BẠCH XÀ NGÃ BA SÔNG TAM GIANG - Chương 33: Kiên Chia Ca Canh Khu Cấm

Chiều ngày 27 tháng 2 năm 2027, trụ sở thôn Bạch Hạc sáng đèn từ rất sớm dù trời chưa tối hẳn. Trong gian phòng họp nhỏ, anh Kiên trải lên mặt bàn một…

Nội dung chương

Chiều ngày 27 tháng 2 năm 2027, trụ sở thôn Bạch Hạc sáng đèn từ rất sớm dù trời chưa tối hẳn. Trong gian phòng họp nhỏ, anh Kiên trải lên mặt bàn một tấm sơ đồ ngã ba sông vẽ tay, trên đó vòng phao mốc quanh khu cấm trước cửa đền Tam Giang được đánh dấu bằng những chấm mực đỏ, bến đền. Bờ cát thắng và lùm lau ở phía dưới khu cấm đều có vị trí rõ ràng. Quân mang theo hai bản sổ tuần sông, một bản giữ ở đền và một bản vừa giao lại cho chị Hồng đối chiếu ở xã, ngồi ở đầu bàn gần cửa sổ. Chị Hồng mở sẵn cuốn sổ biên bản của xã, còn ông Thắng tới sau cùng, áo khoác còn vương hơi nước sông vì ông vừa đi một vòng kiểm phao từ bến đền về. Cuộc họp chiều nay không phải họp thôn rộng rãi như những buổi sinh hoạt thường lệ, mà là buổi chia ca canh giữ khu cấm từ nay tới hết lễ rằm. Việc mà anh Kiên nói ngay từ câu đầu tiên là phải chốt trong một buổi, chốt cho kín và không để sót một đêm nào nữa.

Anh Kiên đi thẳng vào phần việc. Từ nay tới hết ngày rằm, đội tuần sông đi các đêm theo lịch đổi bất ngờ đã giữ từ cuối tháng trước, lịch chỉ có anh, Quân và những người trong đội biết với nhau trong ngày. Không công bố trước ở bến và không ghi lên bảng tin của thôn. Ban ngày, khi đội tuần nghỉ để lấy lại sức, bến đền phải luôn có người trực, vì những ngày giáp lễ khách thập phương lên xuống bến rất đông. Thuyền lạ cũng dễ trà trộn vào đám thuyền chở hàng lễ mà áp sát vòng phao hơn ngày thường. Anh nói rõ bài học của những tuần vừa qua còn nằm nguyên trong sổ, mọi dấu hiệu lạ ở ngã ba này đều dồn vào những đêm đội tuần nghỉ hoặc những khoảng giờ không có người nào ở trên mặt nước. Từ ánh đèn lạ ngoài phao mốc, hai chiếc phao bị cắt dây cho tới vệt dầu loang của thuyền máy lớn. Kẻ đang rình vùng nước trước cửa đền không thiếu kiên nhẫn, chúng chỉ chờ thôn này hở ra một khoảng trống mà thôi.

Chị Hồng ghi lại từng đầu việc vào biên bản của buổi họp, vừa ghi vừa đọc lại cho cả phòng nghe để ai có ý kiến thì nói ngay tại chỗ. Theo cách chia của anh Kiên, mỗi đêm đội tuần ra sông đều phải có ít nhất ba người, một người thuộc luồng nước như ông Thắng hoặc một ngư dân lâu năm của thôn, một người giữ liên lạc bằng đèn hiệu với bến đền. Và Quân giữ sổ, ghi lại giờ giấc và mọi động tĩnh dù là nhỏ nhất. Những đêm giáp lễ, khi sân đền còn đông người tới khuya, đội tuần xuất bến muộn hơn thường lệ nhưng đi trọn vòng ngã ba, không rút ngắn vòng tuần vì bất kỳ lý do gì ngoài thời tiết nguy hiểm thật sự. Ban ngày, phần trực ở bến đền chia cho các ngư dân trong thôn theo buổi, người trực có nhiệm vụ để mắt tới vòng phao. Ghi lại mọi thuyền lạ áp sát khu cấm và không tự ý đuổi theo thuyền lạ ra khỏi vùng nước của bến nếu chỉ có một mình.

