CHẰN TINH GÁC CỔNG CHÙA TRÀ VINH - Chương 20: Hạn Nghiệm Thu Sáng Rằm
Sáng ngày mười lăm tháng chín, sân trước cổng tam quan chùa Đầm Chằn được dọn sạch hơn thường lệ để chuẩn bị cho buổi họp tiến độ chính thức của đợt…
Nội dung chương
Sáng ngày mười lăm tháng chín, sân trước cổng tam quan chùa Đầm Chằn được dọn sạch hơn thường lệ để chuẩn bị cho buổi họp tiến độ chính thức của đợt trùng tu. Trần Văn Hòa tới chùa từ sớm với cặp hồ sơ đã dày lên trông thấy sau nhiều buổi kiểm tra. Sư Cả Kim Muni đích thân dự buổi họp ở vị trí chủ tọa phía nhà chùa, Sư phó Kim Sóc Khênh ngồi bên cạnh ông với cuốn sổ nhỏ của mình. Phía đội thợ, Sơn Văn Đen ngồi đối diện cùng Thạch Văn Sang, Thạch Văn Rith và Kiên Văn Tài, còn Thạch Thị Na ngồi ở đầu bàn với cuốn nhật ký công trình đã mở sẵn trang mới.
Buổi họp bắt đầu bằng phần báo cáo hiện trạng của Đen trước toàn thể hai phía nhà chùa và xã. Ông báo cáo hai cột cổng của cổng tam quan đã đạt yêu cầu qua các buổi nghiệm thu nội bộ từng phần của đội. Cột phải hoàn thành đúng kế hoạch ban đầu, còn cột trái sau sự cố trộn sai vữa đã được tháo làm lại toàn bộ và phần ốp mới đã qua kiểm tra đạt chuẩn trong buổi sáng hôm nay. Ông nói rõ sự cố ở cột trái làm đội chậm mất một phần tiến độ, nhưng chất lượng cuối cùng của hai cột không vì sự cố ấy mà bị giảm đi ở bất kỳ đoạn nào.
Hòa nghe báo cáo xong thì đối chiếu lại với các biên bản trong hồ sơ của xã mà ông mang theo. Ông xác nhận các mục về hai cột cổng khớp với ghi chép của địa phương, kể cả mục lỗi trộn vữa và hình thức trừ mười ngày tiền công đã được ghi đầy đủ trong nhật ký công trình. Ông nói một đợt trùng tu mà phần lỗi cũng được ghi rõ như phần đạt thì hồ sơ ấy mới được coi là hồ sơ trung thực. Ông đề nghị Na ghi vào biên bản buổi họp dòng xác nhận hai cột cổng đã đạt, để từ hôm nay đội không phải quay lại hai cột ấy thêm một lần nào nữa ngoài việc vệ sinh cuối đợt.
Rith được Hòa hỏi ý kiến ở vai trò người thợ lớn tuổi nhất trong đội về khả năng hoàn thành phần việc còn lại trong mười ngày tới. Ông đáp bằng kinh nghiệm của nhiều đợt việc ở các chùa trong vùng, rằng phần mặt cổng tuy khó nhưng khối lượng đá cần xử lý không lớn bằng hai cột vừa qua. Cái khó của phần việc này nằm ở độ cao và ở vị trí sát tượng, khiến mỗi thao tác đều chậm hơn bình thường vì phải giữ khoảng cách an toàn. Ông nói nếu đội giữ đúng nhịp làm việc như những ngày qua và không để xảy ra thêm sự cố nào, mười ngày là khoảng thời gian làm được việc một cách đàng hoàng.
Khênh bổ sung vào buổi họp phần lịch chứng kiến của nhà chùa cho giai đoạn làm việc quanh tượng sắp tới. Ông nói từ ngày đội bắt đầu phần mặt cổng, mỗi buổi làm việc ở tầng giàn cao nhất đều sẽ có sư đứng chứng kiến ở vị trí đã định, luân phiên giữa ông và một vị sư khác được Sư Cả chỉ định trong ngày. Lịch chứng kiến ấy được ông ghi thành một bảng riêng và dán cùng với bản phân công khu vực trên cột giàn giáo. Ông nói nhà chùa sắp xếp lịch như vậy là để đội thợ không bao giờ phải chờ sư mới được bắt đầu phần việc gần tượng trong những ngày gấp rút cuối đợt.
