Bức Chân Dung Cô Mía - Chương 3: Rô-tô gang tự quay
Thành đóng sập cánh cửa ngăn giữa chân cầu thang và gian xưởng, đẩy mạnh then sắt vào ngàm khóa. Tiếng kim loại cọ vào nhau rít lên một vệt khô khốc. Anh…
Nội dung chương
Thành đóng sập cánh cửa ngăn giữa chân cầu thang và gian xưởng, đẩy mạnh then sắt vào ngàm khóa. Tiếng kim loại cọ vào nhau rít lên một vệt khô khốc. Anh tra chìa khóa xoay hai vòng, nghe tiếng chốt cơ khí nhảy tách một cái dứt khoát rồi mới chịu buông tay.
Dù vậy, cảm giác nhớp nháp bám chặt nơi mười đầu ngón tay vẫn không chịu biến mất.
Căn gác lửng của anh rộng chừng mười lăm mét vuông, lót ván ép công nghiệp phủ simili đã bạc màu theo năm tháng. Một chiếc quạt bàn con cóc vỏ nhựa xanh đặt ở góc giường đang thổi từng luồng gió oi nồng vào vách tường gạch chưa trát vữa. Thành bước vội vào góc buồng tắm nhỏ hẹp quây bằng tôn, vặn vòi nước xả xối xả vào bồn nhựa.
Anh vớ lấy bánh xà bông thơm, chà xát cật lực lên hai bàn tay, kỳ cọ từng kẽ móng tay cho đến khi bọt xà phòng trắng xóa nổi đầy trên da thịt. Tiếp đó, anh đổ nửa nắp cồn y tế chín mươi độ ra lòng bàn tay rồi xoa miết liên hồi. Cồn bốc hơi cay sè xộc thẳng vào cánh mũi, làm da tay anh rát buốt, nhưng mùi mỡ oi nồng pha lẫn vị tràm gió ngai ngái vẫn cứ lẩn quất đâu đó nơi cuống họng. Cảm giác nhờn ráo quái gở ấy như đã ngấm sâu qua biểu bì, lặn vào tận lớp mỡ dưới da, không có cách nào gột sạch bằng hóa chất thông thường.
Cơn nhức đầu bắt đầu giật từng cơn sau hai bên thái dương. Thành thở hắt ra, tắt vòi nước rồi bước ra chiếc bàn làm việc kê sát mép cửa sổ ngó xuống mái ngói âm dương của xóm Chợ Lớn bên dưới.
Trên bàn, ngọn đèn học bóng sợi đốt tỏa ra quầng sáng vàng đục. Anh kéo chiếc ghế gỗ, ngồi phịch xuống, với tay mở cuốn sổ tay bọc da màu nâu sẫm - cuốn nhật ký quy trình phục chế mà anh luôn mang theo bên mình từ những ngày đầu mới rời trường Mỹ thuật Gia Định.
Thành mở nắp chiếc bút bi gai, lật sang một trang giấy trắng còn thơm mùi bột gỗ, bắt đầu ghi chép bằng những nét chữ gãy gọn:
Ngày 14 tháng 10. Tiếp nhận thùng xe nước mía đóng năm 1985. Cốt gỗ sao vườn, dày hai phân hai, khung sắt hộp quét sơn chống gỉ thế hệ cũ. Tình trạng chung: bề mặt tranh chân dung phong hóa nặng, lớp véc-ni tự nhiên bị oxy hóa tạo màng bồ hóng sẫm màu.
Ngòi bút dừng lại trên mặt giấy. Ngón trỏ của Thành khẽ giật một nhịp vì cơn co rút cơ bất chợt. Anh hít một hơi sâu, nén lại sự dao động đang chực trào lên trong lồng ngực rồi viết tiếp:
Hiện tượng dị thường ở lớp sơn lót: phát hiện chất liên kết gốc dầu hữu cơ không đồng nhất với dầu lanh hoặc dầu trẩu công nghiệp thường dùng trong thập niên 80. Dung dịch cồn etylic chín mươi độ làm tan chảy màng sơn màu da, để lộ lớp men có độ nhớt cao, bốc mùi acid béo phân hủy nặng và tinh dầu tràm gió. Thớ gỗ vùng trung tâm khuôn mặt có hiện tượng ứa chất dịch vàng sậm từ lõi ván, không phải do độ ẩm môi trường bên ngoài xâm nhập. Cần kiểm tra lại bằng dung môi trung tính amoniac loãng nồng độ thấp trước khi tiến hành xử lý bề mặt.
