BẠCH HỔ NGẬM KIẾM NÚI TRÀ BỒNG - Chương 25: Ông Thao nhận ra súng của cháu
Lực ghé nhà chú lần nữa trước khi đi làm chuyến việc dài ngày. Lần này Lực mang theo một bao tải dài đặt ở góc nhà, hình dáng của bao tải làm ông Thao…
Nội dung chương
Lực ghé nhà chú lần nữa trước khi đi làm chuyến việc dài ngày. Lần này Lực mang theo một bao tải dài đặt ở góc nhà, hình dáng của bao tải làm ông Thao nhìn tới hai lần. Trong lúc cháu ra sân rửa tay, ông nhìn kỹ bao tải: một khẩu súng săn mới nằm trong đó, báng súng còn thơm mùi gỗ mới, khác hẳn khẩu súng cũ kỹ treo trên vách nhà ông.
Càng vào sâu trong rừng cấm, tiếng người càng lùi xa, chỉ còn tiếng gió qua ngọn cây và tiếng bước chân của chính mình. Bà Hoa thức giấc giữa đêm là chuyện thường trong mùa vía, bà ngồi dậy nghe ngóng một lúc rồi mới nằm xuống lại. Mùi rừng sau mưa là mùi lá mục, mùi đất ướt và mùi nhựa cây, thứ mùi mà người đi rừng lâu năm nhận ra ngay từ đầu ngõ.
Bà Hoa không quen giấy tờ hành chính, nhưng sổ vía của miếu thì bà thuộc từng trang, từng dòng, từng tên người. Trong bản, chuyện của miếu và chuyện của rừng là chuyện chung, nhà nào cũng có phần, không ai đứng ngoài được. Tiếng nói của người bản trầm và ngắn, khách tới nhà được mời nước chè trước rồi mới hỏi tới chuyện làm ăn hay chuyện rừng.
Ông Thao hiểu ra ngay lập tức, như người đi rừng nhìn một dấu chân là biết con thú nào vừa qua. Cháu ruột của ông nằm trong toán người mà cả bản và kiểm lâm đang canh giữ. Bàn tay thợ xẻ của bạn Lực, những câu hỏi về ca gác, chuyến đi đêm bão mà dân dưới chân núi đang đồn, tất cả xếp lại thành một sự thật mà ông không muốn tin nhất.
Đức quen với những đêm tuần tra dài, áo mưa sũng nước, sổ tay phải bọc trong túi nilon mới giữ được khô. Trang làm hồ sơ theo cách của người làm văn hóa: chụp ảnh trước, ghi lời kể nguyên văn sau, rồi mới đối chiếu tư liệu. Mỗi biên bản Đức lập đều có đủ người chứng kiến ký tên, ảnh chụp đính kèm và số đo ghi bằng số rõ ràng.
Người Cor trong bản sống nép vào chân núi, nhà nào cũng có vườn sau trồng rau và chuồng nhỏ nuôi vài con gà. Vách đá trong rừng cấm dựng đứng, mặt đá loang lổ nước mưa, dây rừng buông xuống như những tấm màn xanh thẫm. Tiếng mưa trên mái tôn của điểm trường và nhà dân gõ liên hồi, át cả tiếng người nói chuyện trong nhà.
- Lực, trong bao tải của mày là cái gì vậy? Mày mang súng săn mới đi đâu vào lúc này?
- Đồ đi làm của con thôi, chú đừng hỏi nhiều. Chuyến này xong, con có tiền sửa lại mái nhà cho chú, chú khỏi lo dột nữa.
- Chú không cần tiền sửa nhà bằng cách đó. Mày nghe chú: rừng cấm là chỗ không được giương súng. Ai vào đó với ý phá rừng thì sớm muộn cũng phải trả giá.
- Chú nói chuyện xưa quá rồi. Thời này ai cũng phải kiếm sống, chú ở nhà yên tâm dưỡng già đi.
- Mày đi đi. Nhưng nhớ cho kỹ lời chú hôm nay, sau này đừng nói là chú không dặn trước.
