BẠCH XÀ NGÃ BA SÔNG TAM GIANG - Chương 28: Đêm Tuần Sông Thứ 3

Đêm ngày 23 tháng 2 năm 2027 là đêm tuần sông thứ 3 trong sổ. Và cũng là đêm tuần đầu tiên của thôn Bạch Hạc được đi theo lịch đổi bất ngờ mà chị Hồng…

Nội dung chương

Đêm ngày 23 tháng 2 năm 2027 là đêm tuần sông thứ 3 trong sổ. Và cũng là đêm tuần đầu tiên của thôn Bạch Hạc được đi theo lịch đổi bất ngờ mà chị Hồng vừa đề nghị sáng hôm trước. Lịch đêm nay không được dán ở bến, không được báo trước cho bất kỳ ai ngoài ba nơi giữ việc là đền, thôn và xã. Và chính Quân cũng chỉ biết giờ xuất bến khi anh Kiên ghé nhà ngang của đền lúc trời vừa tối, nói khẽ một câu ngắn về giờ đi và điểm phục, rồi quay ra bến chờ sẵn trong bóng tối của hàng lau. Sự thay đổi ấy làm cho cả đội tuần có một cảm giác lạ ngay từ lúc bước xuống thuyền, cảm giác của những người lần đầu tiên trong mùa lễ này không còn đi theo một nhịp mà kẻ lạ đã thuộc lòng nữa.

Điểm phục đêm nay do anh Kiên chọn ngay trong buổi chiều, sau khi anh và ông Thắng bàn riêng ở nhà ông Thắng mà không ghi vào bất kỳ tờ lịch nào. Thay vì đi trọn vòng quanh khu cấm như hai đêm tuần trước, thuyền tuần sẽ tắt máy từ sớm, trôi nhẹ vào sau lùm lau dày sát phao mốc ở phía dưới khu cấm. Neo thuyền trong bóng tối và ngồi yên ở đó suốt phần đầu của đêm, nghe mặt sông thay vì quét đèn qua mặt sông. Ông Thắng nói cách phục này là cách của ngư dân ngày xưa chờ cá đi ăn đêm, người phải yên hơn nước thì cá mới không biết mà tránh, và kẻ lạ trên sông cũng vậy. Chúng chỉ tránh những chiếc thuyền tuần đang chạy máy và rọi đèn, chứ không tránh được một chiếc thuyền đang nằm yên trong bóng tối mà chúng không hề biết là có ở đó.

Quân ngồi ở giữa thuyền, cuốn sổ ghi nhanh bọc túi chống nước đặt trên đầu gối, chiếc đèn bão của đền để ở chế độ tắt hẳn theo lệnh của anh Kiên. Chỉ còn một chiếc đèn pin nhỏ bọc vải tối màu dành cho lúc thật cần ghi giờ. Anh đã trực đền nhiều đêm liên tiếp tới nay, cơn mệt tích lại trong người làm mắt anh cay xè mỗi khi gió sông tạt vào, nhưng anh vẫn giữ mình ngồi thẳng. Tai dồn hết vào những âm thanh rất nhỏ trên mặt nước đêm nay, tiếng cá quẫy nhẹ ở rìa lùm lau, tiếng mái chèo của một thuyền làng đi qua rất xa ở luồng ngoài. Và tiếng sóng vỗ đều vào mạn thuyền đang neo yên. Anh tự nhủ đêm nay anh không được phép để cơn buồn ngủ lấy mất bất kỳ một âm thanh lạ nào, vì cả đội đang đặt cược vào sự yên lặng này.

Phần đầu của đêm trôi qua chậm và yên. Không có thuyền lạ nào xuất hiện trong tầm nghe của đội tuần. Hai chiếc phao mới gần điểm phục vẫn nhấp nhô đều trong bóng tối lờ mờ, thỉnh thoảng chạm nhẹ vào nhau theo sóng thành một tiếng cụng rất khẽ mà ông Thắng phải nhắc Quân ghi nhớ. Để không nhầm tiếng phao chạm nhau với tiếng người khua nước. Anh Kiên ngồi ở mũi thuyền không nhúc nhích suốt gần hai canh giờ, mắt nhìn về phía vùng nước trống giữa vòng phao và luồng hạ lưu. Nơi một chiếc thuyền lạ nếu muốn dò vào khu cấm trong đêm nay sẽ buộc phải đi qua.