Khi anh Kiên hỏi tới phần trực đêm ở bến đền, phần việc nặng nhất trong những ngày tới vì người trực phải thức trọn đêm ở bậc đá dưới chân đền trong gió sông. Ông Thắng là người lên tiếng trước tất cả mọi người trong phòng. Ông đặt hai bàn tay chai dày lên mặt bàn, nói chậm rãi và rõ ràng từng tiếng.

- Ca đêm ở bến đền để tôi nhận. Từ nay tới hết rằm, đêm nào tôi cũng ở bến. Tôi quen mặt nước ở đó hơn bất kỳ ai trong thôn này, và tôi nợ ngã ba sông này một mạng người từ năm xưa. Thần đã đẩy tôi vào bờ cát thắng trong đêm thuyền lật, giữ cho tôi sống tới hôm nay để làm người đi sông của thôn này. Nay cửa đền có việc, vùng nước cứu tôi ngày ấy có kẻ rình rập, thì người thức ở bến trông ra vùng nước ấy phải là tôi trước tiên.

Anh Kiên nhìn ông Thắng một lúc, nhắc lại điều anh đã nói trong những buổi chia ca trước, rằng người trực hai đêm liền phải nghỉ trọn một ngày cho lại sức, lệ ấy của đội tuần không bỏ cho bất kỳ ai. Vì một người trực bến mất tỉnh táo trong đêm là một khoảng hở còn nguy hiểm hơn cả một đêm không người. Ông Thắng gật đầu, nhận cả điều ấy, nói những ngày nghỉ theo lệ ông sẽ nghỉ ban ngày ở nhà ngang của đền. Còn các đêm được giao thì ông có mặt ở bến từ lúc trời tối hẳn cho tới khi mặt sông sáng rõ. Chị Hồng ghi phần nhận ca của ông Thắng vào biên bản, ghi rõ lý do ông tự xin nhận ca như chính lời ông vừa nói, rồi ngẩng lên nói thêm một điều mà cả phòng đều phải nghe cho kỹ.

- Tôi ghi vào biên bản của buổi họp hôm nay một dòng riêng. Từ nay tới hết lễ rằm, mọi vi phạm trong khu cấm trước cửa đền, dù xảy ra ban ngày hay ban đêm, dù lớn hay nhỏ, người phát hiện phải giữ nguyên hiện trường, không tự ý thu dọn. Không vớt bỏ vật chứng và không đuổi theo tới mức làm mặt nước đổi khác. Phải báo ngay cho trưởng thôn và cho xã, để biên bản lập tại chỗ còn giữ được sức nặng. Những lần trước thôn mình chỉ thu được cá chết dạt bờ, đầu dây phao bị cắt và vệt dầu loang, tất cả đều là dấu vết sau khi việc đã xong. Lần này nếu có việc, thôn phải giữ được một hiện trường nguyên vẹn.

Quân nghe chị Hồng nói thì nhớ lại những trang sổ mình đã chép, nhớ vệt cá chết đầu tiên dạt vào bờ cát thắng sau Tết, nhớ hai đầu dây phao bị cắt phẳng như dao sắc. Nhớ cả vệt dầu mỏng trên mặt nước trong một đêm phục ở lùm lau. Tất cả những dấu vết ấy cộng lại vẫn chưa chỉ được vào một con người cụ thể nào, và anh hiểu điều chị Hồng vừa khóa vào biên bản chính là điều thôn này thiếu nhất trong suốt tháng Giêng vừa qua. Một lần giữ được hiện trường ngay trong đêm việc xảy ra. Anh ghi lời dặn ấy vào trang đầu của phần sổ mới dành cho những ngày giáp rằm, ghi bằng chữ rõ ràng và gạch chân một đường dài, như cách anh vẫn gạch chân những điều không được phép quên trong ca trực của mình.

