BẠCH XÀ NGÃ BA SÔNG TAM GIANG - Chương 15: Biên Bản Cá Chết Lần Hai

Sáng ngày 11 tháng 2 năm 2027, vệt cá chết thứ hai dạt vào bờ cát thắng dày hơn hẳn vệt đầu tiên. Quân là một trong những người xuống bến sớm nhất sau…

Nội dung chương

Sáng ngày 11 tháng 2 năm 2027, vệt cá chết thứ hai dạt vào bờ cát thắng dày hơn hẳn vệt đầu tiên. Quân là một trong những người xuống bến sớm nhất sau tiếng gọi của người đi lấy Cát Thắng, và ngay từ bậc đá cao nhất của bến đền. Anh đã thấy dải trắng đục chạy dài dọc mép nước sáng nay rộng gấp đôi buổi sáng ngày 7 tháng 2, lẫn thêm nhiều cá lớn hơn hẳn, có cả những con cá chép đã nặng tới vài cân nằm phơi bụng trên cát ướt.

Không khí ở bến sáng nay khác hẳn lần trước. Lần trước còn có sự ngỡ ngàng, lần này chỉ còn sự giận dữ và lo lắng rõ rệt trên mặt từng người làng có mặt. Ông Thắng tới nơi, xem qua vài con cá lớn nhất rồi nói gọn một câu mà ai đứng gần cũng nghe rõ.

- Vẫn kiểu chết ấy. Mang cháy xám, bụng rỗng. Lần này chúng nó làm mạnh tay hơn, cá lớn chết nhiều hơn.

Anh Kiên chụp ảnh hiện trường còn kỹ hơn lần đầu, chụp cả toàn cảnh bờ cát, cả vệt cá theo từng đoạn và cả dấu chân người làng để tránh sau này có ai nói hiện trường đã bị xáo trộn. Anh vừa chụp vừa gọi điện báo ngay cho chị Hồng, giọng không còn giữ được sự bình tĩnh như lần trước.

- Chị Hồng, cá chết lần hai, dày gấp đôi lần đầu, cùng một chỗ ở bờ cát thắng. Lần này đủ điều kiện lập biên bản cấp xã như chị nói rồi. Chị xuống ngay giúp thôn.

Chị Hồng xuống bến chưa đầy một giờ sau, mang theo mẫu biên bản của xã, túi đựng mẫu vật và một cán bộ thú y của xã đi cùng để lấy mẫu cá. Lần này chị không đi dạo xem hiện trường một vòng cho có lệ nữa. Chị vào việc ngay, chỉ đạo rõ ràng từng phần như người đã chờ sẵn tình huống này từ lần ghi nhận đầu tiên.

- Thôn giữ nguyên hiện trường tới khi lấy mẫu xong. Anh Kiên phụ trách ảnh và sơ đồ vị trí. Ông Thắng chọn giúp tôi ba con cá lớn nhất còn nguyên mang cá để lấy mẫu. Quân ghi chép biên bản, chữ phải rõ, giờ giấc phải đúng, không ghi tắt.

Quân ngồi ở chiếc bàn nhỏ kê ngay trên bậc đá bến, trước mặt là tập biên bản cấp xã còn thơm mùi giấy mới. Lần đầu tiên từ đầu mùa lễ, anh ghi một văn bản chính thức của xã về việc ở ngã ba sông, và từng dòng chữ anh viết ra đều nặng hơn những dòng sổ trực anh vẫn ghi mỗi tối. Anh ghi giờ phát hiện, vị trí vệt cá, số lượng ước tính, đặc điểm mang cá cháy xám và bụng cá rỗng theo lời ông Thắng. Ghi cả nhận định của cán bộ thú y rằng dấu hiệu trên cá phù hợp với cá bị điện giật công suất lớn, cần gửi mẫu về huyện để xét nghiệm thêm cho chắc chắn.

