BẠCH XÀ NGÃ BA SÔNG TAM GIANG - Chương 34: Lộc Mang Vôi Xuống Thuyền
Chiều ngày 28 tháng 2 năm 2027, bãi thuyền ở hạ lưu sông Thao nằm khuất sau rặng tre dày, mặt nước phía ngoài bãi lặng và đục màu phù sa của những ngày…
Nội dung chương
Chiều ngày 28 tháng 2 năm 2027, bãi thuyền ở hạ lưu sông Thao nằm khuất sau rặng tre dày, mặt nước phía ngoài bãi lặng và đục màu phù sa của những ngày nước bắt đầu lên. Chiếc thuyền vỏ sắt của toán Vũ Văn Hào neo sát bờ, thân thuyền phủ một lớp bạt cũ ở phần khoang giữa. Từ phía ngoài sông nhìn vào chỉ thấy một chiếc thuyền máy lớn nằm yên như mọi thuyền chở hàng đang chờ nước ở khúc sông vắng này. Trên bờ, hai bao vôi sống mới tinh nằm cạnh đống dây điện và thùng dầu của máy phát, giấy bao còn nguyên dấu của cửa hàng vật liệu ở thị trấn, miệng bao buộc chặt bằng dây ni lông. Lộc đã đứng chờ bên hai bao vôi ấy từ đầu buổi chiều, tay áo xắn cao, và khi Hào gật đầu ra hiệu, hắn bắt đầu khiêng từng bao xuống thuyền.
Bao thứ nhất nặng và cồng kềnh, Lộc phải ôm sát vào bụng, đi từng bước chậm trên tấm ván bắc từ bờ xuống mạn thuyền, đặt bao xuống khoang trước rồi mới quay lên bờ khiêng bao thứ hai. Tý đứng ở dưới thuyền đỡ từng bao, xếp cả hai bao gọn vào phía khoang trước, sát vách ngăn với khoang máy. Lấy một tấm bạt nhỏ phủ lên trên và chèn thêm hai thanh gỗ cho bao không xô lệch khi thuyền chạy trên sóng. Đức đứng ở mũi thuyền giữ dây neo, mắt nhìn hai bao vôi trắng ấy một lúc lâu mà không nói gì. Trong toán này, mỗi người đều đã biết phần việc của mình trong đêm rằm từ buổi chốt kế hoạch ở bãi thuyền này, Tý lái thuyền, Đức giữ cần kích, Lộc giữ máy phát và phần vôi, Hào chỉ huy. Nhưng biết phần việc trên lời nói là một chuyện, nhìn hai bao vôi thật nằm trong khoang thuyền của mình, sẵn sàng cho một việc thật trong một đêm đã hẹn ngày giờ, lại là một chuyện khác hẳn.
Khi hai bao vôi đã xếp xong, Lộc ngồi xuống mép khoang, phủi lớp bụi vôi trắng bám trên hai bàn tay vào ống quần, rồi nói rõ lại một lần nữa cách hắn tính dùng phần vôi này trong đêm rằm. Nói cho cả toán nghe như người thợ nói lại phần việc của mình trước một đêm làm lớn.
- Vào tới khu cấm, trước khi xuống điện, tôi rải vôi xuống nước ở phía trên dòng của đàn cá. Vôi sống gặp nước sôi lên, cá hoảng, cá dồn cả về phía nước sâu yên hơn ở giữa khu cấm, gom vào một chỗ dày đặc. Lúc ấy mới xuống điện, một mẻ ăn trọn cả đàn, không phải chạy thuyền đuổi cá khắp vòng phao như cách làm ăn ngoài luồng. Hai bao này là vừa đủ cho một vùng nước như trước cửa đền, ít hơn thì cá dồn không kín, nhiều hơn thì nước đục trắng cả một khoảng, người trên bờ nhìn xuống là thấy ngay.
Tý nghe tới đó thì ngẩng lên, nhìn hai bao vôi trong khoang rồi nhìn ra phía mặt sông hạ lưu, giọng cậu ta nhỏ hơn hẳn giọng của Lộc.
