BẠCH XÀ NGÃ BA SÔNG TAM GIANG - Chương 35: Đêm Tuần Sông Thứ 4
Đêm ngày 1 tháng 3 năm 2027, gió trên ngã ba sông Bạch Hạc mạnh ngay từ đầu buổi tối. Quân ra bến đền từ lúc trời vừa tối hẳn, áo khoác đã thấm hơi nước…
Nội dung chương
Đêm ngày 1 tháng 3 năm 2027, gió trên ngã ba sông Bạch Hạc mạnh ngay từ đầu buổi tối. Quân ra bến đền từ lúc trời vừa tối hẳn, áo khoác đã thấm hơi nước sông chỉ sau một quãng đường ngắn từ nhà ngang xuống bậc đá. Ban ngày hôm nay anh được nghỉ trọn ở đền theo đúng lệ của đội tuần, ngủ một giấc dài trong nhà ngang, chép lại sổ sách và ôn thầm văn tế ở hậu cung. Để tới đêm nay bước xuống thuyền tuần với một cái đầu tỉnh táo hoàn toàn. Anh Kiên đã có mặt ở bến trước anh, đang kiểm tra lại đèn hiệu và thùng dầu của chiếc thuyền tuần cùng ông Thắng. Theo lịch kín vừa chốt ở buổi họp thôn, đêm nay đội tuần đi trọn vòng ngã ba sông, và đây là đêm tuần sông thứ 4 trong tuyến tuần của mùa lễ này. Một đêm mà cả ba người đều biết rõ không được phép có một khoảng hở nào, vì chỉ còn một đêm nữa là tới đêm rằm tháng Giêng.
Thuyền tuần rời bến đền trong tiếng máy nhỏ và đều. Quân ngồi ở phía sau, giữ sổ và đèn bão trong một túi vải chống nước đeo trước ngực, mắt nhìn quen thuộc về phía vòng phao mốc đang chao nhẹ trên mặt nước tối. Gió đêm nay không thổi theo từng cơn ngắn như những đêm trước, mà thổi thành một dòng liên tục từ phía sông Đà về, đẩy mặt nước ngã ba thành từng lớp sóng ngắn và dồn dập. Sóng đập vào các phao mốc nghe rõ từng tiếng, khác hẳn tiếng nước vỗ nhẹ vào dây phao trong những đêm yên. Chiếc thuyền tuần đi chậm hơn thường lệ vì phải giữ mũi thuyền chếch vào sóng, và ông Thắng, người cầm lái đêm nay, phải liên tục chỉnh tay lái để thuyền không bị sóng ngang đẩy lệch khỏi vòng tuần đã định.
Đi hết nửa vòng ngoài của khu cấm mà mặt sông vẫn không có một dấu hiệu lạ nào. Không có thuyền lạ tắt đèn trôi ở phía ngoài phao, không có tiếng máy lạ nổ khẽ rồi tắt, không có vệt dầu loang nào trên mặt nước khi Quân rọi đèn bão xuống sát sóng để kiểm tra như cách đội tuần vẫn làm. Những chiếc thuyền cá của dân làng còn ở ngoài sông đều đánh bắt ngoài khu cấm đúng lệ, đèn thuyền sáng rõ, người trên thuyền còn chào nhau với thuyền tuần bằng những câu gọi quen thuộc trong đêm. Anh Kiên cho thuyền đi chậm lại ở từng đoạn phao, kiểm tra bằng mắt từng chiếc phao một, từ chiếc phao ở phía dòng Lô cho tới những chiếc phao sát vực sâu trước cửa đền. Và tất cả đều đứng yên ở vị trí của chúng, dây phao căng đều, không một dấu hiệu nào của dao cắt hay của một bàn tay lạ vừa động vào trong ngày.
Điều khác thường duy nhất của đêm nay nằm ở chính mặt nước. Khi thuyền tuần đi vào vùng nước giao nhau của ba dòng, Quân nghe thấy tiếng nước xiết ở vực sâu trước cửa đền rõ hơn mọi đêm trước rất nhiều. Đó không phải tiếng sóng đập vào bờ hay tiếng gió thổi qua mặt nước, mà là một thứ âm thanh trầm và liên tục phát ra từ dưới sâu. Như cả một khối nước lớn đang bị hút và xoáy qua một cái họng khổng lồ dưới đáy vực. Ông Thắng cho thuyền chậm hẳn lại, tắt máy trong một quãng ngắn để cả đội cùng nghe, rồi ông nói điều mà ông đã để ý từ lúc thuyền còn ở gần bến đền.