Cán bộ thú y lấy mẫu cá, chị Hồng tự tay lấy mẫu nước ở ba vị trí, một vị trí ngay sát vệt cá, một vị trí ở giữa vòng phao mốc và một vị trí ngoài khu cấm để đối chiếu. Mỗi chai mẫu đều được dán nhãn, ghi giờ, ghi vị trí và niêm lại trước mặt mọi người. Quân nhìn cách làm việc chặt chẽ ấy mà thấy rõ sự việc đã bước sang một mức hoàn toàn khác, không còn là chuyện thôn tự ghi nhận với nhau nữa. Mà là hồ sơ chính thức của xã về một vụ đánh bắt bằng kích điện ở vùng nước thiêng trước cửa đền.

Trong lúc chờ cán bộ thú y niêm phong mẫu cá, ông Thắng đi dọc vệt cá lần thứ hai và đếm thầm số cá lớn chết lần này, càng đếm nét mặt ông càng sầm lại. Ông nói với Quân rằng cá lớn ở vùng nước sâu không dễ chết hàng loạt như thế này nếu chỉ là một chiếc máy kích nhỏ chạy ven bờ. Phải là một luồng điện mạnh quét đúng vào đàn cá đang tụ ở đáy vực thì sáng ra mới nổi trắng cả một dải dài như vậy. Quân ghi lại lời ông vào phần ghi chú của biên bản, ghi rõ đây là nhận định của ngư dân làm chứng, và anh thấy tay mình hơi run khi viết tới chữ đàn cá tụ ở đáy vực. Vì đó chính là vùng nước mà hai người mua cá lạ mặt ở chợ đã hỏi khéo ông Thắng chỉ hai ngày trước đó. Anh vẫn không nói ý nối ấy thành lời với chị Hồng, chỉ lặng lẽ ghi cho hết phần việc được giao. Tự nhủ rằng nhận định của ông Thắng đã nằm trong biên bản thì sớm muộn cũng có người đọc ra điều anh chưa dám nói.

Sau khi lấy mẫu xong, chị Hồng cho người cắm lại biển khu vực cấm đánh bắt trước cửa đền Tam Giang. Tấm biển cũ ở đầu bến đã phai sơn sau nhiều mùa mưa nắng, chữ cấm đánh bắt chỉ còn lờ mờ. Tấm biển mới sơn trắng chữ đỏ được đóng chắc vào hai cọc gỗ mới ở ngay lối xuống bến, nhìn rõ từ cả trên bờ lẫn dưới sông. Chị Hồng đứng nhìn tấm biển một lúc rồi nói trước mặt cả anh Kiên, ông Thắng và Quân.

- Biển này không chỉ để cho người làng xem. Người làng ai cũng biết lệ rồi. Biển này là để từ nay, bất kỳ thuyền lạ nào vào vùng nước này cũng không thể nói là mình không biết đây là khu cấm. Biên bản hôm nay tôi sẽ ký ở mức cấp xã, và tôi sẽ đề nghị xã cho tăng tuần tra quanh ngã ba sông trong suốt tháng Giêng, phối hợp với đội tuần sông của thôn đã lập.

Anh Kiên hỏi ngay về thủ tục đề nghị.

- Xã có cần thôn làm thêm văn bản gì không chị.

- Thôn làm một tờ trình ngắn, kèm hai biên bản ghi nhận, lần thôn và lần xã hôm nay, gửi lên xã trong ngày mai. Tôi sẽ trình lãnh đạo xã ký duyệt tăng tuần tra. Kẻ làm việc này chắc chắn có thuyền vỏ sắt và máy công suất lớn, cá nhỏ lẻ ven bờ không chết kiểu này được, cá lớn chết hàng loạt thế này phải là máy lớn quét qua vùng nước sâu. Thôn phải nói rõ điều đó trong tờ trình để xã có căn cứ bố trí người.

Câu nói về thuyền vỏ sắt và máy công suất lớn làm Quân chú ý đặc biệt. Đó là lần đầu tiên một cán bộ xã nói thành lời, trong một văn bản chính thức, về quy mô của kẻ vi phạm. Trước nay mọi nghi ngờ đều chỉ dừng ở mức cá chết vì điện, người lạ mua cá, ánh đèn trong sương. Giờ đây, từ miệng chị Hồng, hình dung về đối thủ đã rõ thêm một bước, một chiếc thuyền vỏ sắt và một dàn máy công suất lớn, dù danh tính người trên thuyền vẫn chưa ai biết.

