CÔ HOẠCH ĐIỂU BÊN SÔNG MÂN - Chương 21: Danh Sách Người Hầu Ba Năm Trước
Ngày mười một tháng Chạp, sương muối phủ trắng ngõ nhỏ trước quán trọ. Trương Huyền Thanh trải cuốn sổ tay lên bàn, nhìn lại những dòng đã ghi trong mười…
Nội dung chương
Ngày mười một tháng Chạp, sương muối phủ trắng ngõ nhỏ trước quán trọ. Trương Huyền Thanh trải cuốn sổ tay lên bàn, nhìn lại những dòng đã ghi trong mười ngày qua. Bốn đứa trẻ. Bốn chiếc áo. Bốn bờ rào. Rồi một phủ huyện đã biết hơ ngải cho trẻ từ ba năm trước, và một bà đỡ vừa nhắc tới đứa bé khóc to trong phủ rồi im bặt.
Anh hiểu điều tra đã đi tới một bờ. Phía trước không còn là dấu máu trên cổ áo, mà là một căn nhà đã đóng kín cửa suốt ba năm.
Buổi sáng, anh không tới phủ. Anh đi chợ sớm, nơi các bà gánh rau và người làm thuê tụ lại trước khi trời sáng hẳn. Anh hỏi những câu tưởng như vặt vãnh. Ba năm trước ai gánh nước cho phủ huyện. Ai giặt đồ ở bến dưới cho hậu viện. Ai đã rời trấn mà không quay lại.
Người bán than nói một ông lão gánh nước đã chết năm ngoái. Người bán rau nói chị bếp trong phủ ngày ấy đã về quê chồng ở phía nam, không ai còn thư từ. Một bà bán đậu hũ nhớ có mụ Hoa, vú già trong phủ, vẫn còn ở đó, thỉnh thoảng ra chợ mua đường đỏ và vải trắng. Bà nói mụ Hoa ít nói, mua gì cũng dặn người bán đừng ghi sổ.
- Còn ai hầu gần người trong phủ nhất ngày ấy không - anh hỏi.
Bà bán đậu hũ lắc đầu, rồi chợt nhớ ra.
- Có một đứa con gái quê dưới. Nó hầu cô thiếp. Sau đêm cô thiếp mất, nó cũng mất theo. Người ta bảo nó được cho về quê.
- Tên nó là gì - anh hỏi.
- A Hoàn. Chỉ gọi thế thôi. Nó ít nói, hay đứng ở cổng sau chờ mua kim chỉ cho cô chủ.
Cái tên ấy xuất hiện lần đầu, nhỏ như một sợi chỉ rơi trong chợ ồn. Huyền Thanh ghi lại, không hỏi dồn. Anh biết người trấn này đã học cách sợ trong mười ngày qua, và sợ hãi không mở miệng bằng cách ép.
Anh đi tới nhà bà lão từng giặt thuê cho phủ. Bà đã lẫn, tay run, nhưng khi nhắc tới năm Gia Tĩnh thứ mười tám, mắt bà sáng lên một lúc.
- Năm ấy phủ có thêm một cô thiếp - bà nói. - Người trấn dưới, hiền lắm. Cô ấy hay sai con bé A Hoàn ra mua tơ màu. Cô thêu áo nhỏ cho con sắp sinh, thêu tới khuya.
- Cô thiếp tên gì - anh hỏi.
- Tô Uyển Nhi. Cả phủ gọi là cô Tô.
Đó là lần đầu tiên cái tên đầy đủ được nói ra trong cuộc điều tra này, không phải qua lời đồn mơ hồ về một người thiếp bỏ trốn. Tô Uyển Nhi. Quê ở trấn dưới. Được nạp vào phủ năm Gia Tĩnh thứ mười bảy. Sinh non vào một đêm tháng mười. Con chết yểu theo lời phủ. Mẹ bỏ trốn theo lời phủ.
Huyền Thanh ngồi yên nghe bà lão kể những mẩu rời rạc. Cô Tô ít ra khỏi gian tây. Chính thất ít khi sang gian tây, chỉ sai mụ Hoa mang đồ ăn sang. Tổng quản Đỗ Hữu Tài là người lo mọi việc mua sắm cho cô, từ vải vóc tới thuốc thang. Bà đỡ đỡ đẻ cho cô là Trần Tam Nương, người đỡ cho gần hết trẻ con vùng này.
Mỗi cái tên được nói ra, anh ghi vào sổ, kèm một dấu hỏi nhỏ bên cạnh: còn ở trấn không, còn sống không, dám nói không.
