BÙA LỖ BAN ẾM NHÀ KINH BẮC - Chương 29: Buổi Họp Ở Gian Giữa
Tối ngày hai mươi lăm tháng tư, gian giữa biệt phủ họ Trần có một không khí khác hẳn mọi buổi tối mà Quân từng chứng kiến ở căn nhà này suốt gần hai…
Nội dung chương
Tối ngày hai mươi lăm tháng tư, gian giữa biệt phủ họ Trần có một không khí khác hẳn mọi buổi tối mà Quân từng chứng kiến ở căn nhà này suốt gần hai tháng qua. Không có mâm cơm nào được dọn lên cả, chỉ có một ấm trà đặt giữa chiếc bàn dài và năm chiếc ghế được xếp ngay ngắn quanh bàn. Ông Lộc ngồi ở ghế chủ tọa, bà Nhàn ngồi bên tay phải ông, Bảo và Hằng ngồi đối diện nhau ở hai phía còn lại, còn Quân được gia chủ chỉ cho chiếc ghế ở đầu bàn phía ngoài cùng.
Anh hiểu ý của sự sắp xếp ấy ngay từ khi bước vào. Tối nay anh ngồi đây với tư cách người chứng kiến và người trình bày khi được hỏi tới. Anh không phải người chủ trì buổi nói chuyện của một gia đình. Ông Lộc mở đầu buổi họp bằng một câu ngắn gọn mà anh đoán ông đã phải chuẩn bị từ suốt buổi chiều hôm nay trong buồng riêng của mình. Ông nói tối nay cả nhà ngồi lại để nghe cho hết một lần những chuyện mà bấy lâu nay mỗi người chỉ biết một mảnh rời rạc trong lòng mình.
Trong lúc chờ buổi họp bắt đầu, Quân quan sát cách từng người trong nhà bước vào gian giữa tối nay mà nhận ra mỗi người mang theo một tâm trạng hoàn toàn khác nhau tới chiếc bàn này. Bà Nhàn vào đầu tiên và tự tay lau lại mặt bàn dù nó đã sạch bong từ buổi chiều, một việc làm vô thức của người đang cố tìm thứ gì đó cho đôi tay bận rộn trong lúc chờ đợi. Bảo vào sau mẹ với cuốn sổ nhỏ của xưởng kẹp dưới nách theo thói quen, rồi anh chợt nhận ra mình mang nhầm vật không cần thiết tới buổi họp này và lặng lẽ đặt nó xuống chiếc ghế trống bên cạnh. Hằng vào cuối cùng, mắt cô còn đỏ hoe từ buổi chiều, và cô chọn chỗ ngồi ở phía xa cha mình nhất trong số những chiếc ghế quanh bàn.
Theo lời đề nghị của ông, Quân là người nói trước, và anh trình bày lại toàn bộ những gì mình đã tìm thấy ở căn nhà này theo đúng thứ tự thời gian mà chúng xuất hiện. Anh nói về những số đo rơi vào cung xấu đã được đo đi đo lại nhiều lần và vẫn đứng vững sau lần kiểm chứng toàn bộ đầy sóng gió của anh. Anh nói về chiếc đinh sắt đóng ngược được lấy lên từ dưới bậc cửa chính, và về mảnh gương vỡ bọc giấy đỏ vừa được lấy lên từ dưới nền gian bếp cách đây ba hôm.
Khác với buổi trình bày sáng hôm qua, tối nay anh còn nói thêm về phần chuyện nằm ngoài những con số và dị vật mà anh đã thu thập được trong gần hai tháng ở đây. Anh kể lại lời của cụ Sen về chuyện toán thợ năm xưa bị trừ hao tiền công và ra về trong lặng lẽ không một lời cãi vã với gia chủ. Anh kể về lời thừa nhận một phần mà chính ông Lộc đã nói ra ở gian giữa này vào tối mười bốn tháng tư. Anh cũng kể về chiếc bìa trống ở xưởng gỗ. Nó thay cho tập giấy quyết toán đáng lẽ vẫn phải còn nguyên trong tủ sắt của gia đình.
