ANH LINH CẦU TÀU 914 CÔN ĐẢO - Chương 35: Ông Lộc Kể Đêm Bão Năm Xưa
Mười ba giờ ba mươi chiều ngày ba mươi, hai cha con ghé nhà bác Lộc gần bến tàu theo lời hẹn từ mấy hôm trước. Và trong căn nhà nhỏ nhìn ra bến đó, Khôi…
Nội dung chương
Mười ba giờ ba mươi chiều ngày ba mươi, hai cha con ghé nhà bác Lộc gần bến tàu theo lời hẹn từ mấy hôm trước. Và trong căn nhà nhỏ nhìn ra bến đó, Khôi được nghe một câu chuyện mà người kể đã giữ trong lòng mình suốt mấy chục năm, chỉ kể lại ở mức của một người già kể chuyện xưa cho lớp trẻ sắp ra khơi trong một đêm biển động.
Nhà bác Lộc buổi chiều yên tĩnh, khác hẳn sự rộn ràng của vựa cá buổi sáng. Trên chiếc bàn gỗ cũ giữa nhà là ấm trà đã pha sẵn, mấy chiếc ly nhỏ và một đĩa bánh khô. Bác Lộc rót trà cho hai cha con bằng đôi tay chậm rãi của người đã sáu mươi chín tuổi, rồi ngồi xuống. Nhìn ra ngoài cửa sổ về phía Cầu Tàu 914 đang nằm dài dưới nắng chiều và gió đang mạnh dần, một lúc lâu không nói gì, như một người đang tìm lại trong trí nhớ của mình con đường đi về một đêm rất xa.
- Chiều nay hai cha con ra khơi, mà đài nó báo sóng lớn. - Bác nói chậm. - Trước khi đi, bác kể cho con nghe một chuyện cũ của bến này. Chuyện thiệt hay chuyện người ta kể lại cho nhau nghe qua mấy đời, bác không dám nói chắc. Bác chỉ kể đúng phần mắt bác đã thấy hồi bác còn trẻ, còn phần nào bác không thấy thì bác nói rõ là bác không thấy, để con nghe xong tự giữ trong lòng, đừng thêm, đừng bớt.
Ông Sơn gật đầu, giọng trang nghiêm.
- Bác cứ kể đúng như vậy là quý nhất rồi bác. - Ông nói. - Cha con tôi nghe chuyện ở đảo này mấy ngày nay, chỉ mong nghe được đúng phần người kể đã thấy thiệt.
Bác Lộc kể rằng năm xưa, khi ông còn là một thanh niên mới theo người lớn ra bến phụ việc, ở Côn Đảo có một đêm bão lớn mà người già trong bến tới giờ vẫn còn nhắc lại khi dạy con cháu về nghề biển. Đêm đó, một chiếc tàu cá của người trong đảo ra khơi từ buổi chiều, không kịp về bến trước khi bão ập tới, và giữa đêm. Người ở bờ nghe tin qua đài của bến rằng tàu đó đã chết máy ngoài khơi, đang trôi dạt theo sóng về phía vùng nước gần Cầu Tàu 914. Nơi có bãi đá ngầm sắc lẹm mà ban ngày người đi biển còn phải dè chừng, huống chi là một chiếc tàu chết máy trôi trong đêm bão không còn chút ánh sáng nào để nhìn đường. Người nhà của chủ tàu thức trắng ở bến suốt đêm đó, chỉ biết nhìn ra mặt biển đen ngòm và nghe tiếng sóng đập vào thân cầu tàu trắng xóa, không làm được gì hơn ngoài việc chờ trời sáng.
- Rồi trời sáng thiệt. - Bác Lộc nói, mắt vẫn nhìn ra phía cầu tàu xa. - Mưa vừa dứt, cả bến kéo nhau ra coi. Chiếc tàu đó không chìm. Nó nằm yên trên bãi cát trước cửa Dinh Chúa Đảo, cái bãi cát nông mà ban ngày mấy đứa nhỏ còn ra tắm được đó con. Nằm ngay ngắn, như có ai dắt nó vào đặt xuống vậy. Người trên tàu thì còn đủ hết, ướt sũng, mặt ai cũng tái nhợt đi vì một đêm vật lộn với sóng, nhưng không ai hề hấn gì tới tính mạng.
