ANH LINH CẦU TÀU 914 CÔN ĐẢO - Chương 36: Gói Trà Của Mẹ Và Mâm Lễ Để Sẵn

Mười lăm giờ chiều ngày ba mươi, hai cha con trở về nhà trọ của chị Mai. Và ở gian bếp nhỏ nhìn ra bến tàu đó, một việc của bờ được hoàn tất trọn vẹn…

Nội dung chương

Mười lăm giờ chiều ngày ba mươi, hai cha con trở về nhà trọ của chị Mai. Và ở gian bếp nhỏ nhìn ra bến tàu đó, một việc của bờ được hoàn tất trọn vẹn trước giờ hai cha con lên bậc đá làm lễ: mâm lễ cá tươi của chuyến khơi cuối cùng được bày sẵn. Chờ đúng hai người mà nó được chuẩn bị cho.

Chị Mai đã chờ hai cha con từ đầu giờ chiều. Trên chiếc bàn gỗ dài trong gian bếp, chị bày sẵn một mâm lễ được chuẩn bị với sự kỹ lưỡng mà Khôi chỉ cần nhìn qua là nhận ra ngay đó không phải là việc làm cho có lệ. Giữa mâm là đĩa cá tươi của mẻ chợ sáng nay, những con cá mà buổi sáng chị đã nói là cá ngon nhất chợ, được làm sạch, xếp ngay ngắn, mắt cá còn trong và mang cá còn đỏ tươi. Quanh đĩa cá là một đĩa hoa quả vừa mua thêm buổi chiều cho tươi như lời chị đã hứa: mấy trái mãng cầu, một chùm nhãn, mấy trái quýt vàng đều, được lau sạch và xếp cân đối quanh mâm. Bên cạnh mâm, chị đặt sẵn một bộ đồ lễ nhỏ gói trong khăn sạch: mấy nén nhang mới, một hộp diêm khô được bọc kỹ trong túi ni lông chống ẩm sương muối, và một chiếc đĩa nhỏ để đựng trà khi làm lễ.

- Phần của cô tới đây là xong hết rồi đó. - Chị Mai nói, hai tay lau vào tạp dề, mắt nhìn khắp mâm lễ một lần cuối như người thợ kiểm lại sản phẩm của mình trước khi giao. - Cá là cá của mẻ sáng nay, hoa quả mua chiều nay cho tươi. Mâm này cứ để sẵn ở đây, trong gian bếp này, không ai động vào. Hai cha con đi chuyến này về, dù là nửa đêm hay gần sáng, cứ ghé qua đây lấy mâm lễ lên tượng đài mà tạ ơn. Cô sẽ để đèn bếp sáng suốt đêm nay chờ.

Ông Sơn đứng nhìn mâm lễ một lúc lâu rồi mới lên tiếng, giọng ông chậm và có phần xúc động mà ông cố giữ cho thật bình thản.

- Chị Mai lo cho hai cha con tôi tới mức này, tôi không biết nói sao cho hết. - Ông nói. - Người đi biển tụi tôi quen nợ sóng, nợ gió, chớ nợ ân tình của người ở bờ vầy thì chỉ có cách về cho an toàn rồi tự tay mang mâm lễ này lên bậc đá mà tạ cho đàng hoàng thôi.

Chị Mai xua tay, cười hiền, rồi nói một câu rất thực tế như mọi câu nói của chị trong những ngày hai cha con ở trọ nơi này: người ở bến này ai cũng làm vậy cho nhau từ đời nào tới giờ. Tàu nào đi chuyến dài ngày có tin gió lớn thì nhà nào gần bến cũng lo sẵn một phần việc của bờ, vì người đi biển chỉ có hai tay ở ngoài khơi, còn người ở bờ có cả một dãy nhà để mà đỡ đần nhau.

