ANH LINH CẦU TÀU 914 CÔN ĐẢO - Chương 30: Đêm Sương Muối Thứ 1 Xuống Cầu Tàu

Đêm ngày hai mươi chín, đúng như lời bác Tám đã nói từ buổi chiều trên bậc đá, sương muối xuống Côn Đảo, và đó là đêm sương muối thứ 1 của chuyến đi này.…

Nội dung chương

Đêm ngày hai mươi chín, đúng như lời bác Tám đã nói từ buổi chiều trên bậc đá, sương muối xuống Côn Đảo, và đó là đêm sương muối thứ 1 của chuyến đi này.

Sương bắt đầu xuống từ khoảng hai mươi ba giờ hai mươi phút, lúc hai cha con còn đang ngồi ở hiên nhà trọ của chị Mai uống trà tối và coi lại bảng triều cho những ngày sắp tới. Ban đầu chỉ là một lớp hơi nước mỏng lướt qua mặt bến, làm những ngọn đèn dọc bến tàu nhòe đi một chút. Nhưng chỉ trong vòng chưa đầy một giờ, sương dày lên nhanh chóng và mang theo một thứ lạnh khác hẳn cái lạnh của những đêm trước: một cái lạnh buốt, khô và mặn, thấm qua lớp áo khoác. Làm hơi thở của người ngồi ngoài hiên phả ra thành từng vệt khói trắng rõ ràng trước mặt.

Khôi đưa tay ra khỏi mái hiên, để lòng bàn tay hứng sương một lúc. Khi anh rụt tay lại, đầu ngón tay đã lạnh buốt và hơi tê, trên da có một lớp ẩm mỏng mà lưỡi chạm vào thấy mằn mặn rõ rệt. Đó là muối. Sương đêm nay không chỉ là hơi nước, nó mang theo muối biển đọng lại trên mọi bề mặt nó phủ qua.

- Sương muối xuống thiệt rồi đó con. - Ông Sơn nói, nhìn quanh bến tàu đang chìm dần trong lớp sương trắng. - Đêm vầy là đêm người đi biển phải cẩn thận nhất. Lạnh nó thấm vô người lúc nào không hay, mắt nhìn xa không được, mà dây neo với mặt đá thì trơn như có ai bôi mỡ lên vậy.

Hai cha con đứng dậy đi một vòng ngắn quanh khu vực nhà trọ và đầu bến, không đi xa hơn. Mọi thứ trong tầm mắt đều đã đổi khác dưới lớp sương muối: những sợi dây neo tàu căng giữa các cọc gỗ phủ một lớp trắng mỏng như bụi phấn. Mái tôn của nhà trọ đọng sương thành từng vệt sáng mờ dưới ánh đèn, và bậc đá ở phía xa, nơi buổi chiều hai cha con vừa làm lễ thắp nhang, chỉ còn là một vệt sẫm mờ nhạt trong sương, không còn nhìn rõ đường nét. Bác Tám từ nhà mình ở cuối bến đi qua, áo khoác cài kín, đầu đội chiếc mũ len cũ của người trực bến, tay cầm theo một bình trà nóng khác mà bác nói là để ba người uống cho ấm trong lúc coi sương xuống.

- Đêm sương muối đầu mùa năm nay xuống sớm hơn mọi năm mấy ngày. - Bác Tám nói, ngồi xuống chiếc ghế ở hiên nhà trọ. - Xuống kiểu này là biển sắp đổi thời tiết đó. Mấy bữa nữa gió sẽ lên mạnh, sóng cũng lên theo. Người đảo coi đêm sương muối đầu mùa như một cái mốc của mùa biển cuối năm vậy.

Ba người ngồi ở hiên nhà trọ, uống trà nóng, và không ai trong số họ có ý định ra cầu tàu trong đêm nay. Ông Sơn đã nói rõ từ buổi chiều: tối nay ở yên trong nhà trọ. Quy tắc an toàn của chuyến đi, sau việc ở bậc đá thấp đêm qua, được nhắc lại một cách tự nhiên bằng chính quyết định ở yên đó, không cần ai phải nói thành lời thêm lần nào nữa. Khôi ngồi yên bên cha và bác Tám, hai tay ôm ly trà cho ấm, mắt thỉnh thoảng nhìn về phía cầu tàu đang mất hẳn trong sương trắng. Và lắng nghe những âm thanh của bến đảo trong một đêm sương muối: tiếng nước vỗ rất nhỏ vào bờ đá. Tiếng dây neo cọ vào cọc gỗ theo một nhịp chậm hơn hẳn mọi đêm, và tiếng sương nhỏ giọt từ mái hiên xuống nền đất, từng giọt một, đều và lạnh.