Viết xong dòng cuối, Thành đặt bút xuống mặt bàn gỗ thông. Anh ngả người ra sau lưng ghế, đưa hai ngón tay cái lên day mạnh vào hai hốc mắt đang căng tức. Mọi kiến thức về quang phổ hạt màu, độ liên kết cao phân tử và sự lão hóa của sơn dầu mà anh tích lũy suốt sáu năm trời hình như đang bị một thanh ván mục từ năm 1985 bẻ gãy từng mảnh vụn.
Sơn dầu không thể chảy mỡ sau bốn mươi năm. Ván gỗ sao già đã sấy khô không thể tự rịn chất nhờn như da thịt người sống.
Thành nhìn chăm chú vào những dòng chữ mình vừa nắn nót ghi lại. Bộ não duy lý của người làm nghề phục chế cố gắng tìm kiếm một lời giải thích hợp lý. Có thể người chủ trước của chiếc xe đã làm đổ dầu ăn hay mỡ heo vào góc thùng trong lúc bán hàng rong trên vỉa hè suốt nhiều năm trời. Lớp mỡ ấy thấm sâu vào lõi gỗ, gặp thời tiết nồm ẩm của Sài Gòn cuối mùa mưa kết hợp với dung môi bóc sơn của anh nên mới tạo ra phản ứng xà phòng hóa dị thường như vậy.
Lời giải thích nghe có vẻ thuận tai, nhưng nó không thể xua đi cảm giác gai ốc đang chạy râm ran khắp sống lưng anh mỗi khi nhớ lại cái sắc tím tái của tử thi vừa hiện hình trên khuôn mặt Cô Mía dưới tầng trệt.
Chiếc đồng hồ treo tường hiệu Seiko cũ kỹ chỉ hai giờ mười lăm phút sáng.
Không gian trong con hẻm sâu hoàn toàn lặng ngắt. Tiếng còi xe ngoài đường lớn đã dứt từ lâu, những dãy nhà xung quanh đều đã chìm sâu vào giấc ngủ say mệt mỏi sau một ngày mưu sinh. Chỉ có tiếng cánh quạt bàn quay đều đều, chém vào không khí từng nhát nặng nề.
Đúng lúc đó, từ bên dưới sàn ván ép của căn gác lửng, một âm thanh lạ bắt đầu rỉ rả vọng lên.
Kẹtttt...
Tiếng kim loại cọ sát vào nhau nghe rất đục, rít từng hồi chậm chạp rồi ngừng bặt.
Thành ngừng thở, hai tai dỏng lên nghe ngóng. Cơn nhức đầu khiến màng nhĩ anh ong ong, nhưng âm thanh kia quá rõ ràng để có thể coi là ảo giác.
Ba giây sau, tiếng động lại tiếp diễn.
Cắc... rắc... kẹttttt...
Đó là tiếng kim loại rỉ sét bị cưỡng ép phải xoay chuyển trong ổ trục khô dầu mỡ. Âm thanh nặng nề, trì trệ, giống hệt tiếng những chiếc bánh răng hành tinh bằng gang thô ráp bên trong bộ máy ép mía của thùng xe năm 1985.
Thành nhíu mày, buông hai tay khỏi thái dương. Anh đứng bật dậy khỏi ghế gỗ.
Lũ chuột cống Chợ Lớn lại mò vào rồi.
Anh lẩm bẩm trong miệng, cố bám víu vào cái lý do tầm thường nhất để dằn xuống nỗi sợ vô hình đang dâng lên trong ngực. Xưởng vẽ của anh nằm sát một con mương hở dẫn nước thải ra kênh Tàu Hủ. Lũ chuột cống to bằng bắp chân người lớn thường xuyên luồn qua các đường ống thoát nước để chui vào gặm nhấm giẻ lau dính dầu, cắn phá các khung tranh bằng vải ba hoặc tha những mẩu bánh mì khô mà anh bỏ quên trên bàn làm việc. Chắc chắn có một con chuột béo múp vừa trèo lên mặt bàn thao tác của chiếc xe nước mía, làm dịch chuyển chiếc cần quay tay bằng sắt chữ T.
