CÔ HOẠCH ĐIỂU BÊN SÔNG MÂN - Chương 14: Một Mình Với Đứa Con Thơ
Ngày mồng bốn tháng Chạp, Vương Tú Liên thức dậy khi trời còn tối đen, vì Tiểu Bảo khóc đòi bú. Con trai cô sinh hôm mồng năm tháng mười một, hôm nay vừa…
Nội dung chương
Ngày mồng bốn tháng Chạp, Vương Tú Liên thức dậy khi trời còn tối đen, vì Tiểu Bảo khóc đòi bú. Con trai cô sinh hôm mồng năm tháng mười một, hôm nay vừa thiếu một ngày là đầy tháng. Đứa trẻ bú no rồi ngủ lại trong lòng mẹ, hơi thở đều đều phả vào cổ áo cô, ấm và nhẹ. Tú Liên ngồi tựa lưng vào thành giường, ôm con, nhìn ra cửa sổ mờ sương mà không dám ngủ tiếp. Trong nhà này, từ ngày sinh con, cô chưa có một giấc ngủ nào tròn.
Chồng cô, Vương Trường Hải, vẫn chưa về. Anh đóng thuyền ở bến dưới, chuyến này là một chiếc thuyền chở muối lớn, chủ thuyền giục gấp để kịp chuyến nước cuối năm, cả đội thợ ăn ngủ luôn ở xưởng. Lần cuối người ta nhắn về là cách đây sáu ngày, nói anh khỏe, nói xong chiếc này sẽ về ăn đầy tháng con, mang theo tiền công và một xấp vải mới. Tú Liên nghe nhắn mà mừng, rồi mừng xong lại lo: đầy tháng con mà cha không có nhà, trong nhà chỉ có một người mẹ mới sinh chưa đầy tháng và một bà mẹ chồng già yếu.
Mẹ chồng cô ốm từ đầu tuần. Bà nằm trong buồng trong, ho khan từng cơn, người lúc nóng lúc lạnh, ăn được nửa bát cháo là mệt. Tú Liên vừa trông con, vừa sắc thuốc cho mẹ chồng, vừa lo cơm nước, giặt giũ. Ba việc xếp chồng lên một người, mà người ấy đêm nào cũng phải dậy hai ba lần cho con bú, thay tã, dỗ con ngủ lại trong tiếng gió bấc rít qua khe vách.
Sáng hôm ấy, sau khi cho mẹ chồng uống thuốc và ăn cháo, Tú Liên bế con ra hiên phơi nắng một lát theo lời bà đỡ dặn, rồi bắt đầu giặt chậu áo quần và tã lót đã dồn hai ngày. Trời tháng Chạp lạnh cắt da, nước giếng múc lên buốt tới tận xương tay. Cô giặt, vắt, phơi lên bờ rào tre sau nhà, từng chiếc áo nhỏ xíu, từng tấm tã trắng, phơi xong thì hai bàn tay đỏ lựng, tê cóng. Cây tùng cổ sau nhà rì rào trên đầu, mấy quả tùng khô rơi xuống rào nghe khô khốc.
Trong lúc giặt, cô nghĩ tới bốn bà mẹ trong trấn vừa mất con. Nhà họ Triệu ở đầu trấn, nhà họ Lý ở chợ, nhà họ Phùng ở xóm sông, nhà họ Đặng ngay cạnh nhà cô, chỉ cách một lối ngõ hẹp. Đứa trẻ nhà họ Đặng chết cách đây mới tám ngày. Hôm chôn đứa trẻ ấy, xác được khiêng qua ngõ trước nhà cô lúc trời còn chưa tối hẳn, chôn vội theo lệnh của phủ, không kèn không trống, chỉ có tiếng người cha khóc nghẹn bị người ta bịt lại bằng một câu dặn không được khóc to. Tú Liên hôm ấy đứng sau cửa, ôm Tiểu Bảo mới hơn hai mươi ngày tuổi, nghe tiếng chân đoàn người đi qua mà toàn thân lạnh toát. Từ hôm ấy, cô sợ tiếng khóc của chính con mình vào ban đêm, vì mỗi lần con khóc, cô lại nghĩ không biết trên mái nhà mình có thứ gì đang nghe thấy không, có thứ gì đang lần theo tiếng khóc ấy mà tới không.