Chị Mai chủ nhà trọ cũng thức dậy một lần trong đêm, mang ra hiên thêm một chiếc chăn mỏng cho hai cha con và bác Tám đắp chung cho đỡ lạnh, rồi đứng nhìn lớp sương trắng ngoài bến một lúc lâu trước khi vào lại trong nhà. Chị nói người ở bến này mỗi năm tới mùa sương muối đều phải lo phơi lại lưới và kiểm tra lại dây neo, vì sương muối đọng lâu làm dây thừng mau mục và sắt thép mau rỉ hơn hẳn sương thường. Nghe chị nói, Khôi mới hiểu thêm rằng cái lạnh buốt của đêm nay không chỉ là một hiện tượng của thời tiết mà người đảo phải ngắm nhìn. Nó là một phần của đời sống làm biển cuối năm mà họ phải tính toán trong từng công việc nhỏ, từ một sợi dây neo cho tới một chuyến khơi dài ngày như chuyến đi sắp tới của hai cha con anh.

Ông Sơn nghe chị Mai nói xong thì gật đầu, nhắc Khôi sáng mai phải ra tàu kiểm tra lại toàn bộ dây neo và các mối buộc trên boong trước khi nghĩ tới bất kỳ việc gì khác. Vì một đêm sương muối như đêm nay đủ làm những mối buộc tưởng là chắc chắn nhất cũng trở nên trơn và lỏng đi một phần. Khôi ghi lời dặn đó vào cuốn sổ tay của mình, ngay bên cạnh những dòng ghi về bảng triều, và thầm thấy chuyến đi này đang dạy anh một điều lớn: trên biển. Những thứ giết chết sự an toàn hiếm khi là những điều lớn lao nhìn thấy ngay, chúng thường là những điều nhỏ bé tích lại qua từng đêm, như sương muối đọng trên một sợi dây neo.

Đêm càng về khuya, cái lạnh càng thấm sâu. Khôi phải vào phòng lấy thêm một chiếc áo nữa mặc chồng ra ngoài, và khi anh quay lại hiên, hơi thở của anh đã thành khói trắng rõ tới mức bác Tám phải cười hiền mà nhắc anh ngồi gần bình trà nóng hơn một chút. Ba người nói chuyện nhỏ dần, phần lớn thời gian chỉ ngồi lặng nghe bến đảo chìm trong sương. Trong sự lặng im đó, Khôi nghĩ về những đêm đã qua của chuyến đi: những đêm đứng trên thân cầu tàu nghe tiếng búa đều nhịp. Đêm trực tàu nghe tiếng xiềng trong sương mỏng, và đêm qua, đêm của tiếng thở dốc và cái bóng thoáng qua ở cuối cầu. Đêm nay khác hẳn mọi đêm đó. Đêm nay sương dày tới mức cầu tàu không còn thấy được nữa, và hai cha con cũng không ở trên cầu tàu. Họ ở đây, trong vùng sáng ấm của hiên nhà trọ, cách xa bãi đá, và chính khoảng cách đó làm cho những gì xảy ra tiếp theo trong đêm nay mang một ý nghĩa rất riêng mà anh sẽ ghi lại cẩn thận.

Qua khỏi một giờ sáng, trong khung giờ mà anh đã thuộc lòng từ bảng triều chép tay, từ phía cầu tàu chìm trong sương trắng, một âm thanh rất xa vọng về tới hiên nhà trọ.

Đó là tiếng đục đá. Nhưng nó không giống bất kỳ lần nghe nào trước đây của Khôi. Nó rất xa, rất nhỏ, và không đều: có lúc một hai nhịp cốc, cốc nổi lên mờ nhạt rồi tắt hẳn trong tiếng gió. Có lúc im lặng một khoảng dài tới mức anh tưởng mình nghe nhầm, rồi lại một nhịp đơn độc nữa vọng về, yếu ớt như âm thanh của một nơi rất xa bị sương dày nuốt mất phần lớn trên đường đi. Không có tiếng xiềng nào đi kèm. Không có tiếng thở dốc nào đi kèm. Chỉ có mấy nhịp búa rời rạc, xa xôi, từ đúng hướng của cầu tàu và bãi đá ngầm, trong đúng khung giờ triều rút của đêm nay.

