BẠCH XÀ NGÃ BA SÔNG TAM GIANG - Chương 27: Sổ Tay Của Người Tuần Sông

Sáng ngày 22 tháng 2 năm 2027, Quân ngồi ở bàn gỗ trong nhà ngang của đền Tam Giang từ lúc trời còn chưa sáng hẳn. Trước mặt là hai cuốn sổ mới tinh mà…

Nội dung chương

Sáng ngày 22 tháng 2 năm 2027, Quân ngồi ở bàn gỗ trong nhà ngang của đền Tam Giang từ lúc trời còn chưa sáng hẳn. Trước mặt là hai cuốn sổ mới tinh mà bà Sen vừa lấy từ kho văn phòng phẩm của đền ra cho anh tối hôm trước. Một cuốn bìa xanh dày sẽ là bản sổ tuần sông giữ ở đền, một cuốn bìa nâu mỏng hơn sẽ là bản giao cho xã. Giao tận tay chị Hồng giữ cùng hồ sơ lễ hội và các biên bản cá chết của tháng Giêng này. Việc chép lại toàn bộ sổ tuần sông mà cụ Thịnh giao cho Quân trong đêm thú nhận hôm 17 tháng 2, tới sáng nay mới thật sự bắt đầu bằng những trang đầu tiên, vì mấy ngày qua Quân phải ưu tiên trực đền. Kiểm phao và dọn kho, còn cuốn sổ cũ thì đã dày lên với chữ viết vội trong đêm. Nhiều trang nhòe hơi nước và không còn xứng đáng là cuốn sổ mà cả thôn sẽ dựa vào trong những ngày căng thẳng nhất của mùa lễ.

Quân chép lại từ trang đầu tiên. Anh nắn nót ghi lại đêm tuần sông thứ 1 ngày 8 tháng 2, ngày lập đội tuần sông và lập sổ, ghi rõ người giữ sổ là chính anh theo lời anh Kiên giao. Anh chép tiếp những ngày cá chết dạt vào bờ cát thắng, ngày lập biên bản cấp xã đầu tiên, ngày bao vôi sống được khiêng lên thuyền thuê ở bến đò và bà Sen nhắc điều kiêng ngay tại bến. Tới trang ghi đêm giao thừa, anh dừng bút lâu hơn mọi trang khác. Lần này anh không bỏ trống nữa. Anh ghi vào đúng vị trí ngày 5 tháng 2 một đoạn đầy đủ về ánh đèn lạ chớp tắt rất xa ngoài phao mốc khu cấm khi thuyền múc Nước Thiêng quay vào bến, ghi rõ anh đã thấy điều ấy trong đêm giao thừa. Đã giấu từ mùng 1 Tết, đã nói dối anh Kiên hôm mùng 6 Tết và đã thú nhận trọn vẹn trước cụ Thịnh và anh Kiên vào tối 17 tháng 2. Anh ghi cả ba việc cụ Thịnh giao cho anh trong đêm thú nhận vào cuối đoạn ấy, để bất kỳ ai mở cuốn sổ này ra sau này cũng hiểu vì sao từ giữa tháng 2. Lịch trực đền và lịch tuần sông của thôn Bạch Hạc lại thay đổi hẳn.

Cụ Thịnh đi ngang qua nhà ngang lúc Quân đang chép tới đêm thuyền ông Thắng gặp nạn. Ông đứng lại sau lưng cháu một lúc, đọc qua những dòng ghi về lần trồi lên thứ 1, về thân trắng chắn sóng đẩy thuyền cá vào bờ cát thắng. Rồi gật đầu và chỉ nói một câu ngắn rằng chép sổ là chép sự thật đã xảy ra, không chép điều mình mong đã xảy ra, rồi ông ra sân đền làm việc buổi sáng như thường lệ. Quân nghe câu ấy mà tay viết càng chậm và càng chắc hơn, vì anh hiểu cuốn sổ anh đang chép không chỉ là một việc phạt của nhà đền, mà là trí nhớ chung của cả thôn trong mùa lễ này. Thứ sẽ còn lại sau khi mọi lời kể miệng đã thêm bớt theo thời gian.

