ANH LINH CẦU TÀU 914 CÔN ĐẢO - Chương 39: Rời Bến Côn Đảo Chuyến Cuối
Mười bảy giờ đúng ngày ba mươi tháng mười một, tàu cá Sóng Lành rời bến Côn Đảo trong chuyến khơi cuối cùng của chuyến đi, và trên tàu, từ mũi tới lái,…
Nội dung chương
Mười bảy giờ đúng ngày ba mươi tháng mười một, tàu cá Sóng Lành rời bến Côn Đảo trong chuyến khơi cuối cùng của chuyến đi, và trên tàu, từ mũi tới lái, chỉ có đúng hai cha con.
Giờ rời bến đó không phải là giờ chọn theo cảm hứng. Nó đã được ghi từ buổi sáng vào sổ trực của phòng trực bến, được nhắc lại trong cuốn sổ hàng của vựa cá, được tính ngược từ giờ thu lưới, giờ quay về trước nửa đêm và giờ sóng dự kiến giật tới mức cao nhất trong đêm. Khi đồng hồ trong cabin chỉ mười bảy giờ, ông Sơn đứng ở vị trí lái quen thuộc của mình, tay đặt lên cần ga, nhìn con trai một cái và gật đầu. Khôi bước ra phía mũi tàu, tháo sợi dây neo cuối cùng khỏi cọc gỗ trên bến, cuộn nó lại gọn gàng trên boong theo đúng cách cha đã dạy từ ngày đầu chuyến đi. Rồi quay lại ra hiệu bằng tay: dây đã tháo xong, mũi tàu đã thông thoáng. Tàu không có người thứ ba nào để hô hào phụ giúp. Mọi việc trên chiếc tàu này, từ tháo dây, coi máy, canh lưới cho tới ghi nhật ký, đều nằm trong tay của đúng hai cha con, như nó đã nằm trong suốt hành trình từ Vũng Tàu ra tới đảo này.
Trước phút tháo dây cuối cùng, hai cha con còn làm hai việc nhỏ mà ông Sơn nói là việc không bao giờ được bỏ qua trong bất kỳ chuyến rời bến nào, huống chi là chuyến rời bến trong ngày có tin sóng lớn. Việc thứ nhất là gọi về phòng trực bến qua máy liên lạc của tàu, báo rõ tàu Sóng Lành rời bến lúc mười bảy giờ, vùng đánh gần. Giờ dự kiến quay về trước nửa đêm; giọng của người trực bến đáp lại rõ ràng trong loa, nhắc lại đúng từng con số rồi chúc hai cha con một chuyến đi an toàn. Và Khôi ghi giờ của cuộc gọi đó vào nhật ký hải trình ngay dưới dòng ghi giờ rời bến. Việc thứ hai là ông Sơn tự tay đi một vòng cuối từ mũi tới lái, sờ vào từng mối chằng của thùng đá, của lưới, của neo nổi. Rồi đứng ở cửa khoang máy nghe tiếng máy thêm một lần nữa bằng đôi tai của mình, như một người cha nghe nhịp thở của đứa con út trước khi cho nó ra khỏi nhà trong một đêm giông gió. Chỉ khi hai việc đó xong xuôi, ông mới gật đầu cho con trai tháo sợi dây neo cuối cùng.
Tiếng máy tàu nổ đều, trầm và khỏe, thứ tiếng máy mà buổi sáng nay hai cha con vừa nghe bằng tai và bằng lòng bàn tay trong buổi kiểm tra lần cuối. Tàu Sóng Lành lùi ra khỏi vị trí neo một cách chậm rãi, tránh những chiếc tàu bạn đang chằng dây dày đặc trong bến, rồi quay mũi hướng ra phía cửa bến. Khôi đứng ở phía lái, một tay vịn mạn tàu, nhìn bến Côn Đảo lùi dần về phía sau: dãy nhà trọ và quán cơm của chị Mai với ngọn đèn bếp vừa được thắp sáng sớm hơn thường ngày. Vựa cá của anh Hùng với những thùng đá đã chuẩn bị sẵn ở góc bến gần nhất, phòng trực bến với ô cửa sáng đèn, và dọc theo bến. Rải rác những người ở bờ đứng nhìn theo chiếc tàu cuối cùng của ngày hôm nay rời bến trong gió lớn, có người giơ tay vẫy, có người chỉ đứng yên với hai tay chắp trước ngực.
