BẠCH XÀ NGÃ BA SÔNG TAM GIANG - Chương 30: Hào Hẹn Đêm Rằm
Khuya ngày 24 tháng 2 năm 2027, khi mặt sông ở hạ lưu sông Thao đã tối hẳn và những chiếc thuyền làng cuối cùng cũng đã tắt đèn về bến. Bãi thuyền khuất…
Nội dung chương
Khuya ngày 24 tháng 2 năm 2027, khi mặt sông ở hạ lưu sông Thao đã tối hẳn và những chiếc thuyền làng cuối cùng cũng đã tắt đèn về bến. Bãi thuyền khuất sau rặng tre của toán Vũ Văn Hào vẫn còn sáng một ngọn đèn dầu che kín ba phía. Tin mới nhất của làng Bạch Hạc đã theo Tý mà về tới bãi thuyền này ngay trong đêm, vì Tý vừa giả làm người đi mua cá khuya ở đầu bến. Đứng nghe trọn câu chuyện đang được kể đi kể lại ở quán nước còn mở cửa. Câu chuyện về một chiếc thuyền hàng chở đầy nông sản suýt lật ở ngã ba trong đêm nước xiết và được một thân trắng khổng lồ đẩy mũi thuyền về luồng sâu an toàn. Còn chủ thuyền thì quay lại bến đền thắp hương tạ ngay trong đêm. Người ở quán nước kể chuyện ấy bằng giọng vừa kính sợ vừa tự hào của dân làng giữ một cửa đền thiêng, và họ kể thêm một chuyện khác còn quan trọng hơn với toán của Hào, chuyện cá lớn ở ngã ba.
Một ngư dân ở quán nước nói rõ trước mặt Tý rằng sau mấy đêm nước lên liên tiếp, cá lớn từ cả ba dòng Lô, Thao, Đà đang tụ dày về vùng nước sâu trước cửa đền Tam Giang. Tụ vào đúng khu cấm quanh vòng phao mốc, nơi không một chiếc lưới làng nào bén mảng tới và nơi đàn cá được yên ổn qua cả mùa đông tới nay. Ông ta nói cá ở đó lớn và dày tới mức người đứng trên bến vào một buổi sáng nước lặng cũng thấy bóng cá quẫy dưới mặt nước sâu. Và rằng chỉ người làng mới hiểu vì sao vùng nước ấy phải giữ cấm tuyệt đối, vì đó là phần cá để lại cho sông, cho mùa sau và cho cửa đền. Tý nghe hết, mua thêm một gói thuốc lá cho có lệ rồi quay về bãi thuyền trong đêm, mang theo cả hai câu chuyện, chuyện rắn thần cứu thuyền hàng và chuyện cá lớn tụ dày trước cửa đền. Đặt xuống trước mặt Hào như đặt xuống hai món hàng mà hắn phải tính giá ngay trong đêm nay.
Hào nghe Tý kể lại từ đầu tới cuối mà không ngắt lời một lần nào. Hắn ngồi yên bên ngọn đèn dầu, tay xoay chậm chiếc bật lửa đã tắt. Mắt nhìn về phía bóng tối của mặt sông hạ lưu như người đang nhìn xuyên qua mấy rặng tre và một quãng sông dài để thấy tận vùng nước trước cửa đền Tam Giang trong đầu mình. Đức ngồi đối diện, nghe tới đoạn thân trắng đẩy thuyền hàng thì tay anh ta bất giác nắm chặt mép bạt, còn Lộc và Tý thì chờ Hào lên tiếng. Vì cả hai đều hiểu Tý vừa mang về không chỉ là một câu chuyện làng, mà là một tin có thể làm thay đổi toàn bộ nhịp chờ đợi của cả toán từ đầu mùa tới nay.
Hào là người phá vỡ sự im lặng ấy bằng một kết luận được nói ra chậm rãi và chắc chắn. Như một người đã cộng tất cả những điều mình chờ đợi suốt nhiều tuần vào làm một và thấy tổng số ấy vừa khớp với điều mình cần.
- Đêm rằm tháng Giêng là đêm tốt nhất. Tốt hơn mọi đêm mình đã chờ từ đầu mùa tới giờ.