Khôi ngồi nghe, hai tay ôm ly trà đã nguội dần, và anh cảm thấy từng chữ trong câu chuyện cũ này đang chạm vào những điều anh đã được học trong chuyến đi. Bãi cát an toàn trước cửa Dinh Chúa Đảo mà bác Tám đã chỉ cho anh trên chuyến ra khơi ngắn ngày đầu tiên ở đảo. Mỏm đá ngầm sắc lẹm cạnh cầu tàu mà anh đã ghi vào nhật ký kèm giờ triều, và vùng nước quanh cầu tàu mà mấy đêm nay anh đã đứng nghe bằng chính đôi tai của mình. Anh không nói chen vào một lời nào. Anh biết câu chuyện vẫn chưa kể tới phần quan trọng nhất, phần mà bác Lộc đã dừng lại một chút trước khi nói tiếp, như một người đứng trước ngưỡng cửa của một căn phòng mà cả đời ông chỉ mới dám nhìn vào từ rất xa.
- Phần này mới là phần bác thấy bằng mắt của bác. - Bác Lộc nói chậm hơn nữa. - Sáng đó bác theo người lớn chạy ra bến, chen trong đám đông đứng coi người ta kéo tàu vào sâu hơn. Bác còn trẻ, người nhỏ, chỉ đứng được ở vòng ngoài, nhìn chiếc tàu đó từ xa, cách cả một quãng bến. Nhưng bác nhìn thấy rõ một điều trên mạn tàu gỗ của nó, ở phía mạn hướng ra biển. Trên tấm ván gỗ sẫm nước biển đó, in những vết tay trắng. Trắng như bột đá. Không phải một vết, mà là nhiều vết, chồng lên nhau dọc theo mạn tàu, như thể có rất nhiều bàn tay đã cùng tì vào đó, cùng đẩy một lượt rất mạnh, rồi buông ra.
Căn phòng nhỏ im lặng một lúc lâu sau câu nói đó. Ngoài cửa sổ, gió chiều quật nhẹ vào tấm tôn bên hông nhà, và từ phía bến xa, tiếng dây neo của những chiếc tàu đang được chằng lại cho đêm gió lớn vọng về từng đợt mơ hồ.
Ông Sơn lên tiếng trước, giọng ông thấp và cẩn trọng như mọi lần ông nói về những chuyện quanh cầu tàu này.
- Bác Lộc, chuyện đó về sau người trong bến nói sao? - Ông hỏi.
Bác Lộc lắc đầu chậm rãi.
- Người trong bến nói nhiều kiểu lắm, Sơn à. - Bác đáp. - Có người nói nước bão nó đẩy khéo, tàu tự dạt vào bãi cát, còn vết trắng là bột đá ở đâu bám vào trong lúc tàu cọ qua bãi đá. Có người thì chỉ im lặng thắp nhang ở bậc đá rồi về, không nói một lời nào. Riêng bác, bác giữ cho mình một câu này mấy chục năm nay: bác chỉ dám nói là sáng đó, từ xa, bác thấy trên mạn tàu gỗ có những vết tay trắng như bột đá. Ngoài câu đó ra, bác không dám nói chắc thêm điều gì hết. Tay của ai, từ đâu mà có, vì sao lại ở đúng chỗ mạn tàu đó, bác không thấy, nên bác không kể. Người kể chuyện mà thêm vào phần mình không thấy thì chuyện nó không còn là chuyện thiệt nữa con à.
Khôi nghe câu nói đó và thấy nó quen thuộc một cách lạ lùng, vì nó giống hệt lối ghi chép mà anh đã học được ở đảo này trong những ngày qua. Sổ trực bến chỉ ghi giờ, mực triều và ba chữ nghe đục đá, không ghi thêm một lời suy diễn nào. Nhật ký của anh chỉ ghi đêm nghe tiếng đục đá thứ mấy, lần nghe tiếng xiềng thứ mấy, không ghi một kết luận nào về bản chất của những âm thanh đó. Bác Lộc, bằng trí nhớ của một đời người sống cạnh cầu tàu này, đang giữ câu chuyện năm xưa của mình bằng đúng sự chừng mực đó. Và chính sự chừng mực đó làm cho câu chuyện của ông, trong buổi chiều trước chuyến khơi có tin sóng lớn này, trở nên nặng hơn bất kỳ lời khẳng định đanh thép nào.
