ANH LINH CẦU TÀU 914 CÔN ĐẢO - Chương 16: Máy Tàu Khựng Giữa Buổi Khơi

Mười một giờ trưa ngày hai mươi sáu, giữa buổi khơi quanh đảo, máy tàu Sóng Lành khựng lại một lần giữa chừng. Buổi khơi hôm ấy bắt đầu từ sáng sớm, sau…

Nội dung chương

Mười một giờ trưa ngày hai mươi sáu, giữa buổi khơi quanh đảo, máy tàu Sóng Lành khựng lại một lần giữa chừng.

Buổi khơi hôm ấy bắt đầu từ sáng sớm, sau khi hai cha con kiểm tra xong bậc đá cầu tàu cùng chị Hạnh. Tàu ra vùng nước quen quanh đảo, thả lưới ở luồng cá mà bác Tám đã chỉ, trời nắng đẹp, biển lặng, mọi việc diễn ra đều đặn như một ngày làm việc bình thường trên biển. Khôi phụ lưới, phụ máy theo lời cha dặn, đã quen dần với nhịp việc trên tàu: nghe tiếng máy, nhìn đồng hồ áp lực, kiểm tra dây neo dự phòng và ghi giờ thả lưới vào nhật ký hải trình.

Tới khoảng mười một giờ, khi hai cha con đang thu một mẻ lưới lên boong, tiếng máy dưới khoang bỗng đổi nhịp. Từ tiếng nổ đều đặn quen thuộc, máy khựng lại một cái, hụt hơi, rồi nổ tiếp yếu hơn trước, như người đang đi đều bước bỗng vấp phải một bậc thềm. Khôi đang kéo lưới, nghe tiếng máy đổi khác, lập tức dừng tay, nhìn về phía khoang máy.

Ông Sơn cũng nghe thấy ngay. Ông ra hiệu cho con trai giữ lưới ở nguyên vị trí, đừng kéo tiếp, rồi nhanh chóng đi xuống khoang máy, vừa đi vừa nói rõ từng việc cho Khôi nghe theo.

- Máy khựng rồi. Con ở trên boong giữ tàu cho thẳng hướng, mắt nhìn bờ làm mốc, có gì khác thường thì gọi cha ngay. Cha xuống coi khoang máy đây.

- Dạ. Con giữ tàu, cha cứ xuống coi đi.

Khôi đứng trên boong, một tay giữ dây lưới, mắt nhìn về phía mốc bờ mà cha đã dặn, lòng hơi căng thẳng nhưng không hoảng. Đây là lần đầu tiên anh chứng kiến máy tàu gặp sự cố giữa biển trong chuyến đi này, và anh nhớ rõ lời cha dạy từ đêm đầu trên hải trình: khi máy có chuyện. Người phụ máy phải giữ bình tĩnh, giữ tàu ổn định và làm đúng phần việc được giao, không tự ý chạy xuống khoang máy chen vào việc của thuyền trưởng khi chưa được gọi.

Dưới khoang máy, ông Sơn kiểm tra từng hạng mục theo thứ tự quen thuộc của ông: nghe lại tiếng máy ở cự ly gần, sờ vào thân máy cảm nhận độ rung, kiểm tra đường dầu, mở nắp kiểm tra lọc dầu. Chỉ một lúc sau, ông gọi Khôi xuống khoang, để con trai tận mắt nhìn thấy nguyên nhân của sự cố, vì ông luôn coi mỗi lần máy hỏng là một bài học nghề cho người phụ máy trẻ tuổi.

- Xuống đây con. Coi cho kỹ, mai mốt gặp lại con phải nhận ra ngay.

Khôi xuống khoang máy, cúi người trong không gian chật hẹp và nóng bức, mùi dầu máy quen thuộc xộc vào mũi. Ông Sơn chỉ cho anh chiếc lọc dầu vừa tháo ra: lọc đã cũ, mặt lọc bám đầy cặn đen, dầu đi qua lọc khó khăn nên máy bị hụt dầu và khựng lại giữa chừng. Nguyên nhân rõ ràng và hoàn toàn cơ học, không có gì khó hiểu hay bí ẩn: một chiếc lọc dầu đã dùng lâu ngày, cặn tích lại qua nhiều chuyến đi, tới hôm nay thì làm máy khựng ngay giữa buổi khơi.