Tới khoảng nửa đêm, khi gió từ phía sông Đà vừa đổi hướng và mặt nước trước lùm lau bắt đầu nổi sóng nhỏ, ông Thắng là người đầu tiên khẽ chạm vào vai Quân. Ông không nói thành tiếng, chỉ ra hiệu bằng tay về phía ngoài vòng phao. Quân nín thở nghe theo hướng ấy. Từ trong bóng tối ngoài kia, rất khẽ và đứt quãng theo sóng, vang lên tiếng người gọi nhau, không phải tiếng gọi lớn của ngư dân làng khi làm việc trên sông. Mà là tiếng gọi ghìm trong cổ họng của những người đang cố không để âm thanh của mình đi xa trên mặt nước. Một tiếng gọi ngắn, một tiếng đáp lại còn ngắn hơn, rồi im bặt, như thể người ở đầu kia vừa nhận ra mình đã lỡ để lọt ra một âm thanh.

Anh Kiên ra hiệu giữ nguyên vị trí, không bật đèn và không nổ máy. Cả ba người ngồi yên trong thuyền, nghe tiếng máy của chiếc thuyền ngoài kia nổ lên rất khẽ, khẽ tới mức nếu không có khoảng yên lặng tuyệt đối của điểm phục thì không ai trong đội nhận ra được. Tiếng máy ấy không tiến vào vòng phao. Nó dừng lại ở một khoảng cách lưng chừng, như người lái đang lắng nghe và dò xét vùng nước trước mặt, rồi chậm rãi yếu dần đi theo một hướng chếch về phía hạ lưu. Ông Thắng thì thầm một câu rất khẽ vào tai Quân, rằng thuyền ngoài kia đã tắt máy và đang trôi xuôi theo dòng, dùng chính sức nước để rút đi không tiếng động. Cách rút của những người đã thuộc mặt sông này hơn đội tuần tưởng rất nhiều.

Đúng lúc ấy anh Kiên quyết định bật đèn. Đèn pha của thuyền tuần quét một vệt sáng dài và mạnh qua mặt nước ngoài vòng phao, qua cả vùng nước trống mà tiếng gọi vừa vang lên từ đó. Nhưng vệt sáng chỉ bắt được sóng nước đang xao động, mấy ngọn lau ở bờ xa và một khoảng mặt sông trống trơn trải dài về phía hạ lưu. Chiếc thuyền lạ đã tắt máy trôi xuôi khỏi tầm đèn từ trước khi ánh sáng kịp chạm tới nó, nhanh và yên lặng tới mức cả đội không nhìn được hình dáng thuyền. Không đếm được số người và không thấy được một khuôn mặt nào. Anh Kiên cho nổ máy đuổi theo một đoạn ngắn về phía hạ lưu như một phản xạ cuối cùng, nhưng ông Thắng đặt tay lên vai anh và lắc đầu. Nói rõ trong tiếng máy vừa nổ rằng đuổi trong đêm theo một chiếc thuyền đang trôi tắt máy là đuổi theo một cái bóng, chỉ tổ làm lộ vị trí phục của mình cho những đêm sau.

Thuyền tuần quay lại điểm phục cũ, tắt máy và ngồi thêm một lúc nữa trong bóng tối để chắc chắn chiếc thuyền lạ không vòng lại từ hướng khác. Mặt nước dần yên trở lại, nhưng ở chỗ vệt sáng đèn vừa quét qua và ở ngay rìa ngoài của vòng phao, Quân nhìn thấy một điều mà hai đêm tuần trước đội chưa từng thu được. Trên mặt nước đen, loang ra thành một vệt dài và mỏng, là một lớp dầu máy còn mới, óng ánh rất nhạt dưới ánh đèn pin bọc vải khi anh rọi xuống sát mặt nước theo yêu cầu của ông Thắng. Vệt dầu ấy chưa tan, còn đang loang chậm theo sóng nhỏ, chứng tỏ chiếc thuyền vừa trôi qua đây cách đội tuần chỉ một khoảng thời gian rất ngắn, gần tới mức nếu đội bật đèn sớm hơn nửa nhịp. Có lẽ vệt sáng đã bắt được mũi thuyền của chúng.

