BẠCH TRẠCH CHÍN MẮT Ở NÚI NGA MI - Chương 25: Đối Chiếu Tranh Với Bạch Trạch Đồ

Sáng ngày hai mươi bảy tháng mười, kinh các mở cửa sớm hơn lệ thường. Vương Thủ Nhất đã cho Chu Phúc Sinh mang lên chính điện một chiếc bàn dài thấp, đặt…

Nội dung chương

Sáng ngày hai mươi bảy tháng mười, kinh các mở cửa sớm hơn lệ thường. Vương Thủ Nhất đã cho Chu Phúc Sinh mang lên chính điện một chiếc bàn dài thấp, đặt ở phía đông tòa sen nơi ánh sáng buổi sáng từ cửa điện đi vào rõ nhất mà không chiếu thẳng nắng lên mặt giấy cổ. Và chính ông là người mang bản sách Bạch Trạch Đồ từ kinh các xuống chính điện bằng cả hai tay. Đặt nó lên một đầu bàn trong lúc Lý Thanh Huyền mang cuộn tranh từ chỗ giữ tạm trong chính điện ra đặt ở đầu bàn còn lại. Cuộn tranh qua một đêm nằm trong chính điện khóa cửa vẫn nguyên trạng như chiều hôm qua. Diệu Liên đã ghi vào sổ: dải vải bọc ngoài buộc đúng nếp, trục gỗ sẫm màu không nứt thêm, mặt giấy ngoài không ẩm. Nó vẫn lạnh khi Thanh Huyền nâng nó lên, lạnh theo kiểu của một vật vừa ở trong đá ra chưa kịp quen với không khí của phòng người ở, và nó vẫn tối hoàn toàn. Không một vệt sáng nào lọt ra từ các vòng cuộn giấy.

Việc đối chiếu sáng nay chỉ có hai thầy trò. Diệu Liên đã chứng kiến việc tìm thấy tranh chiều hôm qua và đã ghi sổ đầy đủ, sáng nay bà ở lại gian tháp làm việc niêm tháp theo lệ. Và sư phụ nói việc đối chiếu nét vẽ là việc của người giữ sách và người học sách, làm trong yên tĩnh. Ghi kết quả xong sẽ đưa sổ cho bà ký chứng sau Thanh Huyền ghi dòng mở đầu buổi đối chiếu vào sổ trực của mình: sáng ngày hai mươi bảy. Đối chiếu bức tranh cuộn tìm thấy trong tòa sen với trang khắc gỗ Bạch Trạch Đồ trong kinh các, có mặt Vương Thủ Nhất và Lý Thanh Huyền. Tranh được trải ra trên bàn dài trong chính điện lần đầu tiên ở mức trải đủ một thân thú để đối chiếu, không treo lên, không mở ra ngoài phạm vi của bàn.

Sư phụ trải tranh. Ông làm việc ấy bằng tay mình trước, chậm rãi mở dải vải bọc ngoài, đặt hai chặn giấy bằng đá lên mép trên của bức tranh để giữ giấy không tự cuộn lại, rồi mở cuộn giấy Tuyên ra từng đoạn một trên mặt bàn. Giấy cổ đi qua tay ông không kêu thành tiếng lớn, chỉ có tiếng sột soạt rất nhẹ, đúng thứ tiếng mà Thanh Huyền đã nghe thoảng ra từ khe tòa sen chiều ngày hai mươi mốt. Và tới lúc này anh mới hiểu trọn vẹn tiếng sột soạt độc nhất ấy là gì: là tiếng của cuộn tranh này cọ nhẹ vào thành đá của ngăn bí mật trong một lúc nào đó mà cả miếu không ai biết nguyên do. Một tiếng động nhỏ tới mức chỉ người đang lau tượng ngay bên tòa sen mới nghe được Anh không nói ý nghĩ ấy ra thành lời. Buổi sáng nay là buổi của mắt nhìn và sổ ghi, không phải buổi của suy đoán.

Khi bức tranh được trải ra đủ rộng trên bàn, toàn bộ thân thú hiện lên dưới ánh sáng buổi sáng của chính điện.

