BÙA LỖ BAN ẾM NHÀ KINH BẮC - Chương 15: Năm Hạng Mục Rơi Cung Tử

Chiều ngày ba tháng tư, nắng đã nhạt ngoài sân sau, lúc mười bốn giờ, Quân mang thước vào gian bếp nhà. Gian bếp nằm tách riêng ở phía sau nhà chính, mái…

Nội dung chương

Chiều ngày ba tháng tư, nắng đã nhạt ngoài sân sau, lúc mười bốn giờ, Quân mang thước vào gian bếp nhà. Gian bếp nằm tách riêng ở phía sau nhà chính, mái bếp thấp hơn và khói bếp ám đen xà ngang. Bà Nhàn đi cùng anh xuống bếp để mở cửa sổ.

Ông Ba mang theo cuốn sổ nhỏ và cây đèn pin, ông đứng ở cửa bếp ghi chép như mọi buổi đo. Quân bắt đầu từ cửa sổ nhỏ phía đông gian bếp, cửa sổ này nhìn ra vườn rau sau nhà họ Trần. Song gỗ của nó đã mòn nhẵn vì tay người mở đóng.

Anh áp thước đo chiều rộng lòng cửa sổ gian bếp, số đo hiện ra rơi vào nhóm cung xấu quen thuộc. Quân đo lại lần hai. Anh lần ba để chắc chắn, cả ba lần đo đều cho cùng một kết quả đó, anh ghi con số này vào sổ bằng mực đỏ đậm.

Bà Nhàn đứng sau lưng anh và nhìn dòng mực đỏ.

Bà Nhàn hỏi: - Bếp nhà tôi cũng rơi vào chỗ xấu sao?

Quân đáp: - Số đo của cửa sổ bếp đúng là xấu.

Anh nói anh chưa tổng kết vội vì còn cửa sau, nhưng dấu đỏ ở bếp làm bà Nhàn lo thấy rõ. Bà đưa tay vịn vào khung cửa bếp cho vững người.

Quân chuyển sang đo khung cửa chính của gian bếp, khung cửa này bằng gỗ tạp, không phải gỗ lim tốt. Nó là khung cửa do thợ phụ làm vào ngày đó, số đo của nó lại rơi vào nhóm cung lành hẳn, sự khác biệt đó làm Quân ghi chú thêm một dòng.

Anh tự hỏi sao cửa do thợ phụ làm lại lành, trong khi các cửa do tay nghề cao làm lại xấu, ý nghĩ đó quay lại trong đầu anh lần thứ hai. Nó vẫn chỉ là ý nghĩ, chưa thành kết luận nào cả, anh xua nó đi. Anh tiếp tục công việc đo đạc.

Hai người ra phía cửa sau của nhà chính sau đó, cửa sau mở ra khoảng sân nhỏ dẫn xuống bếp, cánh cửa này ít người qua lại hơn cửa chính nhiều. Bản lề của nó kêu cọt kẹt khi ông Ba mở ra, Quân quỳ xuống đo phần dưới của khung cửa sau.

Số đo cửa sau rơi đúng vào nhóm cung xấu nữa, anh đứng dậy đo tiếp phần trên của khung cửa. Phần trên cũng cho kết quả xấu như phần dưới vậy, Quân ghi hai con số này vào sổ bằng mực đỏ, ông Ba đếm số dấu đỏ trong sổ rồi nhìn anh.

Tới lúc này, Quân quyết định tổng kết đợt đo hai, anh quay lại gian giữa. Anh trải sổ lên bàn lớn, bà Nhàn gọi ông Lộc từ xưởng sau vào nhà nghe. Ông Lộc rửa tay qua loa rồi ngồi xuống ghế chủ, Bảo cũng có mặt ở gian giữa vào chiều hôm nay.

Quân đọc lại toàn bộ danh sách các hạng mục đã đo, anh đọc chậm từng tên hạng mục và từng con số. Cửa chính là hạng mục xấu đầu tiên trong danh sách, cửa buồng của vợ chồng ông Lộc là hạng mục thứ hai. Bậc thềm trước nhà là hạng mục xấu thứ ba đó.