- Thấy chưa. Lọc cũ, cặn bám đầy. Dầu xuống không đều là máy nó khựng vậy đó. May là mình đang ở gần bờ, biển lặng, xử lý thong thả được. Ra xa bờ mà sóng lớn, máy khựng kiểu này là mệt lắm.

- Dạ. Vậy giờ mình thay lọc mới vô hả cha.

- Ừ. Tàu nào cũng phải có lọc dự phòng trên tàu. Con lấy hộp đồ nghề, đưa cha cái lọc mới trong ngăn tủ bên trái đó.

Khôi làm theo lời cha, lấy lọc dự phòng ra, đứng bên cạnh phụ từng việc nhỏ: giữ đèn pin soi vào khoang máy, đưa cờ lê, giữ khay hứng dầu cũ, và quan trọng nhất là nhìn kỹ từng thao tác của cha theo đúng thứ tự. Ông Sơn tháo lọc cũ ra, vệ sinh miệng lọc, lắp lọc mới vào, siết chặt vừa tay, rồi dạy con trai một bước mà ông nhấn mạnh là không bao giờ được bỏ qua khi thay lọc hay kiểm tra đường dầu: bước xả cặn ở đáy lọc.

- Nhớ kỹ bước này nghe Khôi. Dưới đáy lọc có một nút xả nhỏ. Mỗi lần thay lọc, mỗi lần kiểm tra máy trước chuyến đi dài, phải mở nút này ra, xả hết cặn và nước đọng ở đáy lọc xuống khay, coi cho tới khi dầu chảy ra trong và đều mới khóa lại. Bỏ qua bước xả cặn này là dầu mới vô cũng bị cặn cũ làm dơ lại, máy chạy ít bữa lại khựng tiếp. Người ta hay sót bước này lắm vì nó nhỏ và khuất, mà sót nó là mang họa vô khoang máy đó con.

- Dạ. Mở nút xả ở đáy lọc, xả cặn cho tới khi dầu chảy ra trong và đều, rồi mới khóa lại.

- Đúng rồi. Con nói lại lần nữa cho thuộc, rồi tự tay làm thử dưới mắt cha coi.

Khôi nhắc lại quy trình một lần nữa, rồi tự tay mở nút xả ở đáy lọc mới theo hướng dẫn của cha, nhìn dòng dầu lẫn cặn chảy xuống khay, chờ tới khi dầu chảy ra trong hơn, mới khóa nút lại đúng mức cha dặn. Ông Sơn kiểm tra lại toàn bộ khoang máy một lần cuối, lau tay vào giẻ sạch, rồi cho nổ máy lại.

Tiếng máy nổ lên êm và đều, khác hẳn tiếng khựng hụt hơi lúc nãy. Ông Sơn cho máy chạy không tải một lúc, nghe kỹ từng nhịp, kiểm tra lại đồng hồ và đường dầu, rồi mới gật đầu hài lòng, cho tàu tiếp tục buổi khơi. Hai cha con quay lại boong, thu nốt mẻ lưới đang dở, cá trong lưới vẫn đều tay, không bị ảnh hưởng gì bởi sự cố máy vừa rồi.

Sau khi tàu ổn định, ông Sơn mở cuốn sổ máy của tàu ra, ghi vào đó một dòng chữ rõ ràng bằng nét chữ quen thuộc: lọc dầu cũ, phải để ý. Ông ghi ngày giờ, ghi rõ việc đã thay lọc dự phòng ngay trên biển và máy đã nổ lại êm. Ông ký tên dưới dòng ghi, rồi đưa sổ cho Khôi đọc lại, dặn con trai rằng sổ máy là giấy tờ quan trọng nhất trong khoang máy. Ghi cái gì vào đó là phải đúng sự thật, vì người đọc sổ sau này sẽ căn cứ vào đó mà kiểm tra máy cho những chuyến đi tiếp theo.