Trên thân Cầu Tàu 914, có một người đứng yên ở vị trí dễ thấy nhất, ngay gần đoạn cầu mà buổi chiều nay hai cha con vừa làm lễ trên những bậc đá phía trong. Đó là bác Tám. Ông đã ra cầu tàu từ lúc nào mà Khôi không hay, đứng một mình trên thân cầu trong gió chiều, chiếc áo khoác cũ cài kín, hai tay buông xuống bên người, nhìn theo tàu Sóng Lành không một cử chỉ vẫy gọi nào. Ông chỉ đứng đó, như một người trực bến đang làm công việc cuối cùng trong ngày của mình: nhìn một chiếc tàu rời bến cho tới khi nó đi khuất. Để giờ giấc và hình ảnh cuối cùng của chiếc tàu đó được giữ lại trong trí nhớ của ít nhất một người ở bờ.
Ông Sơn nhìn thấy bác Tám trên cầu tàu. Ông giơ một tay lên cao, giữ yên như vậy mấy giây, như một lời chào và cũng như một lời gửi gắm không cần nói thành tiếng giữa hai người bạn cũ đã đi biển cùng nhau qua mấy chục mùa sóng gió. Bác Tám ở phía xa cũng giơ một tay lên đáp lại, rồi hạ xuống, và vẫn đứng yên ở đó. Khôi đứng bên cạnh cha, nhìn cảnh đó và ghi nhớ nó vào lòng như một phần của buổi chiều hôm nay: ở vùng đất này. Người ta tiễn nhau ra khơi bằng sự có mặt lặng lẽ của mình ở đúng vị trí quen thuộc, chứ không bằng những lời nói lớn.
Tàu đi chậm dọc theo thân cầu tàu đá cổ. Từ boong tàu nhìn sang, những bậc đá nơi hai cha con vừa làm lễ lúc mười lăm giờ bốn mươi hiện ra rõ trong nắng chiều cuối: lư hương vẫn còn một vệt khói mỏng bay lên bị gió xé tan ngay. Đĩa hoa quả và những vật lễ của các tốp ngư dân chiều nay vẫn nằm ngay ngắn trên bậc đá cao. Và mảng tàn nhang rụng của buổi lễ nhà mình thì đã khuất khỏi tầm nhìn từ lúc nào trong vô số những vệt trắng xám của mặt đá cổ. Khôi nhìn những bậc đá đó lùi dần, và anh nghĩ về tất cả những gì cây cầu tàu này đã cho anh thấy và nghe trong chín ngày qua: một sự thật lịch sử được kể bằng giọng trang nghiêm. Một lệ thắp nhang của người đảo, ba đêm tiếng búa có số thứ tự trước đêm qua, và đêm qua là đêm thứ tư, dồn dập nhất, với một nhân chứng thứ ba đứng ngay bên cạnh anh trên mặt đá lạnh sương. Giờ đây anh đang rời khỏi nó bằng đường biển, đi về phía vùng đánh gần ngoài khơi, và anh biết đêm nay. Dù hai cha con có về trước nửa đêm theo đúng kế hoạch hay không, cây cầu tàu này vẫn sẽ nằm ở đó, trong sương và trong gió, ở đúng vị trí của nó như nó đã nằm suốt hơn một thế kỷ qua.