- Anh Lộc, làng Bạch Hạc kiêng vôi sống. Từ hôm mình tới ngã ba này, quán nước nào cũng nhắc, người làng không vứt một nắm vôi sống nào xuống sông của họ, mang vôi qua bến còn phải đi đường vòng. Mình rải cả hai bao xuống đúng vùng nước trước cửa đền của họ, nếu việc này lộ ra thì không còn là chuyện đánh trộm cá nữa đâu anh.
Lộc cười nhạt, tiếng cười ngắn và khô, rồi đáp lại bằng giọng của một người đã tính xong phần thiệt hơn của mình và không muốn nghe thêm một lời nào về lệ làng của người khác.
- Cá không biết kiêng, Tý ạ. Cá chỉ biết nước nào làm chúng hoảng thì chúng tránh, nước nào yên thì chúng dồn vào. Còn người làng, đêm rằm họ ở trên bờ lo lễ trong đền, sân đền đông người, trống chiêng ồn khắp bến, không một ai có mặt ở giữa khu cấm lúc nửa đêm mà biết dưới nước có thêm hai bao vôi hay không. Sáng ra nước lớn cuốn đi hết, bờ cát thắng sạch như chưa từng có gì. Kiêng là việc của người giữ đền, làm ăn là việc của mình.
Đức nghe hai người nói mà tay vẫn nắm chặt dây neo. Từ buổi tối nghe người làng kể chuyện rắn thần đẩy thuyền hàng về luồng sâu, trong lòng anh ta chưa đêm nào yên hẳn, và bây giờ nhìn hai bao vôi nằm trong khoang thuyền. Anh ta lại nghĩ tới một điều khác mà người làng ở quán nước từng nói trong những ngày toán này mới tới ngã ba, rằng vùng nước trước cửa đền không chỉ là vùng nước cấm đánh bắt. Mà là phần sông người làng để lại cho thần của họ, ai phạm vào đó bằng cách tàn nhất thì mới phải trả giá. Anh ta muốn nói ra điều ấy, nhưng Hào đã lên tiếng trước, giọng hắn đều và gọn như mọi lần hắn khóa một đầu việc trong toán.
- Phần vôi của Lộc đã xong. Phần máy, tôi kiểm lại một lần nữa ngay bây giờ, trước mặt cả toán.
Hào bước xuống thuyền, lật tấm bạt ở khoang giữa lên, để lộ dàn máy kích điện công suất lớn đã được cố định chắc vào sàn thuyền, máy phát đặt trên bệ gỗ có đệm cao su. Hai cần kích dài nằm dọc theo mạn thuyền, dây điện cuộn thành từng vòng gọn gàng, đầu dây bọc kín. Hắn cho nổ thử máy phát trong vài nhịp ngắn ở mức nhỏ nhất, nghe tiếng máy chạy đều rồi tắt ngay, cúi xuống kiểm tra từng mối nối bằng tay, kéo thử hai cần kích cho chắc khớp, rồi phủ bạt lại như cũ. Tất cả diễn ra nhanh và lặng, như một việc đã làm nhiều lần tới mức không cần ai nhắc ai điều gì. Hào đứng thẳng lên, nhìn một lượt từ hai bao vôi ở khoang trước tới dàn máy ở khoang giữa và hai cần kích ở mạn thuyền, rồi nói câu chốt của buổi chiều hôm nay.
- Đêm rằm chỉ cần một mẻ thật lớn. Một mẻ ở khu cấm trước cửa đền bằng cả mùa làm ăn ngoài luồng của cả toán này. Làm xong mẻ ấy, rút trước khi trời sáng, sau đó thì tính tiếp, không ai phải quay lại vùng nước này thêm một đêm nào nữa nếu mọi việc gọn như đã tính.