- Máy móc cũng như người vậy con. Nó có dấu hiệu trước khi ốm nặng. Lọc cũ nó khựng một lần bữa nay là nó báo trước cho mình rồi. Mình để ý, thay lọc, xả cặn đàng hoàng thì nó khỏe lại. Mình làm ngơ, cứ để vậy chạy hoài, tới bữa nó ốm nặng giữa biển xa mới hối hận.

- Dạ. Con nhớ rồi cha. Từ nay kiểm máy là con kiểm luôn lọc dầu và bước xả cặn.

Trong lúc chờ máy chạy ổn định, ông Sơn còn dạy Khôi cách phân biệt tiếng máy khỏe và tiếng máy yếu bằng tai và bằng tay: máy khỏe thì tiếng nổ đều. Thân máy rung nhẹ và chắc; máy yếu vì thiếu dầu hoặc lọc nghẹt thì tiếng nổ hụt nhịp, thân máy rung giật từng cơn không đều. Ông đặt tay con trai lên thành khoang máy cho anh tự cảm nhận sự khác biệt trước và sau khi thay lọc. Rồi nói rằng người phụ máy giỏi không cần mở nắp khoang cũng đoán được máy đang khỏe hay đang mệt, chỉ bằng cách nghe và chạm như vậy trong ca trực của mình.

Khôi làm theo, ghi nhớ cảm giác rung đều dưới lòng bàn tay sau khi lọc mới được lắp vào. Anh nhận ra bài học trưa nay không chỉ nằm ở chiếc lọc cũ đầy cặn. Mà nằm ở cả một quy trình chăm sóc máy mà cha anh đã lặp lại qua bao nhiêu chuyến đi: kiểm tra đều đặn, thay thế kịp thời, xả cặn đúng bước, ghi sổ trung thực. Thiếu một bước trong quy trình ấy, sự cố nhỏ hôm nay hoàn toàn có thể trở thành một sự cố lớn vào một ngày biển động và xa bờ hơn nhiều.

Buổi khơi kết thúc vào đầu giờ chiều. Tàu quay về bến với mẻ cá đều tay, bán qua vựa của anh Hùng theo đúng thỏa thuận đã lập hôm trước. Anh Hùng cân cá tại bến, ghi sổ trước mặt hai cha con, khen mẻ cá tươi và đều cỡ, rồi hẹn ngày mai tàu ra khơi cứ đưa cá về vựa như đã thỏa thuận. Trên đường về nhà trọ, Khôi ngồi trong khoang lái lúc tàu còn trên nước, mở nhật ký hải trình, ghi lại sự cố máy khựng trưa nay. Nguyên nhân lọc dầu cũ có cặn, cách cha xử lý thay lọc dự phòng và bước xả cặn ở đáy lọc mà cha đã dạy. Anh ghi kỹ bước xả cặn thành một dòng riêng, gạch chân, vì anh cảm nhận được tầm quan trọng mà cha anh đặt vào thao tác nhỏ và khuất ấy trong khoang máy chật hẹp.

Về tới bến, hai cha con neo tàu cẩn thận, rửa boong cho sạch muối và vảy cá, kiểm tra lại khoang máy một lần nữa cho yên tâm. Nghe tiếng máy nổ đều thêm một lúc lâu rồi mới tắt máy, khóa khoang và cùng nhau đi bộ về phía nhà trọ trong nắng chiều dịu dần trên mặt bến. Ông Sơn nói ngày mai công việc sẽ nhiều hơn, vì chuyến khơi dài ngày thật sự sắp bắt đầu, và trước mỗi chuyến đi như vậy, ông sẽ làm một việc trang nghiêm ở bậc đá cầu tàu mà Khôi đã được nghe kể từ ngày đầu lên đảo. Khôi nghe cha nói, nhìn về phía cầu tàu đá cổ đang nằm trong nắng chiều, lòng vừa nhớ tới tiếng búa đục đá đêm qua. Vừa nhớ tới chiếc lọc dầu cũ đầy cặn trong khoang máy: hai điều hoàn toàn khác nhau, một điều thuộc về đêm khuya trên bãi đá. Một điều thuộc về công việc cơ khí đời thường, và anh giữ cả hai trong sổ ghi chép của mình với cùng một sự trung thực, không lẫn lộn điều nào vào điều nào.

Chương khác

Xem thêm