Ông Thắng cúi xuống từ mạn thuyền, nhúng hai ngón tay vào vệt dầu loang ấy, đưa lên mũi ngửi, rồi chà nhẹ giữa hai đầu ngón tay trước ánh đèn pin của Quân. Ông ngồi thẳng lên, giọng ông chắc chắn như khi ông nhận mặt cắt trên sợi dây neo bị cắt sáng 16 tháng 2.

- Đây là dầu của thuyền vỏ sắt chạy máy lớn. Dầu máy lớn, nặng và lâu tan hơn dầu của thuyền cá làng mình nhiều. Thuyền gỗ của làng chạy máy nhỏ, dầu rò ra mặt nước loang mỏng rồi tan ngay trong một quãng sóng. Dầu này đặc, bám nước, loang thành vệt dài thế này thì chỉ có máy lớn trên thuyền vỏ sắt mới để lại được. Chúng nó ở ngay ngoài kia thôi, gần hơn mọi đêm trước rồi đấy.

Anh Kiên cho Quân ghi lại toàn bộ diễn biến của đêm tuần sông thứ 3 vào sổ ngay trên thuyền, dưới ánh đèn pin bọc vải, ghi giờ nghe tiếng gọi, giờ bật đèn. Giờ phát hiện vệt dầu và lời xác nhận của ông Thắng về loại dầu của thuyền vỏ sắt chạy máy lớn. Anh dặn Quân ghi rõ đội tuần vẫn chưa giáp mặt, chưa nhìn rõ thuyền và chưa thu được bằng chứng bắt tận tay nào ngoài vệt dầu loang mỏng trên mặt nước. Vì một cuốn sổ tuần chỉ mạnh khi nó ghi đúng cả những gì đội chưa làm được trong đêm ấy. Chị Hồng sẽ cần những dòng ghi không tô vẽ này để hiểu vì sao biên bản vẫn chưa đủ sức nặng, dù đội tuần đã tới gần kẻ lạ hơn bất kỳ đêm nào trước đó.

Trên đường quay về điểm phục sau lần bật đèn hụt ấy, Quân còn nhận ra một điều nữa về cách toán lạ đi sông trong đêm. Chúng không hề bật lại máy suốt quãng đường rút về hạ lưu, dù trôi tắt máy trên vùng nước xiết của ngã ba là việc nguy hiểm ngay cả với ngư dân lành nghề. Vì chỉ cần lệch luồng một chút là thuyền có thể bị nước đẩy xoay ngang vào bãi cạn hoặc vào rìa vòng phao. Việc chúng dám trôi tắt máy lâu như vậy chứng tỏ người lái thuyền đã thuộc luồng sâu của ngã ba này tới mức dám giao cả chiếc thuyền cho dòng nước trong bóng tối. Một sự thuộc sông không thể có được chỉ sau vài lần đi qua, mà phải là kết quả của nhiều đêm lảng vảng dò đường quanh phao mốc từ trước Tết tới nay. Quân nói ý nghĩ ấy cho anh Kiên nghe ngay trên thuyền, và anh Kiên dặn anh ghi nó vào sổ dưới dạng nhận xét của đội tuần sau một đêm phục, tách bạch hẳn với phần sự việc đã tận mắt thấy. Để người đọc sổ sau này không nhầm lẫn giữa điều đội đã chứng kiến và điều đội suy ra từ cách một chiếc thuyền rút đi trong đêm.

Thuyền tuần về bến đền khi trời còn chưa sáng. Quân ngồi lại trong nhà ngang chép toàn bộ ghi chép nhanh của đêm nay vào cả hai bản sổ ở đền và ở xã theo đúng quy tắc mới, tay anh viết chậm vì mệt, nhưng từng dòng đều rõ ràng. Anh ghi ở cuối trang một câu riêng cho mình, rằng đêm nay đội tuần đã nghe được tiếng người của toán lạ lần đầu tiên trong mùa lễ, một tiếng gọi rất khẽ ngoài vòng phao. Và khoảng cách giữa hai bên trên mặt sông ngã ba này đang ngắn lại từng đêm, dù chưa một lần nào hai bên thật sự nhìn thấy mặt nhau.

Chương khác

Xem thêm