Đức nghe câu nói ấy mà không đáp. Anh ta nhìn Hào kiểm tra lại hai cần kích điện một lần cuối, nhìn Lộc lấy dây buộc thêm một vòng quanh hai bao vôi, nhìn Tý thử lại tay lái của chiếc thuyền vỏ sắt. Và trong đầu anh ta hiện lên rất rõ hình ảnh một vệt sáng xanh trên mặt nước tối mà người làng kể rằng họ đã thấy tận mắt tới hai lần trong mùa lễ này. Anh ta vẫn không bỏ toán, vẫn giữ phần việc giữ cần kích đã nhận, vẫn sẽ có mặt trên chiếc thuyền này trong đêm rằm như lời đã hẹn ở bãi thuyền này. Nhưng khi cúi xuống xếp lại cuộn dây điện của phần việc mình, hai bàn tay anh ta chậm hơn hẳn mọi ngày, như tay của một người đang làm một việc mà lòng thì đã đi trước tới một mặt nước khác. Tối hơn và sâu hơn mặt nước lặng của bãi thuyền chiều nay rất nhiều.
Hào phủ bạt xong thì không cho ai rời thuyền ngay. Hắn bắt cả toán ngồi lại quanh khoang giữa, nói lại thứ tự của đêm rằm một lượt từ đầu tới cuối, chậm rãi như người đọc một bản danh sách đã thuộc lòng. Thuyền rời bãi này khi lễ ở đền vào lúc đông nhất, đi bằng máy nhỏ, tắt hết đèn, Tý giữ thuyền ở rìa vòng phao theo hiệu lệnh. Tới vị trí đã tính, Lộc rải vôi trước ở phía trên dòng, chờ cá dồn hẳn vào vùng nước sâu giữa khu cấm mới tới lượt Đức xuống điện theo hiệu của Hào. Cá lớn vớt lên khoang phải gọn và nhanh, cá nhỏ chết theo điện thì để nước lớn cuốn đi. Xong mẻ là rút thẳng về hạ lưu theo lối cũ, không quay lại vòng hai dù đàn cá có dày tới đâu. Vì tham một vòng nữa là tự cho người trên bờ thêm một khoảng thời gian để phát hiện ra mặt nước có động. Hắn nói điều cuối cùng ấy rất chậm, mắt nhìn lần lượt từng người trong toán, và cả ba người còn lại đều gật đầu, kể cả Đức cũng gật đầu. Dù cái gật đầu của anh ta tới chậm hơn của Lộc và Tý một nhịp.
Tý nhân lúc ấy kiểm tra lại phần việc của mình cho Hào thấy, thùng dầu đầy tới miệng, dầu máy đã thay mới, tay lái đã tra mỡ. Chiếc mái chèo gỗ dự phòng buộc dọc mạn thuyền cho những lúc phải tắt máy trôi lặng. Lộc cũng mở hé miệng một bao vôi cho cả toán nhìn, bột vôi trắng khô nằm đầy tới gần miệng bao, hắn nói vôi mới mua trong tuần này, chưa dính một giọt nước nào, gặp nước sông là sôi lên ngay. Không phải thứ vôi cũ đã hút ẩm nằm lâu trong kho của cửa hàng. Đức nhìn nắm bột trắng ấy mà bất giác rụt tay lại khi Lộc đưa bao về phía mình, một cử chỉ rất nhỏ mà Hào đã kịp nhìn thấy. Hào không nói gì về cử chỉ ấy, hắn chỉ vỗ nhẹ lên thành khoang thuyền và nhắc lại một lần duy nhất rằng trong đêm làm việc thật, mỗi người chỉ được nghĩ tới phần việc của mình. Nghĩ sang chuyện khác là tay sẽ chậm, mà tay chậm giữa khu cấm là điều cả toán không trả giá nổi.
Chiều xuống dần trên bãi thuyền hạ lưu. Mặt sông phía ngoài rặng tre chuyển sang màu chì, gió từ thượng nguồn thổi về mạnh hơn, mang theo hơi lạnh của một kỳ nước lớn đang dâng lên từng ngày về phía ngã ba sông Bạch Hạc. Ở trên nguồn, cách bãi thuyền này một quãng sông dài, đền Tam Giang đang vào những ngày chuẩn bị lễ rằm bận rộn nhất. Và không một ai ở cửa đền ấy biết rằng trong khoang trước của một chiếc thuyền vỏ sắt đang neo ở hạ lưu, hai bao vôi sống đã nằm sẵn ở vị trí của chúng. Chờ một đêm lễ đông người để được mang vào đúng vùng nước mà cả một làng sông đã giữ kiêng từ đời ông cha tới nay.