Mẹ chồng cô, những ngày còn khỏe, vẫn lẩm bẩm nhắc lệ cũ của trấn: áo quần và tã của trẻ con không được để ngoài trời sau giờ Dậu. Ngày xưa trấn này từng có chuyện, bà nói vậy, không nói rõ chuyện gì, chỉ nói người già truyền lại thì cứ nghe. Tú Liên trước đây cho là mê tín của người già, nghe rồi để đó, vì nhà nào trong trấn chẳng phơi áo qua đêm khi bận, có sao đâu. Bốn cái chết trong một tháng đã dạy cô một bài học khác: lệ cũ mà người già nhắc đi nhắc lại nhiều đời, thường là được trả giá bằng mạng người từ đời nào trước đó, không ai bịa ra một lệ phiền phức để tự làm khổ mình.
Cô tự hứa với mình, từ hôm đứa trẻ nhà họ Đặng được chôn, rằng áo của Tiểu Bảo phải thu vào nhà trước khi trời tối, dù bận tới đâu. Lời hứa ấy cô giữ được đúng bảy ngày.
Phơi xong, cô vào bếp nấu cơm. Cơm chưa chín, mẹ chồng trong buồng gọi khát nước. Nước mang vào, bà lại nói lạnh chân, cô đi lấy thêm chăn. Chăn đắp xong, Tiểu Bảo trong nôi khóc, đói. Cô bế con cho bú, ngồi ngay bên bếp mà ngủ gật hai lần, đầu gật xuống rồi giật mình ngẩng lên, sợ mình bế con mà ngủ quên thì rơi con. Tới chiều, cô còn phải thái rau, nấu canh, sắc lại thang thuốc thứ hai cho mẹ chồng, đầu óc quay như chong chóng, chỉ còn nhớ những việc ngay trước mắt, việc nào xong việc ấy.
Việc phơi áo ngoài bờ rào, cô quên hẳn.
Mặt trời lặn sau rặng tre phía sông lúc nào cô không hay. Trời sập tối nhanh như ai kéo màn. Cô đang dọn mâm cơm trong bếp thì nghe mẹ chồng trong buồng ho một cơn dài, rồi bà thều thào gọi tên cô, hỏi một câu rất khẽ:
- Áo của cháu, thu vào chưa con?
Tú Liên đứng sững giữa bếp, tay còn cầm đôi đũa. Rồi cô buông cả đũa, chạy ra sân sau trong bóng tối đã mịt. Bờ rào tre hiện ra mờ mờ dưới trăng non đầu tháng. Chậu áo cô giặt còn để quên ngay bên giếng, và trên rào, cả dãy áo quần và tã của Tiểu Bảo vẫn còn nguyên, ướt đẫm sương đêm, lạnh ngắt. Giờ Dậu đã qua từ lâu. Lệ cũ của trấn, lời mẹ chồng dặn đi dặn lại từ ngày cô mới sinh, câu bà già ở chợ nói hôm trấn có đứa trẻ thứ tư chết, tất cả dồn về một lúc.
Tay cô run tới mức khi gỡ chiếc áo đầu tiên khỏi rào, cô làm rơi nó xuống đất, xuống nền sân ẩm sương, ngay dưới chân rào. Cô quỳ xuống nhặt lên, ôm cả dãy áo ướt vào lòng, chạy vào nhà, đóng cửa, cài then, rồi đứng giữa buồng ôm đống áo lạnh mà thở dốc, tim đập như trống.
Tiểu Bảo vẫn ngủ trong nôi, không biết gì.
Đêm đó, Tú Liên không cho con mặc bất cứ chiếc áo nào trong dãy áo bị để quên ngoài rào. Cô lục trong rương, tìm chiếc áo cũ nhất, áo cô khâu từ lúc còn mang thai, vẫn cất trong nhà chưa từng phơi ra ngoài, mặc cho con. Còn dãy áo ướt sương kia, cô cho hết vào chậu, và không hiểu sao, như có ai xui trong đầu, cô lấy muối hạt trong hũ muối nhà bếp. Chà từng chiếc, nhất là quanh cổ áo, chà kỹ rồi để riêng cả chậu ra một góc buồng, xa nôi của con. Cô không biết mình làm vậy có đúng không, có tác dụng gì không. Cô chỉ biết một điều rất rõ: những chiếc áo ấy đã ở ngoài trời qua giờ Dậu, đã nằm dưới mái ngói và dưới tán cây tùng trong sương đêm, và bốn đứa trẻ trong trấn này đã chết sau đúng một đêm như thế.