Bạch Trạch trong tranh nằm nghiêng theo chiều dài của cuộn giấy, thân hình lớn theo kiểu của một con sư tử khổng lồ được vẽ thu nhỏ vào mặt giấy, bốn chân khuỵu dưới thân như đang nằm nghỉ. Đầu ngẩng lên và quay mặt về phía người xem tranh. Lông của nó trắng muốt, được vẽ bằng nhiều lớp mực nhạt và bột trắng chồng lên nhau, từng mảng lông ở bờ vai. Ở sườn và ở đuôi đều có nét riêng mà vẫn liền thành một thân thú duy nhất. Quanh thân thú, người vẽ xưa đã viền một lớp hào quang hoàng kim mảnh, màu vàng đã nhạt đi nhiều theo năm tháng nhưng vẫn phân biệt rõ với màu giấy xung quanh. Như một vòng sáng nằm yên trên mặt giấy chứ không tỏa ra ngoài mặt giấy một chút nào. Tranh vẫn là tranh. Hào quang trong tranh chỉ là màu vẽ. Mặt giấy vẫn lạnh khi Thanh Huyền đặt mu bàn tay mình lơ lửng phía trên nó theo lời sư phụ dặn để cảm nhận mà không chạm vào nét vẽ.

Vương Thủ Nhất mở sách Bạch Trạch Đồ ở trang khắc gỗ ra đặt ngay bên cạnh bức tranh, cùng chiều đầu thú, và hai thầy trò bắt đầu đối chiếu từng nét một theo thứ tự sư phụ đọc lên.

Nét thứ nhất là đầu thú. Trong trang khắc gỗ, đầu Bạch Trạch ngẩng cao, miệng khép, vẻ mặt yên tĩnh của một thần thú biết nhiều mà không dữ tợn. Trong tranh, đầu thú cũng ngẩng theo đúng thế ấy, miệng khép, vẻ mặt yên tĩnh. Tới cả đường cong của trán và độ dài của mõm cũng khớp với nét khắc trong sách tới mức Thanh Huyền phải nhìn đi nhìn lại hai lần. Mới tin rằng hai bàn tay cách nhau không biết bao nhiêu năm lại vẽ cùng một cái đầu, không lệch một nét chính nào.

Nét thứ hai là sừng. Trên đầu thú trong sách, một chiếc sừng cong màu ngọc bích nhô lên từ giữa trán, gốc sừng rộng và ngọn sừng nhọn vừa. Trong tranh, chiếc sừng cũng nhô lên từ đúng vị trí ấy, cong theo đúng độ cong ấy, và màu ngọc bích của nó trong tranh còn giữ được sắc xanh sâu hơn cả màu chữ ghi chú bên cạnh trang khắc gỗ. Thanh Huyền ghi vào sổ: sừng ngọc bích trên đầu, khớp.

Nét thứ ba là râu. Dưới cằm thú trong sách, chòm râu dài rủ xuống được khắc thành từng sợi mảnh như râu dê, là dấu hiệu mà cổ thư dùng để phân biệt Bạch Trạch với các loài sư tử thú khác. Trong tranh, chòm râu cũng rủ xuống từ đúng chỗ ấy, từng sợi mảnh, dài và hơi cong ở đầu sợi, khớp tới mức sư phụ phải khẽ gật đầu khi anh đọc kết quả đối chiếu lên thành tiếng. Anh ghi tiếp: râu dài như râu dê, khớp.

Nét thứ tư là lông và hào quang. Lông trắng trong trang khắc gỗ chỉ được thể hiện bằng khoảng giấy trắng và vài nét khắc mảnh ở bờ vai. Trong tranh, lông trắng được vẽ đầy đặn hơn vì tranh có màu, nhưng mảng lông ở bờ vai, ở sườn và ở đuôi nằm đúng các vị trí mà nét khắc trong sách đã định. Hào quang hoàng kim trong sách chỉ được ghi bằng chữ ở phần chú giải bên cạnh đồ hình. Trong tranh, hào quang ấy hiện thành một viền vàng quanh thân thú. Sư phụ nói hai điều ấy không mâu thuẫn nhau: sách ghi bằng chữ điều mà tranh vẽ bằng màu. Và đó chính là một bằng chứng nữa cho thấy người vẽ tranh và người khắc sách của miếu này đã cùng nhìn vào một đồ hình gốc duy nhất Thanh Huyền ghi: lông trắng viền hào quang hoàng kim. Khớp theo cách sách ghi chữ và tranh vẽ màu.

Rồi tới nét quan trọng nhất, nét mà cả buổi sáng này được dựng lên để kiểm tra, và cũng là nét mà sư phụ bảo anh tự đếm bằng miệng mình, đếm to, đếm chậm. Trong lúc ngón tay của ông đi theo từng con mắt trên cả hai bản.