Thành với lấy chiếc điện thoại thông minh trên bàn, bật tính năng đèn pin chiếu sáng. Vệt sáng trắng xanh quét một đường sắc lẹm qua căn phòng nhỏ, hắt bóng của anh lên vách tường tôn thành một hình thù cao ngồng, dị dạng.
Anh bước lại gần cánh cửa ngách, xoay chìa mở ổ khóa. Khóa cơ khí bật ra một tiếng cạch dòn giã trong đêm vắng. Thành kéo then cài, mở he hé cánh cửa gỗ rồi bước từng bước thật nhẹ xuống những bậc thang dốc đứng.
Cầu thang gỗ kêu răng rắc dưới sức nặng của từng bước chân. Mùi không khí dưới tầng trệt xông lên mũi anh, đặc quánh và lạnh lẽo hơn hẳn so với sự oi ả trên gác xép. Không có chút hơi ấm nào của một căn phòng kín gió. Thay vào đó là một luồng khí ẩm xộc thẳng vào mặt, mang theo mùi ngai ngái của bùn rêu đáy cống, mùi véc-ni cồn chưa khô và mùi khét lẹt của mía bị đốt cháy dở dang.
Thành soi đèn pin xuống mặt sàn xi măng.
Chùm sáng quét qua những kệ sắt chất đầy thùng sơn, qua chiếc giá vẽ bằng gỗ sồi dựng đứng ở góc phòng, rồi dừng lại ở khu vực giữa xưởng.
Cầu dao tổng bằng nhựa đen trên tường vẫn nằm nguyên ở vị trí ngắt mạch hướng xuống dưới. Cả gian nhà không hề có một nguồn điện nào hoạt động.
Nhưng âm thanh kim loại kia không hề biến mất. Ngược lại, khi Thành đặt chân xuống nền gạch tàu lạnh buốt của tầng trệt, tiếng động ấy lại càng trở nên đanh gọn và dồn dập hơn.
Kẹttt... kẹttt... cắc!
Tiếng động phát ra chính xác từ chiếc thùng xe nước mía 1985.
Thành giơ cao luồng sáng đèn pin, chầm chậm tiến lại gần. Bàn chân trần của anh chạm vào nền xi măng mát lạnh, từng sợi lông tơ trên cánh tay dựng đứng cả dậy.
Không có bóng dáng con chuột nào cả.
Trên mặt bàn inox hoen ố của chiếc thùng xe, chiếc cần quay tay bằng sắt đặc uốn hình chữ T đang rủ xuống tự do. Nó không hề đung đưa. Nó đứng im phắc như một cọc sắt chôn chặt vào khung máy.
Thế nhưng, bên trong hộp số hở bằng gang đúc nằm ngay sát bên dưới, ba quả lô ép mía đang chuyển động.
Thành sững người, đứng chết trân ở khoảng cách ba bước chân. Hai mắt anh mở trừng trừng, luồng sáng đèn pin run rẩy chiếu thẳng vào khe hở của cụm đầu ép.
Ba trục rulo bằng gang đúc xù xì, mỗi trục to bằng bắp đùi người lớn, chi chít những đường rãnh khía hình mắt cáo để tạo ma sát nghiến nát vỏ mía, đang tự mình quay tròn.
Chúng không quay nhanh như khi có động cơ điện kéo tải, mà chuyển động chậm chạp, nặng nề, nghiến vào nhau từng chặp ngắt quãng. Cứ mỗi lần ba quả lô gang miết chặt các gờ rãnh vào nhau, một tiếng rít khô rốc của kim loại han gỉ lại bật ra, kéo theo những vụn mạt sắt đen li ti rơi lả tả xuống máng dẫn.
Bánh răng truyền động không hề nối với bất kỳ sợi dây cu-roa nào. Động cơ điện bên dưới thùng xe đã bị tháo bỏ từ trước khi người ta chở chiếc xe đến xưởng của Thành. Cần gạt tay bằng sắt bên ngoài vẫn bất động hoàn toàn.
Vậy mà ba khối gang đúc nặng hàng chục ký bên trong vẫn cứ quay, như thể một cỗ máy vô hình đang bị ép phải nghiến ngấu một thứ đáng sợ vô hình nằm kẹt giữa những đường rãnh răng cưa.
Tong...
Một âm thanh giọt nước rơi rớt rất khẽ vang lên giữa những tiếng kẹt kim loại khô khốc.
