BẠCH TRẠCH CHÍN MẮT Ở NÚI NGA MI - Chương 3: Tòa Sen Dưới Tượng Phật
Sáng ngày mười ba tháng mười, Lý Thanh Huyền vào chính điện sớm hơn thường lệ để lau tượng Phật. Đây là việc anh làm mỗi sáng trong tuần tang: quét nền…
Nội dung chương
Sáng ngày mười ba tháng mười, Lý Thanh Huyền vào chính điện sớm hơn thường lệ để lau tượng Phật. Đây là việc anh làm mỗi sáng trong tuần tang: quét nền điện, thay nước trên bàn thờ, lau bụi trên tượng và trên tòa sen đá dưới tượng bằng khăn vải mềm đã giặt sạch. Tượng Phật của cổ miếu không lớn tới mức choáng ngợp, nhưng tượng ngồi rất vững trên tòa sen, nét mặt hiền từ, hai mắt khép hờ nhìn xuống sân điện, khiến bất cứ ai bước vào điện cũng tự nhiên hạ giọng xuống.
Tòa sen dưới tượng là một khối đá nguyên, chạm thành nhiều lớp cánh sen nở quanh bệ. Đá đã cũ, màu xám ngả sang màu rêu ở những chỗ khuất sáng, song đường chạm vẫn còn rõ, cánh sen nào ra cánh sen ấy, không sứt mẻ. Thanh Huyền quỳ trên nền gạch, dùng khăn lau từng lớp cánh sen từ trên xuống dưới, lau chậm và kỹ, vì sư phụ từng dặn tượng và bệ tượng là mặt của chính điện. Người giữ miếu lau tượng cẩu thả thì lòng cũng cẩu thả theo.
Khi lau tới góc phía sau bên trái của tòa sen, tay anh vô tình gõ nhẹ vào mặt đá. Tiếng gõ ở chỗ ấy khác hẳn. Ở những chỗ anh đã gõ qua trong lúc lau, tiếng đá đáp lại đặc và nặng, nghe như gõ vào một khối liền. Còn ở góc này, tiếng gõ nghe rỗng, âm vang hơi ngân ra rồi mới tắt, như thể bên trong khối đá ở đúng góc ấy có một khoảng trống. Thanh Huyền dừng tay. Anh gõ lại một lần nữa, nhẹ hơn, ở đúng chỗ cũ, rồi gõ sang chỗ bên cạnh để đối chiếu. Chỗ bên cạnh vẫn đặc như cũ. Quay lại góc cũ, tiếng rỗng lại vang lên, rõ ràng, không lẫn đi đâu được.
Anh ngồi lặng một lúc trước tòa sen, khăn lau còn cầm trên tay. Trong đầu anh thoáng qua nhiều ý nghĩ. Có thể đá bị rỗng tự nhiên vì thời gian, có thể khi chạm tòa sen người xưa đã để lại một hốc nào đó mà không ai còn nhớ, cũng có thể tai anh nghe lầm vì buổi sớm trong điện quá yên tĩnh. Nhưng tiếng rỗng ấy anh đã nghe tới hai lần, cùng một chỗ, cùng một âm, không thể tự dối mình là nghe lầm được.
Đúng lúc ấy Vương Thủ Nhất bước vào điện cùng ni sư Lâm Diệu Liên. Ni sư năm nay năm mươi bốn tuổi, dáng người nhỏ, nét mặt nghiêm và ít nói, là người phụ tá cho cố hòa thượng lúc sinh thời và là người giữ niêm tháp xá lợi của miếu. Bà vào điện để kiểm tra đèn tháp buổi sáng, tay cầm một cuốn sổ nhỏ ghi việc niêm tháp. Thấy Thanh Huyền quỳ lâu trước tòa sen, sư phụ dừng lại hỏi.
- Con lau tượng mà sao ngồi lặng thế? - Vương Thủ Nhất hỏi.