- Nước đang lên nhanh lắm. Đầu nguồn có mưa lớn, nước của cả ba dòng đều đang dồn về ngã ba này cùng một lúc. Các con nhìn bậc đá ở bến đền lúc ra đi thì biết, nước đã lên gần một gang tay chỉ trong một buổi chiều. Đêm mai và đêm rằm, mặt nước ở đây sẽ còn cao hơn và xiết hơn đêm nay nhiều.
Anh Kiên ngồi ở mũi thuyền, nhìn xuống mặt nước đen đang cuộn qua mạn thuyền, hỏi ông Thắng rằng nước lên nhanh như vậy thì đàn cá ở khu cấm sẽ động thế nào. Ông Thắng đáp rằng cá lớn gặp kỳ nước lên thường dồn về vùng nước sâu yên nhất để trú, và ở ngã ba này không có vùng nước nào sâu và yên hơn vùng nước trong vòng phao trước cửa đền. Nơi dòng xiết của ba sông đều trượt qua phía ngoài mà không quấy động được đáy vực. Câu trả lời ấy làm cả ba người trên thuyền im lặng một lúc lâu, vì nó xác nhận thêm một lần nữa điều cả thôn đã lo từ đầu mùa. Vùng nước cần giữ nhất trong những đêm tới chính là vùng nước đang yên nhất và cũng là vùng nước một toán thợ săn bằng kích điện thèm muốn nhất ở ngã ba này.
Quân mở sổ tuần sông trong túi vải, ghi lại giờ giấc của vòng tuần, ghi mực nước ở bậc đá bến đền theo lời ông Thắng. Ghi gió lớn từ phía sông Đà và tiếng nước xiết ở vực sâu nghe rõ hơn mọi đêm trước. Anh ghi chậm và chắc, từng dòng một, rồi đọc lại một lượt trước khi gấp sổ. Từ sau đêm thú nhận, cách ghi sổ của Quân đã khác hẳn, anh không còn ghi những điều mình đoán mà chỉ ghi những điều mắt thấy, tai nghe và tay sờ được trong ca tuần. Phần đoán định để lại cho buổi họp của thôn vào sáng hôm sau. Đêm nay, điều mắt anh thấy là một mặt sông không có thuyền lạ, điều tai anh nghe là tiếng vực sâu xiết mạnh bất thường, và điều tay anh sờ được là những phao mốc còn nguyên vẹn trong gió lớn. Cả ba điều ấy được ghi vào sổ như một bức tranh trọn vẹn của một đêm yên về vi phạm nhưng không yên một chút nào về mặt nước.
Trước khi quay về phía bờ cát thắng, anh Kiên cho thuyền ghé lại ở lùm lau phía dưới khu cấm, nơi đội tuần từng phục kích trong một đêm cuối tháng trước và chỉ thu được vệt dầu loang của thuyền máy lớn. Đêm nay lùm lau bị gió quất rạp xuống mặt nước, những thân lau dài quật vào mạn thuyền nghe rào rào. Và Quân phải giữ chặt đèn bão cho ánh sáng không chao theo sóng trong lúc anh Kiên rọi đèn kiểm tra từng khoảng nước tối giữa các bụi lau. Không có thuyền nào nấp trong lau, không có dây điện hay vật lạ nào mắc lại trong đám rễ lau, chỉ có mấy con cá nhỏ giật mình quẫy nước khi ánh đèn quét qua. Ông Thắng vớt thử một vốc nước ở mép lau lên tay, ngửi qua rồi lắc đầu, nói nước ở đây sạch mùi, không có mùi dầu và cũng không có mùi khét của điện. Đêm nay vùng nước này thật sự chưa có kẻ nào bén mảng tới. Quân ghi cả kết quả kiểm tra ở lùm lau vào sổ, vì từ sau những đêm chỉ thu được dấu vết, anh đã học được rằng một kết quả không có gì cũng là một dữ kiện phải ghi. Để những đêm sau đối chiếu lại mới biết mặt sông đã đổi khác từ lúc nào.