Phần việc còn lại của đợt trùng tu được Đen trình bày ngay sau đó với một vẻ nghiêm túc hơn hẳn phần báo cáo vừa rồi. Ông nói phần còn lại chỉ gồm hai hạng mục, nhưng cả hai đều là những hạng mục khó nhất của toàn đợt. Hạng mục thứ nhất là mặt cổng phía trên hai cột, nơi các phiến đá và đường nét trang trí cổ cần được xử lý ở tầng giàn cao nhất. Hạng mục thứ hai là khu vực quanh pho tượng Chằn, nơi mọi việc đều phải làm dưới sự chứng kiến của sư và theo những điều kiện riêng đã được ghi trong bản phân công từ ngày dựng giàn.
Sư Cả nghe tới phần khu vực quanh tượng thì gật đầu chậm rãi và nói thêm mấy lời cho buổi họp được rõ. Ông nói nhà chùa không giục đội thợ làm nhanh ở khu vực ấy bằng bất kỳ giá nào. Phần việc quanh tượng phải đi theo đúng lệ của chùa đã đặt ra từ đầu đợt, có sư đứng cạnh, có ghi chép đầy đủ và không ai được tự ý rút ngắn bất kỳ bước nào vì lý do tiến độ. Ông nói hạn chót của đợt là việc của cả hai phía cùng giữ, nhưng lệ của chùa quanh pho tượng là việc không được phép đánh đổi trong bất kỳ hoàn cảnh nào của những ngày còn lại.
Hòa chờ Sư Cả nói xong mới chuyển sang nội dung chính mà ông đã ghi sẵn thành một mục riêng trong sổ tay của xã. Ông nói hạn nghiệm thu của đợt trùng tu này cần được chốt lại một lần chính thức trong buổi họp hôm nay, trước mặt cả nhà chùa và đội thợ, để những ngày còn lại không còn chỗ cho bất kỳ cách hiểu khác nhau nào về thời gian. Ông lật sổ, đọc chậm rãi từng con số trong mục hạn chót mà xã và nhà chùa đã thống nhất với nhau từ khi ký hợp đồng đợt trùng tu này.
Ông chốt cứng toàn bộ đợt trùng tu sẽ được nghiệm thu vào buổi sáng ngày hai mươi lăm tháng chín, tức sáng ngày rằm tháng 8 năm nay. Buổi nghiệm thu phải hoàn thành trước buổi lễ rằm lớn của chùa vào tối cùng ngày, vì cổng tam quan cần được mở rộng và dọn sạch giàn giáo để phật tử vào lễ. Ông nhấn mạnh hạn này không dời vì bất cứ lý do tiến độ nào của đội thợ, không dời vì thời tiết trong giới hạn làm việc được và không dời vì bất kỳ hạng mục nào chưa kịp hoàn thiện. Ông nói nếu tới sáng hôm ấy còn hạng mục chưa xong, buổi nghiệm thu vẫn diễn ra và phần chưa xong sẽ bị ghi nhận là chưa đạt.
Sang ngồi ở phía đội thợ, nghe cán bộ xã chốt hạn mà trong đầu tự đếm ngược số ngày còn lại của đợt. Từ ngày mười lăm tháng chín tới sáng ngày hai mươi lăm tháng chín là mười ngày trọn, trong đó phần việc khó nhất của cả đợt vẫn còn nguyên ở phía trước. Anh nhìn lên khung giàn cao quanh mặt cổng, nơi đội chưa từng đưa đá lên làm việc một ngày nào từ đầu đợt tới nay. Mười ngày cho phần mặt cổng và khu vực quanh tượng là một khoảng thời gian vừa đủ nếu mọi việc đi đúng nhịp, và sẽ trở nên rất chật nếu bất kỳ sự cố nào khác xảy ra trong những ngày tới.
