CÔ HOẠCH ĐIỂU BÊN SÔNG MÂN - Chương 16: Cái Áo Phơi Có Chủ Ý
Chiều mồng năm tháng Chạp, hai vợ chồng thợ nhuộm họ La tới quán trọ tìm Trương Huyền Thanh, đi bằng cửa sau, tay không, mặt mày như người đi vay tiền mà…
Nội dung chương
Chiều mồng năm tháng Chạp, hai vợ chồng thợ nhuộm họ La tới quán trọ tìm Trương Huyền Thanh, đi bằng cửa sau, tay không, mặt mày như người đi vay tiền mà không dám chắc được vay.
Nhà họ La nhuộm vải ở xóm giữa trấn đã hai đời. Người chồng tên La Trường Phúc, ba mươi tuổi, tay lúc nào cũng tím xanh vì nước chàm ngấm vào kẽ móng không rửa hết. Người vợ họ Ngô, hai mươi sáu tuổi, bế theo đứa con trai mới năm tháng tuổi, đứa trẻ bụ bẫm, mắt sáng, đang ngủ gà gật trên vai mẹ. Đứa trẻ này là con đầu lòng của họ, sinh sau ba năm cưới nhau mới có, cả nhà họ La coi như báu vật.
Họ ngồi xuống chiếc ghế dài trong buồng trọ, nhìn nhau một lát, rồi người chồng mở lời trước:
- Đạo trưởng, chúng tôi nghe hết chuyện bốn nhà rồi. Nhà tôi có con nhỏ, đêm nào vợ tôi cũng thức hai ba lần, cứ nghe tiếng động trên mái là giật mình. Hôm qua nha môn tịch thu sách của đạo trưởng, vợ chồng tôi bàn nhau cả đêm. Bàn tới bàn lui, chỉ còn một cách: thử một lần cho biết thật giả. Nếu là thật, trấn này còn có đường sống. Nếu là giả, chúng tôi cũng hết phải thấp thỏm.
Người vợ nói tiếp, giọng nhỏ nhưng rõ từng chữ:
- Chúng tôi muốn nhờ đạo trưởng làm một việc chưa ai dám làm. Tối nay, nhà tôi cố ý phơi một chiếc áo của cháu ngoài bờ rào sau nhà, phơi qua đêm như bốn nhà kia đã phơi. Có người canh đàng hoàng. Nếu trên áo thật có vết máu như lời đồn, thì xin đạo trưởng tẩy dấu theo đúng cách trong sách của đạo trưởng, rồi cho cháu mặc áo ấy mà ngủ, xem cháu có qua được đêm sau hay không.
Huyền Thanh nghe xong, ngồi yên một lúc. Anh nhìn đứa trẻ đang ngủ trên vai mẹ, nhìn hai bàn tay tím chàm của người cha, rồi hỏi chậm rãi:
- Hai vị có biết mình đang đặt cược cái gì không? Đây không phải thử một bài thuốc. Nếu cách tẩy dấu trong sách chép sai một chữ, hoặc tôi làm sai một bước, thì đêm sau con điểu sẽ lần theo dấu mà tới buồng của cháu. Tôi bị cấm hành nghề, sách của tôi bị tịch thu rồi. Tôi chỉ còn nhớ những gì đã đọc, và đôi tay này.
- Chúng tôi biết. - La Trường Phúc nói. - Vì biết nên mới tới. Bốn nhà kia không được chọn, con họ chết mà không hiểu vì sao. Nhà tôi được chọn một lần: hoặc thử trong lúc có người canh, có người biết cách, hoặc ngồi chờ tới một đêm nào đó vợ tôi mệt quá, phơi quên thật, và lúc ấy thì không có ai canh cả.