Hai mắt trên mặt. Trong trang khắc gỗ, Bạch Trạch có hai mắt lớn ở đúng vị trí mắt của một con thú có mặt, một mắt ở bên trái của đầu và một mắt ở bên phải, mở to và nhìn thẳng. Trong tranh, hai mắt ấy cũng nằm ở đúng vị trí ấy, lớn, mở to, nhìn thẳng ra phía người xem, con ngươi được vẽ bằng mực đậm nhất trên toàn bộ bức tranh. Thanh Huyền đếm thành tiếng: một, hai. Hai mắt trên mặt, khớp.

Bảy mắt phụ dọc hai sườn. Trong trang khắc gỗ, dọc theo sườn trái và sườn phải của thân thú có bảy con mắt nhỏ hơn mắt mặt, xếp thành một hàng cong chạy theo đường cong của sườn thú, mỗi mắt đều mở và đều có con ngươi riêng. Trong tranh, bảy con mắt ấy cũng nằm dọc hai sườn, xếp theo đúng hàng cong ấy, không con mắt nào nằm chệch ra khỏi hàng, không con mắt nào bị che bởi mảng lông hay bởi nếp giấy. Sư phụ đi ngón tay qua từng mắt trong tranh rồi qua từng mắt trong sách, và Thanh Huyền đếm tiếp thành tiếng, chậm rãi, cho tới con mắt cuối cùng ở cuối hàng cong phía sườn sau của thân thú: ba, bốn. Năm, sáu, bảy, tám, chín.

Tổng đúng chín mắt.

Anh nói con số ấy ra thành tiếng một lần nữa cho trọn, rồi ghi vào sổ trực bằng một dòng chữ mà tay anh viết chậm hơn mọi dòng khác của buổi sáng: đối chiếu sáng ngày hai mươi bảy. Bức tranh cuộn trong tòa sen khớp với trang khắc gỗ Bạch Trạch Đồ từng nét một, hai mắt trên mặt cộng bảy mắt phụ dọc hai sườn, tổng đúng chín mắt, sừng ngọc bích trên đầu, râu dài như râu dê. Lông trắng viền hào quang hoàng kim. Trong suốt buổi đối chiếu, tranh không phát sáng, hào quang trong tranh chỉ là màu vẽ trên giấy, và mặt giấy vẫn lạnh như giấy thường.

Vương Thủ Nhất nghe anh đọc lại dòng ghi ấy, gật đầu, rồi tự tay cuộn bức tranh lại đúng nếp cuộn cũ, buộc lại dải vải bọc ngoài. Và đặt cuộn tranh nằm ngang trên bàn một lúc trước khi quyết định chỗ giữ tiếp theo của nó trong những ngày tới. Ông nhìn cuộn tranh đã cuộn lại, nhìn sang bản sách cổ vẫn đang mở ở trang khắc gỗ. Và nói một câu mà Thanh Huyền hiểu sẽ còn đi theo mình rất lâu sau buổi sáng này.

- Sách là lời, tranh là cửa. - Vương Thủ Nhất nói. - Hai thứ ở cùng một miếu không phải chuyện ngẫu nhiên.

Ông không nói thêm cửa ấy mở ra đâu, cũng không nói ai là người sẽ đứng trước cửa ấy vào lúc nào. Ông chỉ cho Thanh Huyền ghi thêm vào sổ một dòng kết luận của buổi đối chiếu. Dòng mà về sau Diệu Liên sẽ ký chứng khi bà xem lại sổ trong buổi chiều: bức tranh được khóa là bản cổ duy nhất của miếu và khớp trọn với đồ hình trong sách Bạch Trạch Đồ. Rồi sư phụ mang sách trở lại kinh các bằng cả hai tay như lúc ông mang nó xuống, Thanh Huyền ở lại chính điện cất cuộn tranh vào chỗ giữ tạm có khóa dưới sự trông coi của gian tháp. Và buổi sáng ngày hai mươi bảy khép lại với một sự thật đã được đếm đi đếm lại bằng miệng, bằng tay và bằng hai bản vẽ cách nhau nhiều đời người: con thú của ngôi miếu này, trong sách cũng như trong tranh. Có đúng chín mắt, và không một nét nào của nó nằm ngoài những gì cổ thư đã ghi lại.

Chương khác

Xem thêm