Cô còn làm thêm một việc nữa mà sau này nghĩ lại cô cũng không giải thích nổi. Cô lấy cây đèn dầu, soi từng chiếc áo trong chậu một lần nữa, soi kỹ quanh cổ áo, lật qua lật lại dưới ánh đèn, tìm một thứ mà cô không dám gọi tên. Cổ áo các chiếc đều sạch, vải trắng, không có vết gì lạ, chỉ ướt sương và lạnh. Cô thở ra, tự cười mình trong bóng tối: có lẽ cô đã lo quá, có lẽ đêm nay không có gì tới nhà cô. Có lẽ dãy áo này chỉ đơn giản là áo ướt quên thu như trăm lần quên khác trong đời một người đàn bà bận rộn. Nhưng rồi cô nhớ tới vết máu tròn mà người ta đồn nhau ở chợ, nhỏ như hạt đậu đỏ, luôn ở đúng cổ áo, và cô lại cất đèn, ngồi xuống bên nôi. Thà thức một đêm vô ích còn hơn ngủ một đêm mà sáng ra ân hận cả đời. Mẹ cô ngày xưa vẫn nói: người làm mẹ, linh tính với con mình không bao giờ thừa.
Xong việc, cô không ngủ. Cô ngồi bên nôi con suốt đêm, lưng dựa vào thành giường, tay đặt nhẹ lên mép nôi, mắt nhìn lên mái ngói đen thẫm và nghe. Cô nghe tiếng mẹ chồng ho trong buồng trong, thưa dần rồi im. Cô nghe tiếng gió qua tán tùng, tiếng một quả tùng khô rơi xuống mái ngói, lăn một đoạn rồi dừng. Cô nghe tiếng sông xa xa, tiếng chó nhà hàng xóm sủa một hồi rồi thôi. Mỗi tiếng động trên mái đều làm cô giật mình ngồi thẳng dậy, nín thở, nhìn quanh buồng tối. Có lúc gần nửa đêm, cô nghe như có tiếng trẻ con khóc rất khẽ ở phía mái nhà hàng xóm, kéo dài một lúc rồi tắt, giống hệt tiếng khóc cô từng nghe đêm hai mươi tháng mười một. Cô ôm chặt lấy thành nôi, không dám kêu, chỉ ngồi đếm nhịp thở của con mình, một, hai, một, hai, để chắc chắn tiếng khóc ấy không phải phát ra từ trong buồng này, và hơi thở của con cô vẫn còn đều.
Tiểu Bảo ngủ yên. Đứa trẻ đầy tháng thiếu một ngày, bú no, mặc chiếc áo cũ khâu từ ngày mẹ còn mang thai, ngủ một giấc dài hiếm có, tới gần sáng mới ọ ẹ đòi bú.
Trời hửng sáng sau lớp sương dày. Ánh sáng xám lọt qua khe cửa, rơi lên góc buồng nơi chậu áo bị để quên ngoài rào đang nằm. Gần sáng, con cô ngủ yên trong chiếc áo khác, ngon lành, mặt hồng hào, không sốt, không giật mình. Tú Liên ngồi nhìn chậu áo trong góc, nhìn rất lâu, mắt cay xè vì một đêm thức trắng.
Chiếc áo bị để quên ngoài rào nằm trong chậu, cổ áo hướng lên, vải còn ẩm, mùi sương lạnh chưa tan. Cô nhìn nó như nhìn một thứ vừa thoát chết cùng con mình, một thứ mà chỉ chậm một đêm nữa. Chỉ một lần mặc vào cho con vì tiện tay, thì sáng nay có lẽ cô đã là người mẹ thứ năm trong trấn này ngồi ôm một chiếc áo trống.
Cô cúi xuống bế con lên, áp má vào trán con, thấy trán mát, và lần đầu tiên trong nhiều ngày, cô cho phép mình khóc, rất khẽ, để không làm mẹ chồng thức giấc.
---