Thành hạ thấp góc chiếu của đèn pin xuống phía dưới gầm máy.
Máng hứng nước mía bằng tôn thiếc đã mục rỉ từ bốn mươi năm trước, đáy máng khô cong queo và bám đầy bụi sơn màu xám tro. Không hề có một giọt nước nào đọng lại trên máng hứng.
Thế nhưng, ngay bên dưới miệng phễu xả của chiếc máng khô khốc ấy, từng giọt chất lỏng sẫm màu đang rỉ ra đều đặn.
Tong... tong... tong...
Từng giọt, từng giọt một rơi thẳng xuống nền gạch tàu bên dưới gầm xe.
Mỗi lần giọt chất lỏng chạm vào mặt gạch, nó phát ra một tiếng đục ngầu, nhớp nháp. Chất dịch màu vàng sậm, quánh đặc và nổi lên những màng váng óng ánh như mỡ động vật nguội lạnh. Nó rỉ ra từ khoảng không gian trống rỗng giữa ba quả lô gang, nơi những chiếc răng cưa bằng kim loại đang miết chặt vào nhau như những chiếc răng hàm khổng lồ của một con thú dữ.
Mùi mía thối nồng nặc bốc lên ngùn ngụt từ vũng dịch nhờn dưới sàn, xộc thẳng vào mũi Thành làm anh choáng váng. Đó không phải là mùi nước mía tươi thơm ngọt pha lẫn mùi vỏ tắc quen thuộc nơi những góc phố Sài Gòn ban trưa. Đó là mùi của xác mía đã bị ủ lên men chua loét trong hầm tối suốt nhiều năm trời, hòa lẫn với mùi mỡ ôi và mùi da thịt người chết bị thiêu dở.
Thành run rẩy đưa luồng sáng đèn pin hắt ngược lên trên tấm biển hiệu bằng gỗ sao cắm ngay bên hông thùng xe.
Bức chân dung Cô Mía vẫn đứng sừng sững ở đó trong bóng tối.
Dưới ánh đèn flash điện thoại nhấp nháy, lớp sơn dầu loang lổ trên mặt người con gái trông càng thêm quái dị. Vệt cọ màu xám ngoét mà Thành đã bóc tách lúc nửa đêm vẫn còn ướt rượt, dẻo quánh như một vết lở loét chưa lành miệng. Nhưng điều khiến Thành lạnh toát cả sống lưng là nụ cười của cô gái.
Khóe môi vẽ ngậm ống hút hình như không còn giữ nguyên hình dáng của một nét vẽ tĩnh trên mặt gỗ. Dưới ánh sáng rung rinh của đèn pin, hai mép môi của bức vẽ hơi cong vếch lên về phía mang tai, tạo thành một cái rếch miệng méo mó, lạnh băng. Đôi mắt đen nhánh vẽ bằng mực tàu sâu hoắm, không hề có đồng tử phản quang, nhưng lại tạo ra một ảo giác kỳ quái rằng ánh nhìn của nó đang rọi thẳng vào lồng ngực anh, xuyên qua từng lớp xương sườn để chạm vào trái tim đang đập loạn xạ.
Cắc... rắc!
Ba quả lô gang bỗng dưng giật mạnh một nhịp, rít lên một tiếng chói tai như thể vừa nghiến gãy một đoạn xương cứng. Chuyển động quay chậm lại một chút rồi dừng hẳn.
Cả gian xưởng tầng trệt rơi tọt vào một sự im lặng chết chóc.
Vũng dịch nhờn dưới gầm xe thôi không rỉ thêm nữa, nhưng mùi hôi thối nồng nặc của nó đã lấp đầy toàn bộ khoảng không gian chật hẹp của căn nhà.
Thành không dám bước thêm một bước nào nữa. Đôi chân anh cứng đờ như bị đổ chì xuống nền gạch tàu buốt giá. Anh nắm chặt chiếc điện thoại trong tay, các đốt ngón tay trắng bệch vì dùng lực quá mạnh. Bản năng sinh tồn mách bảo anh phải tháo chạy ngay lập tức.
Thành lùi lại một bước, rồi hai bước, mắt không dám rời khỏi bức chân dung dù chỉ trong một phần mười giây. Khi lưng anh chạm phải thanh chắn của cầu thang gỗ, anh quay ngoắt người, lao thục mạng lên những bậc thang ọp ẹp.