Hắn đếm từng lý do trên đầu ngón tay cho cả toán nghe, giọng hắn càng lúc càng rõ như người đang chốt một kế hoạch chứ không còn bàn tính nữa. Lý do thứ nhất, đêm rằm cả thôn Bạch Hạc bận lễ ở đền Tam Giang, sân đền đông người, chính điện sáng đèn suốt đêm, đội tuần sông dù có kín lịch tới đâu cũng phải chia người giữ trật tự lễ. Giữ bến hoa và giữ khách thập phương, không thể dồn hết người ra giữ vòng phao mốc như những đêm thường. Lý do thứ hai, đêm rằm nước sông dâng cao theo kỳ nước của tháng Giêng, cá theo nước mà tụ dày hơn nữa về vùng sâu trước cửa đền. Một mẻ kích điện trong đêm nước cao sẽ gom được lượng cá lớn nhất của cả mùa, và nước cao cũng cuốn cá chết nhỏ trôi nhanh xuống hạ lưu, không để lại vệt cá trắng dạt vào bờ cát thắng như những lần trước. Lý do thứ ba, hắn nói và nhìn thẳng vào Đức khi nói, chính là câu chuyện rắn thần mà cả làng đang kể. Một làng vừa tin chắc thần của họ bận cứu thuyền hàng và bảo hộ người qua sông sẽ càng tin rằng vùng nước trước cửa đền đang được thần giữ yên. Và sự yên tâm ấy của họ chính là khoảng trống tốt nhất cho một chiếc thuyền vỏ sắt đi vào trong đêm lễ đông người.
Đức nghe tới lý do thứ ba thì không giữ được im lặng nữa. Anh ta nhắc lại ngay câu chuyện vừa nghe, bằng giọng của một người em họ đang cố lần cuối để anh mình nhìn thẳng vào điều cả làng vừa tận mắt chứng kiến chỉ trong đêm nay.
- Anh Hào, thần cứu thuyền hàng là chuyện vừa xảy ra đêm nay, người của đền và đội tuần thấy trọn vệt sáng xanh của mào. Không còn là tích cũ ở quán nước nữa đâu anh. Thần ở ngã ba này có thật, và thần trồi lên ở đúng vùng nước mình định vào. Mình vào khu cấm đêm rằm, xuống điện ngay trên vực sâu, nếu thần trồi lên như đêm nay thì cả toán tính sao.
Hào đặt chiếc bật lửa xuống mặt bạt, nhìn Đức một lúc lâu rồi đáp bằng đúng giọng lạnh và đều mà hắn đã dùng để gạt đi sự lưỡng lự của Đức trong những ngày trước. Nhưng lần này trong giọng ấy có thêm sự sốt ruột của một người thấy con cá lớn nhất mùa đã ở ngay trước mặt mà người trong toán của mình còn muốn bàn lui, khác hẳn sự lạnh nhạt của mấy đêm trước.
- Thần cứu thuyền hàng là thần cứu người gặp nạn. Mình không phải người gặp nạn. Mình là người vào làm một mẻ cá rồi đi. Nó trồi lên cứu thuyền sắp lật thì kệ nó, việc của mình là canh lúc mặt sông bận nhất, người trên bờ bận nhất, xuống điện thật nhanh, vớt cá lớn thật gọn rồi rút trước khi trời sáng. Một mẻ đêm rằm ở khu cấm bằng cả mùa làm ăn ngoài luồng của cả toán này cộng lại. Ai còn sợ một câu chuyện ở quán nước thì ở lại bãi thuyền này giữ đồ, đừng lên thuyền đêm ấy để run tay làm hỏng việc của ba người còn lại.
Lộc nghe tới phần việc thì góp vào ngay bằng phần hắn đã thuộc từ đêm thử máy, giọng hắn thực tế và lạnh như mọi lần hắn nói về máy móc. Hắn nói dàn máy công suất lớn đã thử chắc tay, thuyền vỏ sắt đã neo kín và kiểm lại dầu máy, hai cần kích và cuộn dây điện đều sẵn sàng. Bao vôi sống cũng đã chuẩn bị đủ cho phần việc của hắn trong đêm làm việc thật, chỉ chờ một hiệu lệnh cuối cùng của Hào về ngày giờ là cả toán lên đường. Tý thì hỏi về phần lái thuyền, rằng vào khu cấm bằng lối nào để tránh vòng phao mốc đã được cắm lại và tránh lùm lau ở phía dưới khu cấm. Nơi đội tuần từng phục trong những đêm gần đây theo lời người ở bến kể.