Ông nói gần nói xa với cháu về lệ rừng cấm và về cái giá của việc giương súng trong rừng thiêng. Ông kể rằng người xưa dặn rừng cấm không phải chỗ để thử gan, và Sơn Quân canh rừng không cần làm hại ai thì người vào rừng với ý xấu cũng tự chuốc lấy hậu quả của mình. Lực gạt đi, nói làm xong chuyến này sẽ có tiền sửa nhà cho chú.
Ở bìa rừng cấm, cỏ tranh mọc cao ngang thắt lưng, ướt đẫm sương sớm, quét qua ống quần làm người đi đường ướt lạnh. Mây sà xuống thấp che mất đỉnh Cà Đam từ sớm, nhìn từ bản chỉ thấy một biển mây trắng xám trải ngang lưng núi. Người bản dặn nhau vào rừng cấm thì đi nhẹ, nói khẽ, không chặt phá bừa bãi, vì rừng này là của chung nhiều đời để lại.
Mấy người phụ nữ trong bản gùi củi về lúc chiều xuống, gùi nặng mà bước chân vẫn đều trên con dốc quen thuộc. Bản dưới chân Cà Đam thức dậy sớm theo tiếng gà và tiếng chày giã gạo, khói bếp lên từ nhiều mái nhà cùng một lúc. Người làm nghề giữ rừng hiểu rằng một dấu vết nhỏ bị bỏ qua hôm nay có thể thành một mất mát lớn vào tuần sau.
Câu nói về tiền sửa nhà làm ông Thao im lặng suốt buổi còn lại. Ông nhìn mái nhà dột của mình, nhìn đứa cháu mà ông thương từ nhỏ, và không nói được câu tố cáo nào. Lực ra về, bao tải súng mang theo, còn ông ngồi lại một mình trong căn nhà yên tĩnh tới mức nghe rõ tiếng mối mọt trong cột gỗ.
Đêm ở chân núi tối đặc, không có đèn đường, ánh sáng duy nhất là đèn dầu và đèn pin của người gác đêm. Đường trong bản là đường đất pha đá, mưa xuống thì lầy, nắng lên thì bụi, trẻ con đi học phải xắn quần qua đoạn suối cạn. Giấy tờ trong ngăn kéo của lán tuần tra được xếp theo ngày, tháng nào ra tháng đó, ai cần tra cứu cũng tìm được ngay.
Tiếng chim trong rừng cấm thưa dần khi mây sà xuống thấp, chỉ còn tiếng nước suối chảy qua khe đá nghe rõ mồn một. Điện thoại ở vùng núi sóng chập chờn, muốn gọi một cuộc cho trọn vẹn phải ra chỗ đất cao hoặc đứng yên một chỗ. Người trẻ trong bản đi làm ăn xa nhiều, nhưng mùa lễ vía và mùa bão thì lần lượt quay về, bản lại đông như cũ.
Ông Thao im lặng thêm một ngày sau khi cháu đi. Ông không tới lán kiểm lâm, không tới nhà già làng, không tới miếu. Sự im lặng đó về sau ông tự gọi là lỗi của mình, lỗi của tình thân đã thắng lệ rừng trong một ngày quan trọng. Nhưng trong ngày hôm đó, ông chỉ ngồi nhìn rừng, lòng rối như mớ dây leo không gỡ được đầu mối.
Trong đêm khuya, mọi âm thanh nhỏ đều nghe rõ hơn ban ngày: tiếng lá rơi, tiếng cành khô gãy, tiếng bước chân xa. Điểm trường của bản nằm ở khoảng đất cao giữa bản, mái tôn mới lợp lại sau mùa bão năm trước, sân trường quét sạch. Đức ghi chép mọi việc vào sổ tay bằng chữ nhỏ và đều, ngày giờ viết rõ ở đầu trang, không để sót một mốc nào.
Người dân vùng này nhìn màu mây và hướng gió là đoán được mưa bão sắp về, kinh nghiệm truyền qua nhiều đời làm ruộng nương. Thân cây trong rừng cấm cây nào cũng phủ rêu ở phía bắc, vỏ cây sẫm màu vì ẩm, sờ vào thấy mát và nhám. Tiếng chó sủa trong đêm là tín hiệu quen thuộc của bản: sủa một hồi rồi im là khách quen, sủa dai dẳng là có chuyện lạ.