Thanh Huyền đứng dậy, chắp tay thưa lại việc vừa rồi, không thêm không bớt: khi lau tới góc phía sau bên trái của tòa sen, anh gõ nhẹ thì nghe tiếng rỗng khác hẳn phần còn lại của khối đá. Gõ lại lần thứ hai vẫn rỗng như vậy.
Sư phụ nghe xong không nói gì ngay. Ông bước tới bên tòa sen, tự tay gõ thử ở góc mà Thanh Huyền chỉ, rồi gõ ở mấy chỗ khác quanh bệ. Diệu Liên đứng bên cạnh nhìn, nét mặt bà không đổi. Một lúc sau, Vương Thủ Nhất đứng thẳng dậy, phủi bụi đá trên tay, nói chậm rãi mà dứt khoát.
- Tòa sen này không ai được tự ý mở. - Ông nói. - Đó là lệ của miếu từ đời trước truyền lại. Tòa sen chỉ được mở khi có mặt ta và có mặt ni sư giữ niêm tháp, và phải ghi vào sổ miếu trước mặt ít nhất hai người. Một người ở một mình trong đêm, dù nghe thấy gì, cũng không được động vào tòa sen.
- Đệ tử nhớ rồi. - Thanh Huyền đáp. - Con chỉ ghi lại tiếng rỗng vào sổ trực thôi, không dám động vào.
- Ghi là đúng. - Sư phụ gật đầu. - Người giữ miếu nghe thấy gì thì ghi nấy, không suy đoán thêm. Tòa sen rỗng hay đặc, bên trong có gì hay không có gì, chưa tới lúc mở thì không ai được nói thay.
Diệu Liên lúc này mới lên tiếng, giọng bà đều và rõ. Bà nói lệ giữ tòa sen và lệ giữ niêm tháp vốn là một gốc: vật gì trong miếu đã được niêm giữ bằng lệ thì chỉ có lệ mới mở được, không mở bằng tò mò, không mở bằng lo sợ. Cũng không mở bằng một tiếng gõ nghe rỗng trong một buổi sáng. Bà nói xong thì quay sang gian tháp, kiểm tra niêm trên cửa tháp như mọi buổi sáng, thấy niêm còn nguyên mới ghi vào cuốn sổ nhỏ của mình.
Thanh Huyền nghe lời sư phụ và lời ni sư, trong lòng vừa yên lại vừa còn vương một chút băn khoăn. Anh yên, vì mình đã thưa lại ngay, không giấu. Anh băn khoăn, vì tiếng rỗng ấy là có thật, và nó nằm ngay dưới tượng Phật, ở nơi anh quỳ lau mỗi sáng. Nhưng lệ là lệ. Anh mở sổ trực, ghi vào trang ngày mười ba tháng mười đúng một dòng ngắn về tiếng rỗng ở góc tòa sen, ghi rõ giờ giấc, vị trí góc phía sau bên trái. Và ghi thêm lời dặn của sư phụ rằng không ai được tự ý mở tòa sen. Ghi xong, anh đọc lại một lần rồi thôi, không viết thêm một chữ suy đoán nào, đúng như lời sư phụ dặn là ghi nấy mà không thêm.
Trước khi rời chính điện, Vương Thủ Nhất còn kể cho Thanh Huyền nghe đôi điều về tòa sen này, chỉ ở mức lệ miếu và chuyện đời trước, không hơn. Ông nói tòa sen đá được chạm cùng thời với pho tượng, do thợ đá dưới chân núi Nga Mi tạc tại chỗ trong sân miếu rồi mới rước tượng lên an vị. Từ ngày an vị tới nay, tòa sen chưa từng được dời đi, cũng chưa từng được mở ra trước mặt bất cứ ai còn sống trong miếu. Các đời trụ trì trước chỉ truyền lại một câu về tòa sen: bệ tượng là chân của điện, chân còn vững thì điện còn yên, không ai được đào vào chân điện vì bất cứ lý do riêng nào. Sư phụ nói ông giữ câu ấy suốt mấy chục năm ở miếu này, chưa từng hỏi thêm, và nay truyền lại nguyên vẹn cho Thanh Huyền như người trước đã truyền cho ông.