Tới gần trưa, chị Hồng tới đền mang theo hồ sơ lễ hội và cuốn sổ biên bản lưu động của đêm tuần sông thứ 2. Anh Kiên cũng có mặt theo hẹn từ tối hôm trước, mang theo lịch tuần sông cũ của đội đã dùng từ đầu tháng. Ba người ngồi quanh chiếc bàn gỗ trong nhà ngang, trước mặt là hai bản sổ Quân vừa chép xong phần chính, bản cũ đã nhòe và cuốn biên bản lưu động của chị Hồng. Quân giao bản bìa nâu cho chị Hồng ngay trước mặt anh Kiên, nói rõ đây là bản chép lại đầy đủ từ đầu mùa lễ tới đêm tuần sông thứ 2. Từ nay mỗi đêm tuần mới anh sẽ bổ sung đồng thời vào cả hai bản, bản ở đền chép trong đêm và bản ở xã bổ sung vào sáng hôm sau, không để hai bản lệch nhau một dòng nào.

Chị Hồng không nhận sổ rồi cất đi ngay. Chị mở cả hai bản ra đối chiếu từng trang với cuốn biên bản lưu động và với lịch tuần cũ anh Kiên mang theo. Ngón tay chị lần theo từng cột ngày tháng một cách chậm rãi và kỹ lưỡng như cách chị vẫn làm với mọi hồ sơ của xã. Quân và anh Kiên ngồi im chờ, chỉ nghe tiếng lật trang và tiếng bút của chị Hồng gạch nhẹ dưới một vài ngày tháng nhất định. Sau một lúc lâu, chị ngẩng lên và nói một điều mà cả hai người đàn ông trong nhà ngang đều chưa từng nghĩ tới trong suốt những ngày căng thẳng vừa qua. Dù điều ấy đã nằm ngay trong cuốn sổ của chính họ từ đầu mùa lễ tới nay.

- Mọi dấu hiệu lạ đều dồn vào những đêm đội tuần nghỉ hoặc rút sớm. Đêm giao thừa đền bận lễ, không có đội tuần. Đêm 13 tháng 2 đội tuần nghỉ theo lịch, Quân nghe tiếng máy lạ ngoài sông. Những ngày cá chết dạt vào bờ dày nhất đều là sáng sau một đêm sông trống người. Còn những đêm đội tuần đi trọn vòng, như đêm tuần sông thứ 2 vừa rồi, thuyền lạ chỉ dám đứng ở rất xa rồi bỏ chạy về hạ lưu. Chúng nó không tránh mình đâu, chúng nó tránh lịch của mình, vì chúng nó đã nắm được lịch ấy.

Anh Kiên cầm lịch tuần cũ lên xem lại, sắc mặt anh đổi dần khi anh tự đối chiếu những ngày tháng chị Hồng vừa gạch. Lịch tuần của thôn từ đầu tháng được dán công khai ở bến đò để dân làng biết đêm nào có thuyền tuần mà yên tâm ra sông, một việc làm xuất phát từ ý tốt của thôn nhưng giờ đây. Dưới ánh sáng của cuốn sổ vừa chép lại, lại hiện ra như một tấm bản đồ trao tận tay kẻ lạ, cho chúng biết chính xác đêm nào ngã ba sông này không có người canh giữ. Anh Kiên gấp tờ lịch cũ lại, đặt nó xuống dưới cuốn sổ mới như người vừa cất đi một sai lầm của chính mình.

- Từ đầu tháng tới giờ mình cứ tưởng dán lịch là để dân yên tâm. Hóa ra mình dán lịch là để báo cho chúng nó biết đêm nào nên tới.

Chị Hồng đề nghị ngay một quy tắc mới, rõ ràng và có thể làm ngay từ tối nay. Từ nay lịch tuần sông phải đổi bất ngờ và không công bố trước ở bến. Lịch mới chỉ có ba nơi biết là đền, thôn và xã, được quyết định từng hai hoặc ba đêm một lần trong nhà ngang của đền chứ không dán ở bất kỳ đâu ngoài trời. Ngư dân làng cần biết thì đội tuần sẽ báo miệng từng nhà trước giờ ra sông. Đêm nào đi, đi mấy vòng, phục ở điểm nào, tất cả phải thay đổi không theo một nhịp cố định nào để kẻ đang đứng từ xa quan sát ngã ba này không còn đoán được đêm trống nữa. Chị ghi quy tắc ấy thành một đoạn riêng ở cuối bản sổ giao xã, ký tên xác nhận cùng anh Kiên ngay trong buổi trưa. Và dặn Quân ghi nguyên văn quy tắc ấy vào cuối bản sổ giữ ở đền trước khi anh bắt đầu ca trực tối nay.