Cửa sổ gian bếp vừa đo chiều nay là hạng mục thứ tư, cửa sau của nhà chính là hạng mục xấu thứ năm trong sổ. Năm hạng mục xấu này gồm ba hạng mục của đợt đo đầu tiên, hai hạng mục còn lại đều do anh đo được trong chiều nay, cộng cả đợt một và đợt hai lại, con số đã rõ ràng. Quân dừng lại và nhìn cả nhà một lượt chậm rãi.

Anh viết dòng tổng kết đợt hai vào trang sổ mới. Trong sổ của Quân, dòng tổng kết ghi rõ năm hạng mục rơi vào cung Tử. Anh đọc to dòng chữ đó cho cả nhà nghe rõ, cả gian giữa im lặng hẳn sau câu đọc đó của anh. Bà Nhàn đưa tay lên miệng và mắt bà đỏ hoe lên.

Ông Lộc ngồi im trên ghế chủ không nói một lời, lần đầu Quân trình bày, ông còn cười khẩy ra mặt. Lần này ông không cười và cũng không phản bác gì, ông chỉ nhìn chằm chằm vào trang sổ đầy mực đỏ. Đôi tay ông đặt trên đầu gối nắm chặt vào nhau.

Bảo ngồi ở ghế bên và hỏi anh một câu khẽ.

Bảo hỏi: - Năm chỗ xấu như vậy có phải ngẫu nhiên không?

Quân đáp: - Năm chỗ cùng xấu khó là ngẫu nhiên được.

Một hai chỗ xấu có thể do thợ đo chệch tay, năm chỗ xấu nằm rải khắp nhà là điều khác hẳn. Nhất là khi các chỗ lành vẫn lành rất chuẩn xác.

Ông Lộc lúc này mới lên tiếng bằng giọng rất trầm.

Ông Lộc hỏi: - Vậy ý anh là nhà tôi bị làm sao?

Quân đáp anh vẫn giữ kết luận ở mức cẩn trọng nhất, nhà có dấu hiệu bị can thiệp theo lệ xấu xưa. Chiếc đinh ngược dưới bậc là vật thật anh tìm thấy, năm số đo xấu này là căn cứ thứ hai của anh.

Ông hỏi tiếp anh định làm gì trong những ngày tới.

Quân đáp: - Tôi sẽ hỏi kỹ về toán thợ năm xưa.

Người đặt được đinh ngược phải là người hiểu nghề mộc, anh cũng sẽ đo nốt các hạng mục còn lại trong nhà, và anh sẽ chờ thêm một căn cứ nữa mới kết luận.

Bà Nhàn xen vào. Bà nói bà tin anh Quân lần này, bà nói số đo không biết nói dối người trong nhà, bà nhắc ông Lộc nhớ lại những năm nhà không yên. Ông Lộc nghe vợ nói xong thì khẽ gật đầu một cái, cái gật đầu đó khác hẳn thái độ của ông trước đây.

Sau phần đọc tổng kết, Quân còn trình bày thêm một việc, anh nói các số đo lành cũng quan trọng không kém gì. Chúng cho thấy toán thợ xưa đo rất chuẩn ở nhiều chỗ, nếu nhà chỉ bị thợ vụng làm ẩu, đã không có chuẩn, đằng này chuẩn và chệch nằm xen nhau rất rõ ràng. Đó là điểm anh thấy lạ nhất trong hai đợt đo.

Ông Lộc nghe tới đó thì ngả người ra sau ghế, ông nói ông thuê thợ giỏi nhất vùng hồi năm đó. Ông trả công cũng thuộc loại cao nhất vùng khi ấy, câu nói về tiền công làm Quân khẽ ngẩng đầu lên, đây là lần đầu ông Lộc tự nhắc tới tiền công thợ. Anh ghi lại câu nói đó vào sổ tay của mình.