Suốt phần trình bày dài ấy, Quân để ý thấy Hằng là người thay đổi sắc mặt nhiều nhất trong số những người ngồi quanh chiếc bàn này. Cô ngồi nghe với đôi tay đặt ngay ngắn trên đùi, thỉnh thoảng lại quay sang nhìn anh trai mình như muốn xác nhận một điều gì đó mà cô vừa nghe thấy. Bảo gật đầu rất khẽ mỗi khi anh nhắc tới một việc mà chính Bảo đã có mặt chứng kiến, còn bà Nhàn thì ngồi im với chén trà chưa uống đã nguội dần trong tay bà từ lúc nào không hay.
Khi Quân nói xong, ông Lộc không lên tiếng ngay như mọi người vẫn chờ đợi trong gian giữa yên tĩnh tới mức nghe rõ tiếng muỗi vo ve ngoài hiên. Ông rót trà ra chén của mình, uống một ngụm nhỏ rồi đặt chén xuống bàn, và sự im lặng của ông kéo dài thêm một lúc nữa khiến Hằng bắt đầu không chịu nổi. Cô là người lên tiếng đầu tiên trong gia đình, giọng cô run lên ngay từ những chữ đầu tiên của câu hỏi dành cho cha mình.
- Cha ơi, những chuyện anh Quân vừa nói là thật hết phải không cha. Chuyện tiền công của người ta năm xưa, nhà mình thật sự đã làm như thế với những người thợ dựng lên căn nhà này hay sao.
Ông Lộc nhìn con gái rất lâu mà không trả lời câu hỏi của cô ngay trong buổi tối hôm nay. Sự im lặng ấy của ông còn nặng nề hơn bất cứ lời phủ nhận nào mà Quân từng nghe ông nói trước đây. Hằng bật khóc thành tiếng, hai vai cô run lên bần bật trên chiếc ghế gỗ. Cô nói trong nước mắt rằng bấy lâu nay cô cứ ngỡ những lục đục bên nhà chồng là do số phận của riêng vợ chồng cô không hợp nhau. Cô nói cô chưa từng dám nghĩ rằng gốc rễ của mọi chuyện trong nhà này lại có thể bắt đầu từ một việc làm của cha mình từ trước cả khi cô dọn về ở trong căn nhà mới này.
Bảo lên tiếng sau em gái, giọng anh trầm và chậm rãi hơn hẳn thường ngày, cho thấy anh đã suy nghĩ về những điều này từ nhiều ngày trước buổi họp tối nay. Anh nói anh đã tận mắt nhìn thấy chiếc bìa trống trong tủ giấy tờ ở xưởng, và anh cũng đã tận mắt nhìn thấy mảnh gương được lấy lên từ dưới nền bếp nhà mình ba hôm trước. Anh nói với cha mình rằng anh không trách cha điều gì trong buổi tối hôm nay cả. Anh chỉ muốn cả nhà cùng nhìn thẳng vào sự thật một lần. Né tránh thêm nữa cũng không làm cho căn nhà này yên ổn hơn được chút nào.
- Con ốm mấy năm nay, con chưa bao giờ trách cha một lời nào về chuyện đó cả, cha biết điều ấy mà. Nhưng con xin cha tối nay đừng im lặng nữa, cha im lặng như thế này thì cả nhà mình không ai biết phải làm gì tiếp theo nữa đâu cha ạ.
Trước khi bà Nhàn lên tiếng, trong gian giữa còn có một khoảng lặng dài mà Quân nhớ rất rõ vì không một ai trong nhà tỏ ra vội vã muốn phá vỡ nó cả. Ông Ba từ dưới bếp bưng lên thêm một ấm trà nóng và đặt xuống bàn, rồi ông lặng lẽ lui ra ngoài hiên ngồi, không ở lại nghe câu chuyện riêng của gia đình chủ nhà. Sự tế nhị ấy của người trông nhà lâu năm làm Quân thêm kính trọng ông, và cũng làm cho gian giữa tối nay thật sự chỉ còn lại những người mang họ Trần cùng một người ngoài duy nhất là anh.