Khôi để ý thấy bác Tám vẫn chưa rời khỏi thân cầu. Khi tàu đi được nửa thân cầu, ông vẫn đứng ở vị trí cũ. Khi tàu gần ra tới đầu cầu, ông đi bộ chậm rãi theo dọc thân cầu về phía đầu cầu. Giữ khoảng cách với chiếc tàu đang di chuyển như một người tiễn đưa đi bộ bên cạnh một chuyến xe sắp rời ga. Và ông chỉ dừng lại khi thân cầu hết đường đi, đứng ở mũi cầu tàu, nhỏ hẳn đi trong nắng chiều và gió biển, nhìn theo cho tới khi tàu Sóng Lành bắt đầu rẽ ra hướng vùng đánh gần. Hình ảnh cuối cùng Khôi còn thấy rõ của bác là một bóng người đứng thẳng trên mũi cầu đá cổ. Một tay giơ lên giữ yên rất lâu, không vẫy, như một cột mốc sống của bến đảo này dành cho những chiếc tàu ra đi trong những buổi chiều biển động.
Biển ngoài cửa bến đã động rõ rệt. Ngay khi tàu vừa qua khỏi vùng nước được cầu tàu và bờ đảo che chắn, đợt sóng đầu tiên của buổi chiều muộn đập vào mạn tàu làm cả thân tàu chao nghiêng một nhịp chắc và nặng, nước biển bắn lên boong tung tóe. Ông Sơn giữ tay lái vững, cho tàu đi chếch sóng theo đúng cách ông đã bàn với bác Tám từ buổi sáng. Và Khôi tự động bước về vị trí của mình trên boong, hai chân đứng rộng, một tay bám vào khung cabin, người nhún theo nhịp sóng như anh đã học được trong những ngày đầu say sóng trên hải trình ra đảo. Sóng vỗ vào thân cầu tàu phía sau lưng họ giờ đã tung bọt trắng xóa, từng đợt một cao hơn, và tiếng sóng đập vào đá vọng lại qua mặt nước nghe trầm và đều như một nhịp trống xa của buổi chiều sắp tắt.
Trước khi bến đảo lùi hẳn về phía sau, Khôi còn kịp nhìn lại hai nơi chứa hai thứ lễ vật của buổi lễ tạ ơn đã được hẹn trước: gian bếp của nhà trọ chị Mai. Nơi mâm lễ cá tươi đang để sẵn trên bờ dưới chiếc khăn sạch, đèn bếp sáng suốt đêm nay chờ hai cha con trở về. Và trong cabin ngay sau lưng anh, ngăn tủ khô nơi túi vải đựng gói trà ngon của mẹ đang nằm yên, theo tàu ra khơi như nó đã theo tàu suốt chín ngày qua. Một thứ ở lại trên bờ. Một thứ đi theo ra biển. Cả hai đều đang ở đúng vị trí của chúng, và buổi lễ tạ ơn sau chuyến đi này, nếu hai cha con trở về an toàn, sẽ là lúc hai thứ đó gặp lại nhau trên tượng đài của cầu tàu này.
Tàu Sóng Lành đi thêm một quãng nữa thì bến đảo bắt đầu chìm vào lớp sương chiều đang xuống nhanh cùng với gió lạnh từ ngoài khơi. Đèn của cầu tàu bật sáng, một vệt sáng vàng nhỏ và mờ dần trong sương, rồi nhỏ nữa, rồi chỉ còn là một đốm sáng lay lắt ở phía sau lái tàu mỗi khi thân tàu nhô lên trên đỉnh một đợt sóng. Khôi đứng ở lái tàu, tay bám chặt mạn, nhìn đốm sáng đó cho tới khi nó khuất hẳn sau lái tàu trong sương sớm của buổi chiều muộn, và trong lòng anh. Chuỗi lời dặn của cha trên boong tàu lúc mười sáu giờ hai mươi lại tự nhắc lại một lần nữa, êm, đều và rõ ràng. Như một sợi dây neo vô hình buộc anh vào chiếc tàu này và vào người thuyền trưởng đang đứng lái ngay trước mặt anh. Giữa lúc biển ngoài khơi đang mở ra trước mũi tàu với những đợt sóng đầu tiên của một đêm đã được báo trước là đêm sóng giật tới cấp 7.