Bà Nhàn rót thêm trà cho chồng và cho cả Quân, bà nói tiền nào của nấy, nhà tốt mà người không yên. Bà nói bà chỉ mong biết gốc gác của chuyện này, ông Lộc không đáp lời vợ mà uống cạn chén trà, ông đứng dậy và đi ra sân đứng một mình lâu. Quân nhìn theo ông qua khung cửa gian giữa rộng.

Buổi tổng kết kết thúc khi nắng chiều đã tắt hẳn, Bảo tiễn Quân ra hiên. Anh đứng lại nói chuyện riêng, anh nói anh ốm mấy năm nay mà không rõ bệnh, nay nghe số đo này, anh thấy mọi chuyện khớp nhau. Quân dặn anh chưa nên kết luận thay cho bằng chứng, việc của anh là tìm đủ bằng chứng cho cả nhà.

Trên đường từ bếp lên nhà chính, Quân dừng lại ở sân, anh nhìn toàn bộ căn nhà trong ánh nắng chiều muộn, nhà chính cao và bề thế với mái ngói đỏ sẫm màu. Gian bếp thấp và nhỏ nép ở phía sau nhà chính, hai phần nhà như hai thế giới hoàn toàn khác nhau vậy, vậy mà số đo xấu lại nối cả hai phần với nhau.

Anh tự hỏi người xưa đã đi lại trong nhà này ra sao, người đó biết rõ cửa nào là cửa chính của nhà. Người đó biết rõ buồng nào là buồng của gia chủ, người đó biết rõ bếp nào giữ lửa cho cả nhà. Ba chỗ đó đều nằm trong danh sách xấu của anh, sự hiểu biết đó chỉ có ở người dựng nhà này.

Tối hôm đó, Quân ngồi ở gian giữa viết lại bảng tổng kết, anh kẻ bảng mới gồm hai cột lành và xấu rõ ràng. Cột xấu đã dài hơn cột lành sau hai đợt đo đạc, anh nhìn cột xấu đó và nghĩ về người thợ xưa. Người đó phải đo rất giỏi mới chệch đúng các chỗ này.

Anh ghi thêm một dòng suy luận thận trọng vào sổ tay, các chỗ xấu đều là chỗ quan trọng của căn nhà, cửa chính, cửa buồng chủ, bậc thềm và cửa sổ chính. Không có chỗ xấu nào rơi vào nơi phụ trong nhà, sự chọn lọc đó càng không giống lỗi ngẫu nhiên chút nào.

Ông Ba mang đèn dầu ra gian giữa cho anh sáng thêm.

Ông Ba hỏi: - Ngày mai anh có định làm gì tiếp theo không?

- Ngày mai tôi muốn hỏi ông về toán thợ.

Ông là người trông coi nhà từ ngày khởi công xưa, ký ức của ông về toán thợ là căn cứ quý giá. Ông Ba gật đầu và hẹn anh tối mai sẽ kể hết.

Quân gấp sổ lại và đứng dậy đi ra sân sau, bầu trời đêm tháng tư đầy sao trên mái nhà gỗ. Gian bếp tối om ở phía sau với cửa sổ vừa đo, anh nghĩ về người thợ cả mà ông Ba từng nhắc, họ Phạm, ở làng mộc bên kia sông Cầu này. Ngày mai, câu chuyện về người đó sẽ rõ hơn nhiều.

Anh quay vào buồng chái và soạn lại câu hỏi cho ông Ba, anh viết ra giấy mười câu hỏi về toán thợ xưa. Ai là thợ cả và toán thợ có bao nhiêu người, họ làm nhà này trong bao lâu và về khi nào. Không khí ngày họ ra về năm đó ra sao nữa, anh gấp tờ câu hỏi lại và kẹp vào cuốn sổ.

Đèn trong buồng tắt khi đồng hồ đã qua mười giờ, năm dấu đỏ trong sổ như vẫn còn trước mắt anh. Anh biết con đường phía trước còn dài và khó hơn, nhưng số đo hôm nay đã cho anh một hướng đi chắc. Hướng đó dẫn qua sông, về phía làng mộc bên kia.

Chương khác

Xem thêm