BÙA LỖ BAN ẾM NHÀ KINH BẮC - Chương 30: Lời Thừa Nhận Ngoài Sân

Chín giờ tối ngày hai mươi sáu tháng tư, khi Quân vừa rửa mặt xong và chuẩn bị trải lại cuốn sổ kiểm tra trên bàn nhỏ trong buồng chái, anh nghe thấy…

Nội dung chương

Chín giờ tối ngày hai mươi sáu tháng tư, khi Quân vừa rửa mặt xong và chuẩn bị trải lại cuốn sổ kiểm tra trên bàn nhỏ trong buồng chái, anh nghe thấy tiếng gõ cửa rất khẽ ở phía ngoài. Tiếng gõ ấy chỉ có hai nhịp ngắn, ngập ngừng như người gõ còn đang phân vân. Anh mở cửa và thấy ông Lộc đứng ngay trước mặt mình trong chiếc áo sơ mi mặc ở nhà. Tay ông không cầm theo bất cứ thứ gì. Hình ảnh ấy khác hẳn vị gia chủ đường hoàng vẫn ngồi ở ghế chủ tọa trong gian giữa mỗi buổi họp mặt của căn nhà này.

Ông không bước vào buồng của anh. Ông chỉ nói một câu ngắn gọn rồi quay lưng đi trước về phía sân sau của biệt phủ, nơi có chiếc chõng tre đặt dưới gốc cây vải già mà buổi chiều ông Ba vẫn hay ngồi nghỉ ở đó. Quân khoác thêm chiếc áo mỏng, cầm theo cuốn sổ theo một thói quen nghề nghiệp khó bỏ, rồi đi theo ông ra sân sau trong ánh trăng non mờ mờ của đêm cuối tháng tư oi nồng.

Sân sau tối hơn sân trước rất nhiều vì không có bóng đèn nào được mắc ra tới tận gốc cây vải ở cuối vườn như thế này. Ông Lộc ngồi xuống một đầu của chiếc chõng tre, Quân ngồi xuống đầu còn lại theo cái gật đầu ra hiệu của ông, giữa hai người là khoảng trống vừa đủ cho một ấm trà mà tối nay không hề có ở đây. Tiếng dế và tiếng côn trùng kêu rỉ rả khắp khu vườn sau nhà, còn từ phía sông Cầu xa xa vọng lại tiếng một chiếc thuyền máy đi qua trong đêm rất khẽ.

Ông Lộc ngồi im lặng rất lâu trước khi lên tiếng, lâu tới mức Quân tưởng rằng ông đã đổi ý và sẽ đứng dậy quay vào nhà mà không nói một lời nào với anh cả. Nhưng rồi ông cất tiếng, giọng ông thấp và khàn, khác hẳn giọng sang sảng vẫn ra lệnh ở xưởng gỗ hay giọng gay gắt vẫn cãi nhau với anh trong gian giữa nhà này. Ông nói tối qua sau buổi họp ở gian giữa, ông đã nằm thao thức gần như trắng cả đêm trong buồng của mình mà không sao chợp mắt được một lúc nào cho trọn vẹn.

- Tôi nằm nghe tiếng con Hằng khóc trong buồng nó một lúc lâu mới nín, rồi lại nghe tiếng bà nhà tôi trở mình ở ngay bên cạnh mình suốt cả đêm. Sáu mươi tuổi đầu rồi, tôi mới thấy một đêm trong nhà mình lại dài tới như thế đấy anh Quân ạ.

Ông nói tiếp rằng có những điều ông không thể nói ra trước mặt vợ con mình trong gian giữa đông đủ người như buổi tối hôm qua được, không phải vì ông sợ mất mặt với các con tới mức ấy. Ông nói người làm cha có những câu phải chọn lúc chỉ có hai người đàn ông với nhau mới thốt ra được khỏi miệng mình. Ông đã nghĩ rất kỹ từ suốt buổi chiều hôm nay trước khi quyết định gõ cửa buồng của anh vào giờ này. Quân gật đầu và nói anh hiểu, anh sẽ nghe hết những gì ông muốn nói tối nay mà không chen ngang một lời nào ngoài những lúc thật sự cần hỏi cho rõ ý.