Ông Sơn hỏi thêm một câu nữa, câu hỏi của một người thuyền trưởng sắp đưa tàu ra khơi trong đúng vùng nước mà câu chuyện cũ vừa nhắc tới.
- Chiếc tàu năm đó, sau đêm bão, còn đi biển được nữa không bác? - Ông hỏi.
- Còn chớ. - Bác Lộc đáp. - Người ta sửa lại ít ván bị cọ xước, phơi khô khoang, rồi nó lại ra khơi như thường, đi thêm nhiều năm nữa mới giải bản. Chủ tàu đó về sau mỗi lần đi chuyến dài ngày đều ghé bậc đá thắp nhang trước, không sót một lần nào, cho tới khi ổng mất thì con ổng nối theo lệ đó. Bác nói vậy để hai cha con hiểu: người trong bến này không ai lấy câu chuyện năm xưa ra làm chuyện giật gân kể cho vui miệng. Họ giữ nó như giữ một món nợ ân tình không gọi tên được, và họ trả món nợ đó bằng nén nhang trên bậc đá, hết năm này qua năm khác.
Khôi ghi lại buổi chiều hôm đó vào nhật ký bằng mấy dòng ngắn, và anh cố ý ghi rõ ở đầu dòng đúng như lời bác Lộc đã dặn khi bắt đầu kể. Chuyện kể của bác Bùi Văn Lộc, phần mắt thấy chỉ là vết tay trắng trên mạn tàu nhìn từ xa, còn lại không dám nói chắc. Anh biết việc ghi chừng mực như vậy không làm câu chuyện nhẹ đi. Ngược lại, nó làm cho từng chữ trong câu chuyện đứng vững ở đúng chỗ của nó, không nghiêng về phía khẳng định cũng không ngã về phía phủ nhận, như chính thái độ của người đảo trước cây cầu tàu này suốt mấy chục năm qua.
Trà trong ấm đã nguội. Bác Lộc đứng dậy, đi tới bên cửa sổ, nhìn ra mặt biển đang động mạnh dần ở phía ngoài cầu tàu, nơi những vệt sóng bạc đầu đã nối nhau thành từng hàng dài chạy vào bờ. Rồi ông quay lại, nhìn hai cha con, và nói lời dặn cuối cùng của buổi chiều hôm đó, một lời dặn được nói chậm, rõ từng chữ, như một người đang trao lại một vật gì đã giữ rất lâu trong túi áo của mình.
- Bác kể chuyện này không phải để dọa hai cha con đâu. - Bác nói. - Bác kể để dặn một điều mà người đi biển ở bến này truyền nhau từ đời đó tới giờ. Nếu đêm nay ngoài khơi có chuyện gì trên mặt nước, sóng có lớn tới đâu, thì con nhớ cho kỹ: bám chặt vào mạn tàu, đừng nhảy xuống biển. Nước ban đêm trong sóng lớn không phải là chỗ cho người bơi, dù bơi giỏi tới đâu. Còn ở trên mạn tàu được chừng nào thì còn đường sống chừng đó. Con nhớ lời bác dặn không, Khôi?
- Dạ con nhớ. - Khôi đáp, và anh nói thêm một câu mà anh biết mình sẽ còn nhắc lại trong đầu nhiều lần trong đêm nay. - Bám chặt mạn tàu, không nhảy xuống biển, không buông tay.
Bác Lộc gật đầu, tiễn hai cha con ra tới tận cổng nhà, đứng nhìn theo cho tới khi hai cha con khuất ở khúc quanh dẫn về nhà trọ. Buổi chiều ngày ba mươi đang ngả dần về phía giờ lễ thắp nhang trên bậc đá, gió đã mạnh tới mức những tấm lưới phơi dọc bến bay phần phật không ngừng, và trong đầu Khôi. Câu chuyện về chiếc tàu năm xưa nằm yên trên bãi cát cùng những vết tay trắng như bột đá trên mạn tàu gỗ cứ lặng lẽ ở đó. Ở đúng vị trí của một chuyện kể chưa được kiểm chứng mà người kể cũng không hề muốn ai kiểm chứng thay mình.