Chị Mai kể thêm rằng lệ để sẵn mâm lễ trên bờ cho tàu đi chuyến dài ngày có tin gió lớn là lệ cũ của những nhà ở bến này, từ thời bà ngoại chị còn mở quán ở đây. Người ở bờ không giúp được gì cho người ngoài khơi khi sóng đã lên, nên họ làm trước phần việc duy nhất mà họ làm được: chuẩn bị sẵn một mâm lễ tử tế để trên bờ. Như một cách nói với người đi biển rằng ở bờ này có người chờ, có đèn sáng, có cơm nóng và có một buổi lễ tạ ơn đã được lo liệu chu toàn, chỉ chờ người về an toàn là làm. Chị nói có năm bão lớn, một chiếc tàu về tới bến lúc gần sáng, ướt át và kiệt sức. Người vợ của chủ tàu chính là người đã để sẵn mâm lễ ở nhà từ chiều hôm trước, và hai vợ chồng họ mang mâm lễ đó lên bậc đá tạ ơn ngay khi trời vừa hửng, khói nhang bay trong sương sớm của bến. Chị kể chuyện đó bằng giọng bình thản của người kể một nếp sinh hoạt, không thêm một chi tiết lạ nào, và Khôi nghe xong thì hiểu mâm lễ trên bàn bếp này không chỉ là cá và hoa quả. Nó là phần việc của bờ trong một chuyến đi biển, được làm xong đúng giờ của nó, cũng nghiêm túc như việc kiểm tra máy tàu mà hai cha con đã làm buổi sáng.

Ông Sơn nghe chị Mai kể, gật đầu rồi bảo Khôi ghi vào nhật ký một dòng riêng về mâm lễ này: ai chuẩn bị, chuẩn bị những gì, để ở đâu, và sẽ dùng vào việc gì. Ông nói những việc ân tình như vậy phải được ghi lại rõ ràng như ghi giờ tàu rời bến. Vì người đi biển sống được là nhờ rất nhiều bàn tay ở bờ mà nếu không ghi lại, lâu ngày chính mình cũng quên mất mình đã nợ ai những gì. Khôi mở nhật ký ghi dòng đó ngay trên chiếc bàn bếp, bên cạnh mâm lễ đang bày sẵn, chữ của anh đều và chậm. Và anh ghi thêm ở cuối dòng tên của hai người phụ nữ sẽ có mặt trong buổi lễ tạ ơn sau chuyến đi này bằng hai thứ lễ vật của họ: chị Vũ Thị Mai với mâm cá tươi của đảo. Và mẹ Huỳnh Ngọc Thủy với gói trà ngon của đất liền.

Trong lúc chị Mai dọn lại gian bếp, ông Sơn bảo Khôi xuống tàu một chuyến ngắn để kiểm lại một vật trước giờ làm lễ. Một vật mà từ ngày rời Vũng Tàu tới giờ hai cha con chưa hề mở ra dùng tới: túi vải đựng đồ lễ trong ngăn tủ khô của cabin, nơi gói trà ngon của mẹ đang nằm.

Khôi xuống tàu, mở ngăn tủ khô trong cabin bằng chiếc chìa khóa nhỏ cha giao từ ngày đầu chuyến đi. Túi vải vẫn nằm đúng vị trí anh đã đặt nó vào buổi sáng ngày hai mươi hai tháng mười một ở Bến Đá, bên cạnh chồng áo phao, khô ráo và nguyên vẹn. Dây buộc miệng túi vẫn là nút buộc tay của mẹ mà anh nhận ra ngay từ ngày đầu. Anh mở túi ra kiểm tra từng món như kiểm một thứ hành lý quan trọng nhất của chuyến đi: gói trà ngon của mẹ Thủy được gói trong lớp giấy dầu. Bên ngoài là lớp khăn vải mỏng mẹ khâu tay, mở ra vẫn thơm nguyên mùi trà mới, không một chút ẩm mốc của mấy ngày lênh đênh trên biển và mấy đêm sương muối ở đảo. Bên dưới gói trà là bộ đồ lễ nhỏ của gia đình mang theo từ đất liền, vẫn sạch và khô. Khôi cầm gói trà lên tay một lúc. Trong đầu anh hiện ra hình ảnh buổi sáng ở Bến Đá, mẹ đứng trên bến trao tận tay anh gói trà này và dặn lên đảo việc đầu tiên là theo cha thắp nhang. Từ buổi sáng đó tới buổi chiều hôm nay là chín ngày, là một hành trình biển, là ba đêm nghe tiếng búa. Là những buổi lễ trên bậc đá mà gói trà này đã có mặt ở vị trí của nó trong túi vải trên tàu, chờ đúng một buổi lễ sau cùng mà mẹ anh, ở cách xa cả một vùng biển, đã gói nó cho từ đầu.