Rồi ông Lộc bắt đầu nói về mùa đông của năm hai nghìn mười chín, những tháng cuối cùng của công trình dựng biệt phủ mà cả làng này vẫn còn nhắc tới cho tới tận bây giờ. Ông kể xưởng gỗ của ông khi ấy đang gặp một năm làm ăn rất chật vật. Hai đơn hàng lớn bị khách nợ tiền kéo dài. Gỗ lim nhập về lại đội giá lên cao hơn nhiều so với lúc hai bên ký hẹn với nhau ban đầu. Căn nhà mơ ước cả đời của ông thì đang dựng tới phần tốn kém nhất, tiền trong nhà cứ thế vơi dần đi theo từng chuyến xe gỗ về bãi đất đầu xóm.

Ông kể tới phần thỏa thuận tiền công với toán thợ mộc do ông thợ cả họ Phạm cầm trịch, một thỏa thuận được hai bên chốt miệng với nhau từ lúc khởi công vào tháng tư năm ấy. Theo lời ông nói ra chậm rãi trong đêm tối ở sân sau này, toàn bộ tiền công khoán cho toán thợ mười hai người trong suốt quá trình dựng nhà là chín trăm sáu mươi triệu đồng. Con số ấy được ông nhắc lại tới hai lần, rõ ràng và không hề ngập ngừng, như một con số đã nằm sẵn trong đầu ông suốt sáu năm qua chứ không phải con số ông vừa nghĩ ra trong đêm nay.

- Tới ngày quyết toán cuối năm ấy, tôi chỉ trả cho họ bốn trăm tám mươi triệu đồng thôi anh ạ. Còn bốn trăm tám mươi triệu nữa, đúng một nửa số tiền công đã hẹn với nhau, tôi giữ lại không trả và nói với ông thợ cả rằng đó là phần trừ hao gỗ của nhà tôi.

Quân nghe con số cụ thể ấy vang lên trong bóng tối của sân sau mà bàn tay cầm cuốn sổ của anh khẽ siết lại trong vô thức. Đây là điều anh đã chờ đợi từ buổi tối mười bốn tháng tư ở gian giữa, khi gia chủ mới chỉ thừa nhận có trừ hao mà nhất quyết không chịu nói ra một con số nào cho người ngoài ghi chép. Tối nay, dưới gốc cây vải già và không có một người nào khác của nhà này ở gần đây cả, con số ấy cuối cùng cũng được chính miệng người giữ nó suốt sáu năm nói ra thành tiếng rõ ràng.

Anh hỏi lại một câu duy nhất để xác nhận cho sổ sách của mình, rằng con số bốn trăm tám mươi triệu đồng bị giữ lại ấy có đúng là toàn bộ phần tiền công còn thiếu của toán thợ hay không. Ông Lộc gật đầu trong bóng tối và nói đúng là toàn bộ, không thiếu một đồng nào ngoài con số ấy và cũng không thêm một khoản nào khác bị giữ lại ngoài khoản đó cả. Ông còn nói thêm rằng ông thợ cả khi nghe ông thông báo con số trừ hao ở gian nhà đang dựng dở năm ấy đã không cãi lại một lời nào. Ông ta chỉ nhìn ông rất lâu rồi quay đi gọi thợ của mình thu dọn đồ nghề.

Ông Lộc kể tiếp về tâm trạng của chính mình trong những ngày tháng ấy bằng một sự thành thật mà Quân chưa từng được nghe từ miệng ông trong suốt gần hai tháng ở căn nhà này. Ông nói hồi ấy ông tự nhủ rằng thợ thuyền đi làm nhà khắp vùng này, nhà nào cũng trừ hao ít nhiều chứ không riêng gì nhà ông giữ lệ ấy một mình. Ông tự nhủ rằng căn nhà này là mơ ước cả đời của một người từng đi gánh gỗ thuê như ông. Phần tiền giữ lại ấy sẽ giúp ông lo cho con cái mình được đầy đủ hơn trong những năm sắp tới ở cơ ngơi mới này.

- Bây giờ nghĩ lại, tôi biết thừa là ngày ấy tôi tham và tôi keo kiệt, anh Quân ạ, ông nói tiếp với một tiếng thở dài rất dài trong đêm. Tôi có đủ tiền để trả cho người ta tới nơi tới chốn, tôi chỉ không muốn móc ra thôi, vì tôi nghĩ người ta là thợ ở làng bên sang làm thuê cho nhà mình, cãi đi đâu được mà sợ.