Khôi nhìn cha, rồi nhìn bác Tám. Cả hai người lớn đều đã nghe thấy, ông Sơn khẽ gật đầu một cái, bác Tám thì chỉ rót thêm trà vào ly của mình và nói một câu ngắn gọn.

- Từ đây nghe được tới vậy là hết mức rồi đó con. - Bác nói. - Sương dày, xa bến, âm thanh nó còn tới được tai mình có bấy nhiêu thôi. Đêm nay không phải đêm để ra đó. Đêm nay là đêm ngồi yên mà nghe bến này nó thở.

Khôi gật đầu. Anh không đứng dậy, không đề nghị ra cầu tàu, và cũng không ghi đêm nay vào sổ của mình như một đêm nghe tiếng đục đá có số thứ tự. Anh hiểu rõ điểm khác biệt: những đêm có số là những đêm anh đứng trên thân cầu tàu cùng người lớn, nghe rõ ràng và đầy đủ trong đúng điều kiện của chúng. Đêm nay, từ nhà trọ, qua một lớp sương muối dày, anh chỉ nghe được phần xa xôi và rời rạc nhất của âm thanh đó, và ghi đúng mức đó là bổn phận của người ghi chép mà anh đã học được ở đảo này.

Anh lấy cuốn nhật ký ra, ghi lại đêm nay dưới ánh đèn hiên nhà trọ bằng những dòng ngắn theo đúng lối ghi của sổ trực bến mà anh vừa học buổi sáng: đêm sương muối thứ 1. Sương xuống từ hai mươi ba giờ hai mươi phút, trắng bến, lạnh buốt, hơi thở thành khói; không ai ra bãi đá trong đêm này; từ nhà trọ chỉ nghe tiếng đục đá rất xa và không đều trong khung giờ triều rút. Rồi ở dòng cuối của trang, anh viết thêm một câu ghi nhận mà anh đã nghiền ngẫm suốt những ngày ở đảo, câu ghi nhận gói lại tất cả những gì anh đã nghe. Đã thấy và đã học được quanh cây cầu tàu này: hiện tượng chỉ quanh cầu tàu, đúng giờ triều rút.

Ba người ngồi ở hiên thêm một lúc nữa rồi mới vào phòng nghỉ, khi sương muối đã phủ trắng mọi mái nhà và dây neo trong bến. Khôi nằm trong phòng trọ, nghe tiếng sương nhỏ giọt ngoài mái hiên, và nghĩ về buổi chiều tàn nhang rụng trên bậc đá, về cây nhang anh đã tự tay cắm thẳng vào lư hương, và về chuyến khơi hai ngày sắp bắt đầu.

Trước khi hai cha con vào nghỉ hẳn, bác Lộc ghé qua nhà trọ, khoác chiếc áo mưa cũ vì sương ướt, mang cho chị Mai ít cá tươi của chuyến ghe chiều. Bác ngồi xuống hiên một lúc, nhìn ra lớp sương trắng đang phủ kín bến tàu và phía cầu tàu mất hẳn trong sương. Rồi nói một câu mà Khôi lập tức mở lại cuốn nhật ký để ghi vào, ngay bên dưới dòng ghi nhận cuối cùng của đêm nay.

- Những đêm trước bão, tiếng búa nghe rõ nhất đó con. - Bác Lộc nói, giọng chậm rãi của người đã sống cạnh cầu tàu này cả một đời người. - Sương muối xuống trắng bến như vầy, rồi gió lên, rồi sóng lên. Tới hồi đó, ai ở gần cầu tàu ban đêm mới biết tiếng búa của những đêm trước bão nó khác tiếng búa thường ngày tới mức nào.

Khôi ghi xong câu nói của bác Lộc, khép cuốn nhật ký lại. Ngoài hiên, sương muối vẫn đang xuống trắng xóa trên bậc đá, trên dây neo và trên mái nhà trọ, lạnh buốt tới mức hơi thở của bất kỳ ai còn thức trong bến này cũng đều thành khói. Và Cầu Tàu 914 nằm im trong sương, chờ những ngày biển động đang tới gần.

Chương khác

Xem thêm