Anh buộc lại miệng túi vải cẩn thận, đặt trả vào ngăn tủ khô, khóa tủ lại, rồi trở lên nhà trọ báo cho cha biết gói trà của mẹ vẫn nguyên vẹn, khô ráo và thơm nguyên như ngày mới gói. Ông Sơn nghe xong gật đầu, và hai cha con thống nhất với nhau một việc được nói ra thành lời rõ ràng ngay trong gian bếp của chị Mai, trước mâm lễ cá tươi đang bày sẵn trên bàn.

- Lễ tạ ơn sau chuyến này, nếu hai cha con về an toàn, sẽ dùng đúng mâm cá tươi này của chị Mai, với gói trà ngon của mẹ con gói từ đất liền. - Ông Sơn nói. - Không dùng mâm khác, không dùng trà khác. Một thứ của người ở đảo lo cho mình, một thứ của người nhà mình gửi theo mình từ bến nhà. Hai thứ đó gặp nhau trên tượng đài mới là trọn một lời tạ ơn.

Chị Mai nghe câu nói đó thì chỉ gật đầu, không nói thêm lời nào, nhưng chị lặng lẽ lấy thêm một chiếc khăn sạch phủ lên mâm lễ cho khỏi bụi bếp. Rồi đặt mâm vào góc bàn trong cùng của gian bếp, nơi khô ráo và trang trọng nhất trong căn bếp nhỏ của chị, xa hẳn khu vực nấu nướng hằng ngày. Cái cách chị đặt mâm lễ xuống và chỉnh lại chiếc khăn phủ cho ngay ngắn làm Khôi hiểu rằng trong nhà này, mâm lễ đó từ giờ phút này đã không còn là một mâm thức ăn nữa. Nó là một lời hẹn của người ở bờ với người sắp ra khơi, và nó sẽ nằm yên ở đó, nguyên vẹn, cho tới khi hai cha con trở về tự tay mang nó đi.

Trước khi rời nhà trọ để lên cầu tàu làm lễ, ông Sơn còn dặn con trai một việc nhỏ: lễ thắp nhang trước chuyến khơi chiều nay trên bậc đá sẽ dùng hoa quả. Gói trà và bao thuốc lá theo đúng lệ cũ như những lần trước, và gói trà được mang lên bậc đá vẫn là gói trà ngon của mẹ con gói từ đất liền, như hai lần làm lễ trước trong chuyến đi này. Làm lễ xong, gói trà lại được gói lại cẩn thận và mang về đặt vào túi vải trên tàu như cũ, giữ cho tới buổi lễ tạ ơn sau chuyến đi. Vì gói trà đó là vật của nhà mình gửi theo, có mặt trong lễ nào của chuyến đi này thì nó cũng trở về đúng chỗ của nó sau lễ đó. Khôi gật đầu ghi nhớ, và anh thấy cách cha anh giữ gìn gói trà đó giống hệt cách người đảo giữ gìn những chuyện kể của họ: đúng vị trí, đúng thứ tự, không thêm, không bớt, không dùng sai chỗ.

Hai cha con bước ra khỏi nhà trọ khi nắng chiều đã ngả về phía cầu tàu, gió bến mạnh lên từng đợt cuốn theo hơi muối và tiếng phần phật của những tấm bạt trên các tàu đang neo. Ông Sơn đi trước, Khôi đi sau, và trước khi rẽ về hướng bậc đá của Cầu Tàu 914, ông dừng lại một chút, nhìn con trai rồi nói câu mở đường cho việc cuối cùng của buổi chiều hôm nay trên bờ.

- Trước giờ tàu rời bến, hai cha con mình lên bậc đá thắp nhang một lần nữa. - Ông nói. - Làm cho trọn lễ trước chuyến khơi, rồi mới tính chuyện xuống tàu.

Chương khác

Xem thêm