Buổi trưa, đoàn làm việc của xã lên trụ sở xã Bạch Hạc hoàn thiện biên bản. Quân theo anh Kiên và chị Hồng lên xã, ngồi ghi nốt phần cuối của biên bản trong căn phòng làm việc có tấm bản đồ ngã ba sông treo ngay ngắn trên tường. Anh nhìn tấm bản đồ, thấy vòng khu cấm trước cửa đền được tô màu rõ ràng, thấy bờ cát thắng được đánh dấu bằng một chấm vàng nhỏ. Và thấy công việc ghi chép của mình sáng nay gắn chặt vào những dấu màu ấy như thế nào.

Chị Hồng ký biên bản, đóng dấu của xã, đưa cho anh Kiên một bản sao mang về thôn lưu hồ sơ.

- Biên bản cấp xã đầu tiên về cá chết do kích điện ở ngã ba sông, từ hôm nay là chính thức. Thôn giữ bản này cẩn thận, sau này có việc gì thì đây là mốc đầu tiên xã đã xác nhận. Tôi nói trước, nếu chúng còn quay lại và thôn bắt được quả tang thì hồ sơ này sẽ là căn cứ rất quan trọng. Còn nếu chưa bắt được, thôn cũng đừng nóng, cứ giữ đội tuần sông cho đều, giữ hồ sơ cho chặt, việc còn lại để xã phối hợp.

Trên đường từ trụ sở xã về đền, anh Kiên đi chậm lại bên cạnh Quân, tay cầm bản sao biên bản đã được cho vào túi nilon chống ướt.

- Có biên bản xã rồi, tôi cũng yên tâm phần nào. Ít nhất từ nay không ai nói thôn mình lo chuyện bao đồng nữa. Chỉ tiếc một điều, giá mà mình biết sớm hơn vài ngày, từ trước vệt cá đầu tiên, thì đội tuần đã lập sớm hơn và cá đã đỡ chết hai đợt thế này.

Quân nghe câu nói ấy mà không đáp được gì ngoài một tiếng dạ rất nhỏ. Anh Kiên nói vô tình, không hề biết câu tiếc nuối của mình chạm đúng vào người đang đi bên cạnh. Giá mà biết sớm hơn vài ngày. Quân biết sớm hơn tất cả mọi người trong thôn này đúng sáu ngày, từ đêm giao thừa, và anh đã để sáu ngày ấy trôi qua bằng im lặng và một lời nói dối. Hai vệt cá chết ở bờ cát thắng, trong một góc sâu nhất của lòng anh, có một phần trách nhiệm không thuộc về kẻ kích điện ngoài sông, mà thuộc về chính anh.

Chiều hôm ấy, Quân chép lại toàn bộ biên bản cấp xã vào sổ lưu của đền theo lời dặn của cụ Thịnh, chép cả số biên bản, giờ ký và tên người ký. Cụ Thịnh xem xong bản chép, gấp sổ lại, nói một câu chậm rãi.

- Giấy tờ chặt chẽ là tốt. Nhưng giấy tờ không giữ được mặt sông. Người giữ mới giữ được. Từ nay tới rằm, việc ở bến sẽ còn nặng hơn, con phải giữ sức và giữ mắt cho tỉnh.

Quân gật đầu, cất sổ vào tủ. Ngoài sân đền, tấm biển khu cấm mới cắm ở đầu bến còn thơm mùi sơn, đứng trắng đỏ nổi bật trong nắng chiều tháng Giêng. Ở ngã ba sông, mặt nước vẫn lặng như mọi buổi chiều khác. Không ai trong đền hay trong thôn lúc ấy biết rằng kẻ có thuyền vỏ sắt và máy công suất lớn mà chị Hồng vừa nhắc tới trong biên bản đã ở rất gần ngã ba này hơn họ tưởng. Gần tới mức chỉ vài hôm trước, kẻ ấy còn đứng ở bến đò dưới chân đền, mang theo một thứ mà cả làng đều kiêng kỵ.

Chương khác

Xem thêm