Huyền Thanh hỏi thêm hai điều nữa cho chắc. Điều thứ nhất: đứa trẻ có đang bú mẹ không, vì mùi sữa là đường dẫn của điểu, trẻ còn bú thì dấu mới linh. Người vợ gật đầu, cháu bú mẹ hoàn toàn, chưa ăn dặm. Điều thứ hai: trong nhà còn ai biết việc này ngoài hai vợ chồng. La Trường Phúc nói chỉ có bà cụ thân sinh ra anh, năm nay ngoài bảy mươi, nằm trong buồng trong, đã được dặn là tối nay nhà có việc canh trộm vì mất vải hai lần, ngoài ra không ai hay. Huyền Thanh gật đầu: người biết càng ít, đêm canh càng yên, và nếu việc thành, lời đồn ra ngoài sẽ đi từ miệng nhà họ La, là lời của người trong cuộc, đáng tin hơn mọi cáo thị.
Anh cũng nói rõ điều xấu nhất để hai vợ chồng không hối hận giữa chừng: nếu áo không có dấu, nghĩa là đêm ấy điểu không tới nhà này, thử nghiệm phải làm lại đêm khác, và sự thấp thỏm sẽ còn kéo dài. Nếu áo có dấu mà tẩy không sạch, đêm sau cả nhà sẽ phải thức canh trong buồng đứa trẻ từ giờ Dậu tới gà gáy, không ai được ngủ, và anh sẽ ở đó cùng họ cho tới sáng. Hai vợ chồng nghe hết, nhìn nhau, rồi cùng gật đầu một lần nữa, cái gật đầu của người đã bàn suốt một đêm và không còn gì để bàn thêm.
Câu nói ấy làm Huyền Thanh quyết định. Anh gật đầu.
- Được. Nhưng làm theo đúng cách của tôi, không bớt một bước. Và phải có người làm chứng không phải người nhà, không phải người của tôi. Một người mà cả trấn này, và cả nha môn, đều không thể nói là bịa.
Người chứng ấy, anh nghĩ tới ngay từ lúc vợ chồng họ La chưa nói hết: bộ đầu Hàn Thiết.
Anh không tới nha môn mời, vì Hàn Thiết tới với tư cách bộ đầu thì việc này sẽ bị cấm ngay trước khi bắt đầu. Anh nhờ chủ quán trọ nhắn một câu rất ngắn qua người bán than vẫn hay giao cho nhà bộ đầu: tối nay nhà họ La phơi áo cho con, sân sau, nếu ông rảnh thì ghé qua uống chén nước với tư cách người làng. Lời nhắn không có chữ nào về đạo sĩ, về tẩy dấu, về canh đêm.
Chiều đó, nhà họ La chuẩn bị như chuẩn bị cho một đêm trực chiến lặng lẽ. Huyền Thanh tới từ sớm, đi một vòng quanh nhà, xem bờ rào sau: rào tre dựng sau sân nhuộm, phía trên là mái ngói gian nhà ngang nơi để vải khô, đúng thế đất của bốn nhà nạn nhân, rào dưới mái, trông ra ngõ sau vắng người. Anh chọn chiếc áo sẽ phơi: một chiếc áo vải bông trắng của đứa trẻ, cổ áo tròn, là chiếc áo cháu vẫn mặc hằng ngày, có mùi sữa mẹ rõ nhất. Chính mùi ấy mới là đường dẫn, anh giải thích cho hai vợ chồng nghe, áo mới chưa mặc thì điểu không lần theo.
Rồi anh dạy nhà họ La cách tẩy dấu, làm mẫu một lần bằng một chiếc áo khác. Bó lá ngải cứu khô lấy từ vườn thuốc sau nhà họ La, lá hái từ mùa hè, phơi khô, buộc thành bó nhỏ. Khi đốt, khói ngải phải hơ qua áo đúng bảy lần, đếm thành tiếng, không nhanh không chậm. Rắc một nhúm muối hạt lên áo sau khi hơ khói. Rồi giặt lại bằng nước nóng, nước phải nóng tới mức bốc hơi, trước khi cho trẻ mặc. Anh dặn người vợ đếm cùng anh khi làm thật, hai người cùng đếm, để không ai có thể nói là đếm thiếu hay đếm thừa.