Phần cuối của buổi họp dành cho việc phối hợp giữa thôn và đền trong ngày lễ chính. Anh Kiên chốt lại, ngày lễ ban ngày anh sẽ chia người giữ trật tự ở sân đền và bến hoa, cụ Thịnh và Quân giữ việc trong đền. Còn vùng nước trước cửa đền dù là ngày lễ đông người cũng không một giờ nào được bỏ trống. Vì chính những giờ đông vui nhất trên bờ lại là những giờ một chiếc thuyền lạ dễ áp sát vòng phao nhất mà không ai để ý. Lịch canh giữ cụ thể của từng đêm chỉ nằm trong biên bản của buổi họp này và trong đầu những người được giao việc, không ai mang ra bàn ở quán nước, ở bến đò hay ở bất kỳ chỗ đông người nào khác. Anh nói rõ, phía thôn giữ kín lịch của mình không phải vì sợ dân làng, mà vì bài học của những đêm tuần nghỉ đã quá rõ. Kẻ ngoài sông chỉ cần biết trước một đêm nào hở là đủ cho chúng làm xong việc và rút đi trước khi trời sáng.

Trước khi tan họp, anh Kiên còn bắt cả nhóm đứng quanh tấm sơ đồ trên bàn thêm một lượt nữa để chốt những vị trí cụ thể trên mặt nước và trên bờ. Đèn hiệu của bến đền đặt ở bậc đá cao nhất, nơi ánh sáng quét được cả vòng phao và lối vào bờ cát thắng. Thuyền tuần khi không ra sông thì buộc ở phía trong của bến, chừa lối ngoài cho thuyền của khách thập phương lên xuống trong ngày lễ. Người trực ban ngày ở bến ngồi ở lán nhỏ đầu dốc, nơi nhìn thẳng xuống vực sâu mà không bị đám thuyền hoa che khuất tầm mắt. Ông Thắng nghe tới đâu gật đầu tới đó, rồi tự nói thêm phần của mình, rằng trong các ca đêm ông sẽ đi lại giữa bậc đá và đầu bến mỗi giờ một vòng, không ngồi yên một chỗ. Vì người đi sông nhìn một vùng nước từ hai vị trí khác nhau sẽ thấy được những điều mà ngồi yên một chỗ không bao giờ thấy. Chị Hồng ghi cả những vị trí ấy vào biên bản, và anh Kiên nói từ giờ mọi thay đổi về vị trí trực đều phải qua một buổi ghi nhận như buổi chiều nay, không ai tự ý đổi chỗ cho nhau trong đêm.

Cuộc họp tan khi trời vừa tối hẳn. Ông Thắng đi thẳng từ trụ sở thôn xuống bến đền để bắt đầu ca trực đầu tiên theo lịch mới, đèn bão trong tay ông quét một vệt sáng chậm trên mặt nước đen dưới chân đền. Chị Hồng kẹp cuốn biên bản có đủ chữ ký của những người dự họp vào tập hồ sơ của xã, còn Quân đi bên cạnh anh Kiên trên con đường từ trụ sở thôn về đền. Nghe anh nói thêm một câu cuối cùng của buổi chiều hôm ấy.

- Từ đêm nay, thôn mình không còn hở một đêm nào nữa. Kẻ nào muốn vào vùng nước trước cửa đền thì phải bước qua mắt của người làng trước đã.

Quân về tới đền thì ghi lại toàn bộ phần việc đã chốt vào sổ trực, ghi rõ kế hoạch canh giữ khu cấm tới đêm rằm đã khóa trong buổi họp chiều 27 tháng 2, đội tuần đi các đêm theo lịch kín. Ban ngày có người trực ở bến đền, ông Thắng nhận ca đêm ở bến đền và mọi vi phạm trong khu cấm phải giữ nguyên hiện trường. Đêm ấy anh trực đền trong một tâm thế khác hẳn những đêm trước, vì lần đầu tiên từ đầu mùa lễ, anh biết rõ từng người của thôn đang ở vị trí nào quanh ngã ba sông này trong mỗi giờ của đêm. Và khoảng trống từng làm anh phải thú nhận trước mặt ông nội mình giờ đã được lấp kín bằng một lịch canh giữ có đủ tên người, giờ giấc và trách nhiệm rõ ràng.

Chương khác

Xem thêm