Đen là người lên tiếng đầu tiên sau khi Hòa dứt lời chốt hạn. Ông đứng dậy khỏi ghế, đứng thẳng trước mặt Sư Cả và cán bộ xã, nhận toàn bộ hạn nghiệm thu vừa chốt bằng một lời hứa miệng rõ ràng trước buổi họp. Ông nói đội của ông nhận hạn sáng ngày hai mươi lăm tháng chín và sẽ bàn giao cổng tam quan trong tình trạng hoàn thiện trước buổi lễ rằm tối hôm đó. Ông nói lời hứa này ông hứa trước mặt Sư Cả của chùa, trước đại diện xã và trước toàn thể thợ của mình, đội làm không tới nơi thì ông là người đầu tiên chịu trách nhiệm trước hai phía.
Sư Cả nghe lời hứa của tổ trưởng thì gật đầu tiếp nhận, ông nói nhà chùa ghi nhận lời hứa ấy và sẽ tạo mọi điều kiện trong phần việc của chùa để đội thợ giữ được lời hứa của mình. Ông dặn riêng một câu rằng những ngày cuối đợt càng gấp thì tay thợ càng phải giữ sự cẩn thận như những ngày đầu, vì phần việc còn lại nằm ở nơi trang trọng nhất của cả ngôi chùa. Khênh ngồi bên cạnh ghi lại lời dặn ấy vào cuốn sổ nhỏ, cạnh dòng ghi về các điều kiện riêng của khu vực quanh tượng mà ông vẫn giữ từ đầu đợt tới nay.
Na ghi toàn bộ diễn biến buổi họp vào nhật ký công trình thành một biên bản họp tiến độ hoàn chỉnh. Cô ghi rõ phần báo cáo hai cột đã đạt, phần việc còn lại ở mặt cổng và khu vực quanh tượng, hạn nghiệm thu chính thức vào sáng ngày hai mươi lăm tháng chín và lời hứa miệng của tổ trưởng trước mặt Sư Cả. Cuối biên bản, Hòa ký xác nhận ở phần đại diện xã, Đen ký ở phần đội thợ và Khênh ký ở phần nhà chùa chứng kiến. Cô đọc lại một lượt toàn bộ biên bản cho cả buổi họp cùng nghe trước khi đóng cuốn nhật ký lại.
Ngay sau buổi họp, Đen giữ Sang và Rith ở lại thêm ít phút để phác thảo nhịp làm việc của mười ngày còn lại ngay trên sân chùa. Ông chia mười ngày thành ba chặng rõ ràng trong sổ tay tổ trưởng của mình. Chặng đầu gồm những ngày chuẩn bị và xử lý phần chân mặt cổng ở tầng giàn thấp. Chặng giữa dành cho phần mặt cổng ở tầng cao nhất, là chặng cần nhiều ngày nhất và cần sư chứng kiến đầy đủ nhất. Chặng cuối dành cho việc hoàn thiện quanh tượng, tháo giàn và dọn sạch sân cổng trước sáng ngày nghiệm thu. Ông nói chặng nào trễ thì chặng sau phải gánh, nên ngay từ chặng đầu đội đã không được phép để mất một ngày nào vì những lý do có thể tránh được.
Buổi họp kết thúc, đội thợ quay ra sân chuẩn bị cho phần việc buổi chiều ở những đoạn chuyển tiếp giữa hai cột và phần chân của mặt cổng. Hòa rời chùa về xã với tập hồ sơ đã có thêm biên bản chốt hạn quan trọng nhất của đợt. Sang đứng dưới chân giàn, ngẩng lên nhìn phần mặt cổng còn nguyên vẹn phía trên đầu pho tượng, nơi những phiến đá cổ nhất của cổng đang chờ đội của anh leo lên trong những ngày tới. Anh biết kể từ buổi họp sáng nay, mọi ngày làm việc còn lại của đợt đều sẽ được tính ngược từ sáng ngày rằm.
Đen đi một vòng quanh sân kiểm tra lại vị trí tập kết đá dành cho phần mặt cổng, rồi ông dừng lại bên cạnh Sang đang đứng nhìn lên tầng giàn cao nhất. Ông nhìn theo ánh mắt của người thợ trẻ một lúc, rồi nói bằng giọng chắc chắn của một người tổ trưởng đã quyết định xong phần phân công khó nhất của cả đợt trùng tu. Ông nói:
- Phần mặt cổng tới đây sẽ do tay thợ chắc nhất của đội làm, anh chuẩn bị tinh thần lên giàn cao từ ngày mai đi.