Cũng trong quãng thuyền đi chậm ở vùng nước giao nhau, Quân làm lại việc anh từng làm sai trong những ngày đầu mùa, đối chiếu giờ nước lên của từng dòng sông. Anh nhìn mực nước ở cọc đá phía dòng Đà, rồi nhìn vệt nước ở bờ phía dòng Lô, tính chậm trong đầu và nói ra con số của mình cho ông Thắng nghe trước khi ghi vào sổ. Ông Thắng nghe xong thì sửa lại cho anh một quãng ngắn, nói nước Đà đêm nay lên nhanh hơn nước Lô không chỉ vì mưa đầu nguồn ở một phía, mà vì gió lớn đang dồn mặt nước về phía cửa đền. Người tính giờ nước mà quên mất sức gió thì con số sẽ lệch đi như thường. Quân ghi lại con số đã sửa, ghi thêm một dòng nhỏ bên cạnh về sức gió đêm nay, và anh nhận ra những sai số cũ của mình không mất đi chỉ vì anh đã thú nhận và chịu phạt. Chúng chỉ được giữ lại trong tầm kiểm soát khi anh chịu nói ra con số của mình cho người đi sông già hơn nghe trước lúc đặt bút.
Ở đoạn cuối của vòng tuần, khi thuyền đi ngang qua bờ cát thắng, gió thổi mạnh tới mức cát ướt trên bãi bị hất lên thành từng vệt mỏng bay ngang tầm đèn bão. Ông Thắng nhìn bãi cát ấy một lúc rồi nói khẽ, như nói cho riêng mình nghe, rằng bãi cát này là nơi thần đẩy người gặp nạn vào bờ, là phần bờ lành nhất của ngã ba. Và những đêm nước lớn thế này ngày xưa là những đêm người đi sông sợ nhất. Vì chỉ cần một chiếc thuyền mất lái ở giữa dòng là không còn ai kịp làm gì ngoài việc nhìn ra mặt nước mà cầu cho thần động lòng. Quân nghe câu nói ấy mà không ghi vào sổ, vì đó là lời của một người đi sông già nói trong đêm gió, không phải một sự việc của ca tuần, nhưng anh giữ nó trong đầu suốt quãng đường thuyền quay về bến đền.
Thuyền tuần cập bến đền vào lúc đêm đã sâu. Mặt vực sâu trước cửa đền vẫn tối đen, không một vệt sáng nào trồi lên mặt nước trong suốt đêm nay, và cả đội đều hiểu sự yên lặng ấy là điều bình thường của thần ở ngã ba này. Thần chỉ động mặt nước khi có người gặp nạn thật hoặc khi có kẻ phạm vào vùng nước cấm, ngoài những lúc ấy vực sâu giữ sự yên lặng của nó như mọi vùng nước sâu khác trên sông. Anh Kiên là người lên bờ cuối cùng, ông đứng ở bậc đá nhìn lại vòng phao một lần nữa rồi nói quyết định của mình cho cả đội nghe trước khi ai về nghỉ.
- Đêm mai, khi cả thôn dồn sức vào việc chuẩn bị cho ngày lễ, vẫn phải có người ở trên sông. Đội tuần đi ca như đêm nay, không rút người về bờ vì việc lễ, không rút ngắn vòng tuần vì gió lớn. Đêm áp lễ mà hở mặt nước thì mọi công sức giữ gìn của cả tháng này đều thành vô ích.
Quân ghi quyết định ấy vào cuối trang sổ của đêm nay, dưới dòng chữ đêm tuần sông thứ 4 đã hoàn thành trọn vòng ngã ba trong gió lớn, không phát hiện thuyền lạ. Nước sông bắt đầu dâng nhanh vì mưa lớn ở đầu nguồn. Anh khóa túi vải đựng sổ, cầm đèn bão đi lên đền trong tiếng gió vẫn thổi không ngừng qua rặng tre sau đền, và khi đi ngang qua bậc đá cao nhất của bến, anh nhìn lại mặt sông lần cuối của đêm nay. Thấy sóng vẫn đập đều vào vòng phao mốc trong bóng tối, như một lời nhắc rằng đêm yên nhất của những ngày giáp rằm này cũng chỉ là một đêm yên ở bề mặt, còn ở dưới sâu. Nước của ba dòng sông đang dồn về mỗi lúc một nhiều hơn, chờ một đêm rằm mà cả thôn đều biết sẽ không yên ổn như đêm nay.