đúng giờ, đúng nơi. Đúng điều tai nghe mắt thấy, để sau này dù có chuyện gì xảy ra, hai cha con cũng có một ghi chép rõ ràng để đối chiếu, thay vì chỉ dựa vào trí nhớ mơ hồ của những đêm thức trắng trên bến đảo.

Chị Hạnh xem Khôi ghi chép xong, dặn thêm rằng nếu sau này có đêm nào nghe thấy gì nữa, anh cũng cứ ghi theo đúng cách này, và nếu cần. Anh có thể đối chiếu giờ triều trong sổ trực của bến để biết chắc đêm đó nước rút vào khoảng nào. Chị nói công việc ở di tích dạy chị một điều: những ghi chép trung thực và đều đặn qua nhiều ngày quý hơn bất kỳ lời khẳng định vội vàng nào trong một đêm.

- Em cứ giữ cách ghi này là được. Ở đây, người ta quý người ghi đúng sự việc lắm.

- Dạ, em cảm ơn chị. Em sẽ ghi đều như vậy.

Trong lúc kiểm tra, ông Sơn còn bảo Khôi đi chậm qua từng bậc đá từ thấp tới cao, nhìn kỹ mặt đá ở những chỗ người quét bậc đá mỗi sớm vẫn quét sạch. Để phân biệt cho được đâu là bột đá cũ đọng lâu ngày trong khe đá, đâu là vệt muối trắng do nước biển khô lại, và đâu là rêu trơn bám ở chỗ ẩm thấp gần mặt nước. Bài học ấy nghe qua tưởng nhỏ, nhưng Khôi làm theo rất nghiêm túc, vì anh hiểu cha mình đang dạy anh một cách nhìn: ở một nơi cổ kính như cầu tàu này. Mọi dấu vết đều có nguồn gốc đời thường của nó trước đã, và người ghi chép trung thực phải học cách nhận ra những nguồn gốc đời thường ấy một cách rõ ràng, trước khi nghĩ tới bất kỳ điều gì khác.

Chị Hạnh nghe ông Sơn dạy con, gật đầu đồng tình. Chị kể rằng người làm công tác ở di tích sợ nhất là khách tới thăm chỉ nhìn di tích bằng một ý nghĩ có sẵn trong đầu. Thấy cái gì cũng gán cho ý nghĩ đó, rồi về kể lại sai lệch hẳn so với sự thật của nơi này. Vì vậy chị luôn dặn người trẻ như Khôi: cứ nhìn kỹ, ghi kỹ, hỏi người đảo cho rõ những điều thuộc về đời sống và lịch sử đã được xác nhận, phần nào chưa rõ thì để trống trong sổ, ghi rõ là chưa rõ. Một cuốn sổ có vài chỗ để trống mà trung thực vẫn quý hơn một cuốn sổ ghi đầy mà toàn là suy đoán.

Khôi nghe chị Hạnh nói, lật lại trang nhật ký đêm qua của mình, đọc thầm từng dòng. Anh thấy may mắn vì đêm qua, trong lúc còn đang bất ngờ trước tiếng búa vang lên giữa đêm, anh đã ghi đúng những gì tai nghe mắt thấy, không hề thêm vào sổ một lời suy đoán nào về nguồn gốc của âm thanh ấy. Sáng nay, đứng giữa bậc đá đầy bột đá cũ và rêu trơn dưới nắng rõ ràng, anh càng tin rằng cách ghi chép ấy là cách duy nhất đúng đắn cho cả chuyến đi này.

Trên đường về bến, ông Sơn nói với con trai rằng sáng nay kiểm tra như vậy là xong phần việc của ban ngày. Chiều nay hai cha con sẽ ra khơi quanh đảo một buổi nữa, và ông sẽ tranh thủ coi lại khoang máy của tàu. Vì chuyến khơi dài ngày sắp bắt đầu, máy móc phải được kiểm tra cẩn thận từ sớm, không để tới lúc ra xa bờ mới phát hiện chuyện không hay.

Khôi đi bên cạnh cha, cuốn nhật ký cầm trong tay đã dày thêm một trang quan trọng. Anh nhìn lại thân cầu tàu phía sau lưng, những bậc đá cổ đang sáng lên dưới nắng trưa, bột đá cũ nằm yên trong các khe đá như nó đã nằm ở đó từ rất lâu rồi. Đêm qua anh nghe tiếng búa đục đá từ bãi đá vọng lên, sáng nay anh chỉ thấy bột đá cũ và rêu trơn trên bậc đá. Hai điều ấy đứng cạnh nhau trong đầu anh, chưa nối lại thành một kết luận nào, và anh chấp nhận để chúng đứng cạnh nhau như vậy, ghi lại đầy đủ. Chờ những ngày sắp tới ở bến đảo này cho anh thêm những ghi chép mới, từng đêm một, từng buổi sáng kiểm tra một, trong sự trang nghiêm và chừng mực mà mọi người quanh cầu tàu đều đang giữ.

Chương khác

Xem thêm