Diệu Liên nghe sư phụ kể, khẽ gật đầu. Bà nói thêm rằng trong tuần tang, mọi việc trong chính điện càng phải giữ đúng lệ hơn ngày thường, vì người làng lên miếu thắp hương đều nhìn vào nếp điện thờ mà yên lòng. Một góc đá nghe rỗng, đối với người giữ lệ, trước hết là một dòng ghi trong sổ, sau đó là việc của thời gian và của lệ, không phải việc của một buổi sáng vội vàng. Bà nói không nặng lời, nhưng từng chữ đều có sức giữ người nghe lại.
Thanh Huyền đứng nghe cả hai người dạy, lòng càng rõ một điều: ở ngôi miếu cổ này, không biết không phải là điều đáng sợ, mà biết nửa vời rồi tự ý làm mới là điều đáng sợ. Anh còn trẻ, tay còn non, nếu sáng nay anh vì tò mò mà lấy búa gõ mạnh vào góc tòa sen, dù bên trong có gì hay không có gì, thì lệ miếu đã bị phá bởi chính tay người canh tháp trong tuần tang. Nghĩ tới đó, anh thấy may vì mình đã dừng tay đúng lúc và thưa lại với sư phụ ngay khi ông bước vào điện.
Phần còn lại của buổi sáng hôm ấy trôi qua như mọi ngày trong tuần tang. Thanh Huyền tiếp tục lau xong tượng Phật, thay nước trên bàn thờ, phụ Diệu Liên sắp lại khay đèn trong gian tháp và theo Chu Phúc Sinh ra sân xem lại đống củi khô dự trữ cho những ngày mưa sắp tới. Có lúc đi ngang qua chính điện, anh lại liếc nhìn tòa sen đá im lìm dưới tượng, khối đá xám lặng lẽ đỡ cả pho tượng như đã đỡ suốt nghìn năm qua. Không một dấu hiệu nào cho thấy ở góc của nó vừa vang lên một tiếng rỗng lạ.
Chiều xuống, ánh nắng trong chính điện ngả dần sang màu vàng sẫm, bóng tượng Phật đổ dài trên nền gạch và phủ qua một phần tòa sen. Thanh Huyền vào điện thắp hương buổi chiều, mùi trầm vừa bốc lên thì rừng trúc ngoài sân nổi gió, lá trúc khô bay qua cửa điện và đậu lại ngay chân tòa sen. Anh cúi xuống nhặt những chiếc lá ấy lên, tay chạm vào mặt đá mát lạnh của bệ tượng. Mặt đá ở góc phía sau bên trái vẫn im lìm như mọi chỗ khác, không rung, không ấm lên, không có một dấu hiệu nào khác ngoài tiếng rỗng anh đã nghe buổi sáng. Anh thầm nghĩ, có những việc trong miếu cổ chỉ hiện ra đúng một lần rất khẽ, rồi lại rút vào im lặng, như thể chỉ để thử xem người giữ miếu có ghi lại hay bỏ qua.
Buổi trưa, khi cả miếu nghỉ tay, Thanh Huyền ngồi ở hiên sau, mở lại sổ trực xem dòng chữ mình vừa ghi buổi sáng. Dòng chữ nằm ngay ngắn giữa trang, nhỏ và kín, như một hạt cát rơi vào trang sổ dày của miếu cổ. Anh tự nhủ có lẽ mọi chuyện chỉ dừng ở đó: một góc đá rỗng vì tuổi đá đã cao, một dòng ghi trong sổ trực, và lệ miếu vẫn giữ nguyên như cũ. Anh gấp sổ lại, cất vào hộc tủ trong gian trực, khép cửa tủ cẩn thận như khép lại chính băn khoăn của mình, rồi đứng dậy đi thắp hương buổi trưa trước tượng Phật, quỳ xuống đúng chỗ buổi sáng anh đã quỳ. Tay đặt lên nền gạch lạnh, lòng giữ đúng lời sư phụ đã dặn, không gõ thêm một tiếng nào vào tòa sen nữa.