Bà Nhàn lúc này mới đặt chén trà nguội xuống bàn và lên tiếng bằng giọng của một người đã đi tới giới hạn cuối cùng của sự chịu đựng lặng thầm trong nhiều năm qua. Bà nói bà đã biết chuyện trừ hao tiền công ngay từ những ngày công trình sắp hoàn thành, vì bà là người lo cơm nước cho toán thợ và nghe được những lời xì xào trong lán của họ những tháng cuối. Bà thú nhận bà đã không dám ngăn chồng mình khi ấy, vì nhà đang dồn hết tiền của vào căn nhà mơ ước này và bà sợ một cuộc cãi vã sẽ làm mọi việc đổ vỡ giữa chừng.
Lời thú nhận ấy của bà làm Quân chú ý tới một tầng nữa của câu chuyện mà trước đây anh chưa từng nghĩ tới trong căn nhà này. Người vợ đã biết mà im lặng suốt sáu năm. Người chồng đã làm mà nhất quyết không chịu nói ra con số. Hai đứa con thì lớn lên trong một căn nhà đang rạn nứt dần mà không hiểu nguyên do từ đâu tới. Anh ngồi nghe với tư cách người ngoài duy nhất trong gian giữa tối nay, và anh tự dặn mình không được chen vào câu chuyện riêng của gia đình họ bằng bất cứ lời khuyên nào không được hỏi tới.
Ông Lộc nghe vợ nói xong thì cúi đầu xuống nhìn mặt bàn rất lâu, hai bàn tay to bè của ông đặt úp xuống mặt gỗ lim và hơi run lên trong ánh đèn vàng của gian giữa. Cả nhà chờ đợi ông trong một sự yên lặng gần như tuyệt đối, chỉ có tiếng khóc đã dịu dần của Hằng thỉnh thoảng còn nấc lên khẽ khàng ở phía bên kia bàn. Quân nhìn đồng hồ treo tường và nhận ra gần một tiếng đồng hồ đã trôi qua kể từ lúc buổi họp này bắt đầu trong căn nhà yên tĩnh lạ thường tối nay.
Cuối cùng ông Lộc cũng ngẩng đầu lên, nhưng ông không nói một lời nào về những câu hỏi mà vợ con vừa đặt ra cho mình trước mặt người ngoài. Ông chỉ nói rằng tối nay ông đã nghe đủ rồi, mọi người về nghỉ đi cho đỡ mệt, rồi ông đứng dậy khỏi ghế và đi thẳng về phía buồng của mình ở gian tây. Ông chỉ nói được có vậy. Cánh cửa buồng khép lại sau lưng ông không mạnh cũng không nhẹ, và cả gian giữa còn lại bốn người ngồi lặng với ấm trà đã nguội ngắt giữa bàn.
Bà Nhàn thở dài và đứng dậy thu dọn những chiếc chén trên bàn, Bảo đỡ em gái dậy và dìu cô về buồng nghỉ của cô ở gian chái như những ngày cô còn nhỏ ở nhà này. Quân chào mọi người rồi trở về buồng của mình ở phía bên kia hành lang, trong đầu anh vẫn còn nguyên vẹn hình ảnh đôi bàn tay run rẩy của gia chủ trên mặt bàn gỗ lim ban nãy. Anh hiểu rằng có những lời nói cần thêm một đêm nữa mới thốt ra được khỏi miệng một người đàn ông đã giữ im lặng suốt sáu năm trời. Anh tự nhủ mình phải chờ đợi đêm ấy bằng tất cả sự kiên nhẫn mà nghề của anh từng dạy cho anh. Đó là bài học từ những công trình khó khăn nhất.