Không khí trước bão nặng và đứng gió một cách khác thường, chim chóc im tiếng, người già trong bản nhìn trời mà lo. Đèn pin của tổ tuần tra quét qua màn mưa thành một quầng sáng vàng, soi rõ từng bụi cây rồi tắt khi qua khúc cua. Làm kiểm lâm ở vùng này là làm bạn với đường mòn, với bản đồ và với những buổi chờ đợi dài hơn là chạy đuổi.
Nước suối dâng lên sau mỗi trận mưa lớn, chảy xiết và đục, qua cầu tạm phải vịn tay vào dây mới dám bước. Buổi chiều sau mưa, sương lên từ các thung lũng, phủ trắng những sườn đồi gần bản rồi mới lan tới chân núi. Sau cơn mưa đêm, đất trong vườn và trên đường mòn mềm nhũn, dấu chân của người và vật in lại rõ hơn ngày nắng.
Buổi tối ở bản yên tĩnh sớm, đèn trong các nhà tắt dần theo giờ, chỉ còn tiếng chó sủa vu vơ ở đầu bản. Người gác đêm ở bản chia nhau theo ca, mỗi ca hai người, đi một vòng quanh các điểm đã hẹn rồi quay về nhà rông. Ánh nắng xuyên qua tán rừng cấm thành từng vệt mỏng, rơi xuống thảm lá khô thành những đốm sáng di động theo gió.
Đường mòn trong rừng cấm hẹp và trơn, hai bên là dây leo chằng chịt, chỉ người quen rừng mới biết chỗ nào đặt chân cho chắc. Mưa ở miền núi không rào rào một trận rồi thôi, mưa dầm dề nhiều ngày, thấm vào đất, vào áo, vào cả giấc ngủ. Tiếng côn trùng trong đêm mưa thưa hẳn, chỉ còn tiếng ếch nhái ngoài đồng và tiếng nước nhỏ giọt từ mái hiên.
Ông Thao ít nói về việc làm của mình, nhưng việc gì ông đã nhận thì ông làm tới nơi, chậm mà chắc. Trời Trà Bồng cuối tháng mười đổi tính từng ngày, nắng vừa lên được một buổi thì mây từ phía biển lại kéo về đen kịt. Suối trong rừng cấm chảy xiết hơn sau mưa, nước đục màu đất, cuốn theo lá khô và cành nhỏ trôi về phía hạ lưu.
Gió trên sườn Cà Đam thổi mạnh hơn dưới bản, cây cối nghiêng theo một hướng quen thuộc của mùa bão. Sau nửa đêm, bản chìm hẳn vào yên tĩnh, chỉ còn người gác và người trực ở miếu thức cùng tiếng mưa đều đều. Những gốc cây lớn trong rừng cấm đứng cách nhau vừa đủ để ánh sáng lọt xuống, tạo thành những khoảng trống yên tĩnh lạ thường.
Đêm càng về khuya, sương càng dày, đứng cách nhau chục bước đã chỉ còn thấy bóng người mờ trong sương. Trong các cuộc họp của bản và kiểm lâm, người ta nói thẳng, nói ngắn, và ghi lại điều đã thống nhất ngay tại chỗ. Già làng Ơn được cả bản nghe theo không phải vì ông nói to, mà vì ông nhớ hết lệ cũ và chưa từng thiên vị nhà nào.
Mỗi biên bản Đức lập đều có đủ người chứng kiến ký tên, ảnh chụp đính kèm và số đo ghi bằng số rõ ràng. Người Cor trong bản sống nép vào chân núi, nhà nào cũng có vườn sau trồng rau và chuồng nhỏ nuôi vài con gà. Nước suối dâng lên sau mỗi trận mưa lớn, chảy xiết và đục, qua cầu tạm phải vịn tay vào dây mới dám bước.
Tối đó, ông Thao ngồi bên đèn dầu tới khuya, hai khẩu súng trong đầu ông nằm cạnh nhau: một khẩu cũ đã tháo kim hỏa treo trên vách, một khẩu mới trong bao tải của đứa cháu ruột. Ông biết mình đang chậm trễ một việc phải làm, và sự chậm trễ đó đè nặng lên ngực ông hơn cả tuổi tác, hơn cả những đêm mất ngủ vì mưa bão ngoài kia.