Hào trải một mảnh giấy nhỏ lên mặt bạt, vẽ nhanh bằng đầu bút chì mấy đường tượng trưng cho ba dòng sông và vòng phao mốc trước cửa đền, rồi hắn chốt kế hoạch đêm rằm thành từng phần việc rõ ràng cho cả toán. Như cách hắn đã phân việc trong đêm thử máy ở bãi thuyền này. Đêm 2 tháng 3 năm 2027, đêm rằm tháng Giêng, khi lễ ở đền Tam Giang vào lúc đông nhất và nước sông dâng cao nhất, Tý lái thuyền vỏ sắt đưa cả toán vào thẳng khu cấm trước cửa đền. Đi bằng máy nhỏ và tắt đèn từ xa, giữ thuyền đứng yên ở rìa vòng phao theo hiệu lệnh của Hào. Lộc giữ máy phát và phần vôi, Đức giữ hai cần kích và xuống điện đúng lúc Hào ra hiệu. Hào đứng giữa thuyền quan sát mặt nước, canh giờ và quyết định lúc rút. Cả toán đánh một mẻ lớn bằng máy kích điện công suất lớn rồi rút hết về hạ lưu trước khi trời sáng, không để lại thuyền, người hay một mẻ cá nào trên mặt sông khi sân đền bắt đầu lễ sáng.
Khi kế hoạch đã chốt xong, Tý ngẩng lên nhìn ra mặt sông tối ngoài rặng tre, nghe tiếng gió bắt đầu mạnh dần từ phía thượng nguồn, rồi hỏi một câu cuối cùng của đêm nay. Câu hỏi của người trẻ nhất toán về điều mà bất kỳ người đi sông nào ở ngã ba này cũng phải tính tới trong một đêm rằm tháng Giêng.
- Nếu đêm rằm mưa bão thì sao anh. Dự báo mấy hôm nay nói bão có thể về đúng những ngày rằm đấy.
Hào gấp mảnh giấy vẽ kế hoạch lại, cất vào túi áo trong, đứng lên nhìn ra bóng tối của mặt sông hạ lưu một lúc lâu rồi mới đáp, giọng hắn không hề có một chút chần chừ nào.
- Bão càng tốt, vì không ai ra sông. Mưa bão thì đội tuần không đi trọn vòng được, thuyền làng không ra sông, người trên bờ lo che lễ trong đền, mặt sông là của mình. Trời càng xấu, việc của mình càng gọn.
Đức ôm cuộn dây điện của phần việc mình ngồi yên ở góc bãi thuyền, không nói thêm một lời nào nữa trong đêm nay. Anh ta nhìn Hào đứng trước rặng tre nói về đêm rằm như nói về một phiên chợ đã hẹn sẵn. Nhìn Lộc kiểm lại lần cuối thùng dầu của máy phát và nhìn Tý thử lại tay lái của chiếc thuyền vỏ sắt đang phủ bạt trong bóng tối, và anh ta hiểu rằng từ giờ phút này. Kế hoạch đêm rằm đã không còn là một ý định lơ lửng trong đầu người cầm đầu nữa, mà là một cái hẹn đã chốt với ngày tháng, giờ giấc, lối vào và phần việc của từng người. Ngoài sông, gió từ phía sông Đà thổi về mỗi lúc một mạnh hơn qua rặng tre cuối bãi, mang theo hơi nước lạnh của một kỳ nước lớn đang tới gần, và ở phía trên nguồn, cách bãi thuyền này một quãng sông dài. Đền Tam Giang vẫn sáng đèn trong đêm 24 tháng 2, hoàn toàn không biết rằng ở hạ lưu, một toán bốn người vừa hẹn nhau vào thẳng vùng nước cấm trước cửa đền trong đêm rằm tháng Giêng. Đêm lễ đông nhất và cũng là đêm khó giữ nhất của cả mùa.