Quân chép quy tắc mới vào bản sổ ở đền bằng chữ viết nắn nót nhất, rồi anh ngồi nhìn hai cuốn sổ nằm cạnh nhau trên mặt bàn gỗ mà thấy lòng nhẹ đi một phần. Từ hôm nay, trí nhớ của đội tuần sông không còn nằm trong một cuốn sổ duy nhất ướt nhòe trên thuyền nữa, mà nằm ở hai nơi, đền và xã, đối chiếu được với nhau từng ngày tháng. Và điều quan trọng hơn, từ hôm nay đội tuần không còn đi theo một lịch mà kẻ lạ đã thuộc lòng nữa.

Trước khi ra về, anh Kiên đứng ở hiên nhà ngang nhìn xuống mặt sông buổi trưa phẳng lặng, hai chiếc phao mới vẫn nhấp nhô đúng vị trí trong nắng nhạt. Rồi anh nói một câu mà cả Quân và chị Hồng đều im lặng nghe cho hết, vì câu ấy chạm đúng vào nỗi lo lớn nhất của cả thôn trong những ngày còn lại của tháng Giêng này.

- Đêm rằm tháng Giêng là đêm khó giữ nhất, vì cả thôn bận lễ ở đền. Đêm ấy sân đền đông người, bến sông đông thuyền hoa, ai cũng có việc ở trên bờ. Nếu chúng nó chọn một đêm để vào khu cấm thật sự, thì đêm rằm là đêm chúng nó sẽ chọn. Từ nay tới đêm ấy, lịch tuần có đổi bất ngờ tới đâu, đêm rằm vẫn phải là đêm mình giữ chặt nhất, dù cả thôn có bận lễ tới đâu đi nữa.

Buổi đối chiếu còn kéo dài thêm một lúc nữa quanh những trang ghi về bao vôi sống và về hai chiếc phao bị cắt. Chị Hồng đọc lại dòng ghi ngày 12 tháng 2 về hai thanh niên lạ khiêng bao vôi lên thuyền thuê ở bến đò, đối chiếu với dòng ghi sáng 16 tháng 2 về hai đầu dây neo bị cắt. Rồi nói rằng hai việc ấy cách nhau bốn ngày nhưng cùng chỉ về một hướng, một toán người ngoài đang chuẩn bị rất kỹ cho một việc lớn ở vùng nước này chứ không phải những kẻ đánh cá trộm vặt qua đường. Anh Kiên nghe xong thì dặn Quân từ nay mọi vật lạ xuất hiện ở bến, dù là một bao vôi, một cuộn dây hay một chiếc can dầu không rõ chủ, đều phải ghi vào cả hai bản sổ ngay trong ngày. Ghi cả người đã nhìn thấy và giờ giấc nhìn thấy, vì tới lúc cần lập biên bản truy ra một toán người, chính những dòng ghi tưởng như nhỏ ấy mới nối được thành một đường dây liền mạch mà không ai cãi được.

Chị Hồng gật đầu, kẹp hai bản sổ và hồ sơ vào cặp, dặn Quân tối nay bổ sung ngay trang ghi buổi đối chiếu hôm nay vào cả hai bản sổ trước ca trực. Quân đáp vâng, ôm bản sổ bìa xanh về phòng trực của mình ở nhà ngang, đặt nó lên kệ cao khô ráo nhất trong phòng, bên cạnh chiếc đèn bão đã nạp đầy pin cho ca trực tối nay. Và bắt đầu một ngày làm việc lễ mới với ý thức rõ ràng rằng cuốn sổ trên kệ kia, từ sáng nay, đã trở thành một thứ vũ khí lặng lẽ của thôn Bạch Hạc trong những đêm còn lại trước lễ rằm.

Chương khác

Xem thêm