- Nhớ kỹ. - Anh nói. - Ngoài cách này, không có bùa nào khác tẩy được dấu. Tôi sẽ không vẽ bùa lên áo, không đọc chú vào áo. Nếu đêm mai cháu bình yên, thì là nhờ khói ngải, muối và nước nóng, là việc tay chân của chính hai vị, không phải phép của tôi. Việc ấy quan trọng hơn cháu tưởng, vì từ nay nhà nào trong trấn cũng phải tự làm được.
Sân trước và sân sau được bố trí người canh. Huyền Thanh canh sân sau, ngồi trong bóng tối dưới mái hiên gian nhà ngang, đối diện bờ rào, một chiếc đèn lồng che kín để sẵn bên cạnh chỉ thắp khi cần soi áo. La Trường Phúc canh sân trước và cửa chính. Người vợ ở trong buồng với con, đứa trẻ mặc một chiếc áo khác, nôi đặt giữa buồng, cửa buồng khép nhưng không cài, để có việc thì gọi một tiếng là nghe.
Trong lúc chờ trời tối, Huyền Thanh ngồi ghi lại vào cuốn sổ nhỏ mang theo người, cuốn sổ nha môn không tịch thu vì nó nằm trong túi áo trong của anh: giờ bắt đầu phơi, vị trí cây sào, chiếc áo nào, ai phơi, ai canh sân nào. Anh ghi tỉ mỉ như một ngỗ tác ghi sổ khám nghiệm, vì anh hiểu thử nghiệm này chỉ có giá trị khi mọi thứ được ghi lại trước khi kết quả xuất hiện, không ai có thể nói là đặt chữ vào miệng nhau sau đó. Anh còn nhờ La Trường Phúc điểm chỉ vào cuối trang ghi ấy, một dấu tay tím chàm không lẫn vào đâu được, như một lời cam đoan của người cha rằng chiếc áo này được phơi ra có chủ ý, trước mắt nhiều người, chứ không phải phơi quên.
Gần tối, Hàn Thiết tới thật. Ông không mặc áo bộ đầu, không mang đao, chỉ mặc áo bông thường của người làng, tay xách một bầu nước như người đi thăm hàng xóm. Ông vào sân, nhìn chiếc áo nhỏ đã được giặt sạch đang chờ phơi, nhìn bó ngải khô và hũ muối hạt đặt sẵn trên chõng tre, rồi nói khẽ với Huyền Thanh, chỉ đủ hai người nghe:
- Tôi tới với tư cách cá nhân. Việc này mà lộ ra, tôi mất chức như chơi. Nhưng tối qua tôi chép bốn cái tên vào sổ riêng của tôi, chép xong tôi không ngủ được. Nếu đêm nay có một đứa trẻ sống được nhờ cách của cậu, thì bốn cái tên ấy mới không phải là vô ích.
- Ông chỉ cần nhìn và nhớ. - Huyền Thanh đáp. - Nhìn cho kỹ, nhớ cho đúng. Sau này lời của ông nặng hơn lời của tôi trăm lần.
Trời tối hẳn sau giờ Dậu. Sương xuống dày, mặt sân nhuộm ẩm ướt, mùi chàm chua quyện với mùi sương lạnh. Người vợ bế con ra sân sau một lát, tự tay vắt chiếc áo nhỏ lên cây sào giữa của bờ rào tre, vuốt cho áo phẳng. Cổ áo hướng ra ngoài, rồi đứng nhìn chiếc áo một lúc lâu như nhìn một đứa con khác của mình bị gửi ra ngoài đêm. Rồi cô quay vào buồng, ôm lấy đứa con thật đang ngủ trong chiếc áo khác.
Cả sân im phăng phắc. Chiếc áo nhỏ phơi trên rào tre sau nhà, trắng nhợt trong sương, thỉnh thoảng lay rất nhẹ vì gió sông xa thổi tới. Huyền Thanh ngồi trong bóng tối, mắt không rời chiếc áo, tai nghe từng tiếng động nhỏ nhất trên mái ngói. Bên cạnh anh, Hàn Thiết ngồi yên trên chiếc ghế đẩu thấp, hai tay đặt trên đầu gối, im lặng như một tảng đá biết thở.
Chỉ có tiếng nước sông vỗ bờ xa xa, đều đều, như ai đang đếm ngược một đêm dài.
---