Lên đến gác lửng, Thành dùng hết sức bình sinh đóng sập cánh cửa gỗ lại, cài chặt then sắt rồi vặn chìa khóa khóa chặt hai vòng. Anh ngồi thụp xuống nền ván ép, lưng tựa chặt vào cánh cửa, hai tay ôm lấy đầu, lồng ngực phập phồng như vừa thoát chết khỏi một chiếc họng kìm nghiến nát xương thịt.
Ngoài trời, gió đêm thổi qua khe mái tôn rít lên từng hồi u uất.
Tiếng quạt bàn con cóc vẫn thổi đều đặn, nhưng không thể xua đi cái mùi mía khét lẹt đang luồn qua từng khe hở của sàn gỗ để bốc lên căn gác nhỏ.
Thành biết mình không thể nào chợp mắt được nữa.
Cảnh tượng ba quả lô gang rỉ sét tự mình xoay tròn giữa gian phòng đã ngắt sạch cầu dao điện cứ lặp đi lặp lại trước mắt anh như một cuốn phim quay chậm đầy ma quái. Một cỗ máy vô tri không thể tự vận hành. Kim loại không thể tự chuyển động nếu không có lực tác động từ bên ngoài. Thứ đang điều khiển bộ bánh răng nghiến mía kia, cũng như thứ đang làm rỉ chất dịch nhớp nháp từ lõi ván gỗ, chắc chắn không thuộc về thế giới của những quy luật vật lý mà anh từng học.
Thành ngồi im như hóa đá trên sàn nhà lạnh ngắt, nhìn chằm chằm vào ánh sáng mờ đục của chiếc đèn học cho đến khi ngọn đèn đường ngoài ngõ bắt đầu nhạt dần.
Bốn giờ... rồi năm giờ sáng.
Tiếng chuông sớm của ngôi chùa người Hoa ở đầu hẻm thong thả điểm từng tiếng boong trầm mặc qua màn sương mù dày đặc của buổi sớm mai. Những vệt sáng màu xám tro bắt đầu lọt qua khe cửa thông gió, rọi xuống sàn gỗ những vệt dài nhợt nhạt.
Bình minh đã đến, nhưng nỗi ám ảnh không hề tan biến theo bóng tối.
Thành đứng dậy, hai đầu gối run lẩy bẩy vì ngồi quá lâu ở một tư thế. Anh bước lại bồn nước, vục từng vốc nước lạnh tạt thẳng vào mặt cho tỉnh táo. Nhìn vào chiếc gương ố bạc treo trên vách tôn, anh nhìn thấy khuôn mặt hốc hác của chính mình, hai mắt đỏ ngầu những tia máu và đôi môi tái mét.
Anh không thể chạy trốn được nữa. Hợp đồng đã ký, tiền cọc đã nhận một nửa để mua dung môi và màu vẽ chuyên dụng, và quan trọng hơn, lòng kiêu hãnh của một người thợ phục chế không cho phép anh đầu hàng trước một tấm biển gỗ mục. Nếu có một bí mật nào đó bị chôn giấu sau lớp sơn bả của chiếc thùng xe năm 1985 này, anh phải tự tay bóc trần nó ra ánh sáng.
Thành quay lại bàn làm việc, gom những chiếc cọ tỉa lông chồn mịn nhất, một lọ sơn dầu màu đen ngọc thạch và một chai cồn tuyệt đối cho vào chiếc khay nhôm.
Anh lấy lại bình tĩnh, mở chốt khóa cửa gác, từng bước vững chãi đi xuống tầng trệt.
Dưới ánh sáng ban mai lờ mờ rọi qua ô kính trên cao, chiếc thùng xe nước mía đứng lặng lẽ giữa xưởng, ba quả lô gang đã ngừng quay tự bao giờ, lạnh ngắt và bất động như chưa từng có chuyện gì xảy ra.
Thành kéo chiếc ghế đẩu lại gần, đặt khay dụng cụ lên chiếc bàn phụ rồi ngồi xuống đối diện với bức tranh. Hôm nay, việc đầu tiên anh phải làm là ngồi đối mặt với Cô Mía, dùng ngọn cọ mảnh nhất để vẽ lại trọn vẹn đôi mắt đang nhìn lệch tâm kia.