Quân ngồi nghe hết những lời ấy mà không ghi chép gì vào sổ trong suốt lúc ông đang nói, vì anh tôn trọng tính chất riêng tư của buổi nói chuyện chỉ có hai người này ở sân sau. Anh tự nhẩm lại con số và những ý chính trong đầu để lát nữa về buồng anh sẽ ghi lại đầy đủ, kèm theo ngày giờ và hoàn cảnh mà lời thừa nhận này được nói ra trước mặt anh. Với anh, đây là mức thừa nhận thứ hai của gia chủ trong suốt quá trình anh ở căn nhà này, sâu hơn hẳn lần thừa nhận một phần ở gian giữa. Nhưng anh cũng nhận ra ngay rằng nó vẫn chưa phải là tất cả những gì cần được nói ra.

Bởi sau khi nói hết về con số và về sự keo kiệt của chính mình năm xưa, ông Lộc dừng lại ở đúng chỗ mà anh dự đoán ông sẽ dừng lại trong buổi tối hôm nay. Ông nói ông nhận mình đã làm sai với toán thợ năm ấy, nhận mình đã giữ tiền của người ta một cách không đàng hoàng. Nhưng ông vẫn chưa dám nhận rằng những chuyện không yên trong nhà này suốt sáu năm qua đều từ việc làm ấy của ông mà ra cả. Ông nói một nửa trong ông tin rằng hai việc ấy dính dáng tới nhau. Một nửa kia thì vẫn bảo ông rằng bệnh tật của con người và chuyện làm ăn thua lỗ là việc của đời thường. Không nên gán ghép lung tung vào nhau như thế.

- Anh đừng bắt tôi phải nhận hết mọi chuyện trong một đêm như thế này, anh Quân ạ. Tôi đã nói ra được con số mà sáu năm nay tôi chưa từng nói với cả vợ mình rồi, thế là quá sức của tôi trong đêm nay rồi đấy.

Quân đáp rằng anh không bắt ông phải nhận điều gì thêm nữa trong buổi tối hôm nay, và anh cũng không có quyền bắt một người cha phải tin vào điều mà lòng ông chưa tin được một cách trọn vẹn. Anh nói con số ông vừa nói ra đã là một bước rất dài so với hai chữ trừ hao mơ hồ của mười hai ngày trước. Những bước còn lại của con đường này sẽ phải do chính ông tự đi tiếp khi ông đã sẵn sàng trong lòng mình. Anh cũng nói rõ rằng phần việc của anh trong căn nhà này vẫn chưa xong, vì còn một nơi trong kết cấu của căn nhà mà mọi dấu vết từ đầu tới giờ đều đang cùng chỉ về đó.

Ông Lộc nghe anh nhắc tới điều ấy thì ngẩng đầu lên nhìn về phía căn biệt phủ đang đứng tối om sau lưng hai người. Đó là nơi thanh đòn dông gỗ lim nguyên khối nằm ngang trên gian giữa. Cả hai người đều biết rõ vị trí của nó. Ông không nói đồng ý cũng không nói từ chối điều mà anh vừa gợi ra trong bóng tối của sân sau vắng lặng này. Ông chỉ đứng dậy khỏi chiếc chõng tre, phủi nhẹ vạt áo của mình rồi nói một câu duy nhất trước khi quay lưng đi về phía hành lang dẫn vào nhà.

- Để tôi nghĩ thêm ít ngày nữa về việc ấy đã, anh Quân ạ. Việc gì tôi đã hứa với anh thì tôi không nuốt lời đâu, chỉ là có những việc một người như tôi cần thêm thời gian hơn người ta vẫn tưởng rất nhiều.

Quân ngồi lại một mình dưới gốc cây vải thêm một lúc lâu sau khi bóng của gia chủ đã khuất hẳn sau cánh cửa hành lang của căn biệt phủ. Trong đầu anh, con số bốn trăm tám mươi triệu đồng cứ lặp đi lặp lại như một nhịp gõ đều đặn không sao dứt ra được trong đêm tối này. Anh biết con số ấy từ nay sẽ thay đổi cách cả nhà họ Trần nhìn về chuyện năm xưa. Anh cũng biết nó sẽ là thứ đầu tiên anh phải ghi vào sổ ngay khi trở về buồng của mình trong đêm nay. Mọi chi tiết của buổi nói chuyện ngoài sân này không được phép phai nhạt đi trong trí nhớ của người đã nghe nó bằng chính đôi tai mình.

Chương khác

Xem thêm