* Đỗ Hữu Tài, tổng quản, vẫn tại chức trong phủ. * Mụ Hoa, vú già, vẫn trong phủ. * Trần Tam Nương, bà đỡ, ở xóm đông, vừa bị người của phủ làm cho im miệng hôm qua. * A Hoàn, nha hoàn thân cận, bị đuổi về quê thôn Hạ Hà ngay sau đêm xảy ra chuyện.
Danh sách ngắn hơn anh tưởng, và vì thế nặng hơn. Những người ở gần căn phòng sinh nhất chỉ có mấy người ấy. Một người đã chết theo lời phủ là bỏ trốn. Một đứa trẻ đã chết theo lời phủ là chết yểu. Những người còn lại hoặc vẫn ăn cơm của phủ, hoặc đã bị đưa ra khỏi trấn.
Chiều ngày mười một, anh tới bến sông hỏi các chủ thuyền về thôn Hạ Hà. Thôn ấy ở phía dưới, cách trấn nửa ngày đi bộ dọc bờ sông, dân làm nghề đan lưới và trồng rau trên bãi bồi. Người chài già nói A Hoàn thỉnh thoảng vẫn theo người buôn cá lên trấn bán lưới, nhưng từ đầu tháng mười một tới nay không thấy. Ông nói nàng sống với mẹ già, nhà ở cuối thôn gần miếu nhỏ.
- Nó có nói gì về ngày ở phủ không - anh hỏi.
Ông lão cười khẩy.
- Ai hỏi nó cũng cúi đầu. Có lần say rượu, một thằng trong thôn trêu nó là người hầu của người bỏ trốn, nó khóc mà không cãi một lời. Từ đó không ai nhắc nữa.
Huyền Thanh đứng ở bến, nhìn nước sông Mân chảy xiết và lạnh. Mùa đông nước thấp, đá đen nhô lên giữa dòng. Ba năm trước, cũng vào mùa nước thấp này, một người đàn bà trẻ đã biến mất khỏi sổ sách của một phủ huyện, chỉ còn lại một dòng chữ bỏ trốn. Nếu nàng thật sự bỏ trốn, nàng đã đi đâu. Nếu nàng chết yểu con mình, mộ của đứa trẻ ở đâu. Những câu hỏi ấy anh đã có một phần đáp án từ sổ chi chưa xem và nghĩa địa chưa tra, nhưng anh cần một người đã đứng trong sân phủ đêm ấy.
Tối đó, anh về quán trọ, sắp lại sổ. Anh viết bốn dòng ở trang mới.
Người thứ nhất, bà đỡ, đã hé miệng rồi bị bịt lại. Người thứ hai, tổng quản, vẫn nắm mọi cửa trong phủ. Người thứ ba, vú già, vẫn ở bên chính thất. Người thứ tư, nha hoàn, bị đuổi đi trong ngày, không ai gặp lại từ đó.
Anh khoanh tròn tên A Hoàn. Trong bốn người, chỉ nàng là không còn ăn cơm của phủ, không còn ở dưới mái phủ, và cũng là người bị đuổi đi nhanh nhất. Sự nhanh ấy tự nó là một lời khai. Người ta chỉ vội đưa một nhân chứng ra khỏi hiện trường khi nhân chứng ấy đã thấy hoặc nghe điều không nên giữ lại trong nhà.
Ngày mười hai tháng Chạp, anh hỏi thêm hai nhà từng có người làm thuê ngắn hạn trong phủ. Một người đàn ông từng gác cổng nói đêm ấy ông không trực, nhưng sáng hôm sau ông thấy cổng sau mở sớm bất thường và nền đất trước giếng cổ còn ướt dù đêm không mưa to. Ông nói tới đó thì vợ ông kéo áo, bảo già rồi đừng nói bậy. Huyền Thanh cảm ơn và đi, không ép. Anh ghi vào sổ: nền đất trước giếng ướt, sáng mười chín tháng mười, nguồn lời kể vòng hai, chưa kiểm chứng.
Một bà từng phụ bếp nói sau đêm ấy, gian tây bị khóa, đồ đạc của cô Tô không ai được dọn. Bà nghe mụ Hoa nói cô chủ nhỏ bỏ đi vội, không mang theo gì. Bà hạ giọng.
- Người bỏ trốn mà không mang theo áo ấm giữa tháng mười sao - bà nói. - Ta không tin. Nhưng ta còn con nhỏ ngày ấy, ta không dám hỏi.
Câu nói ấy ở lại với anh suốt đường về. Không mang theo áo ấm. Không mang theo tiền. Không ai thấy nàng ở trấn dưới quê nhà. Ba năm không một lá thư. Một cuộc bỏ trốn không có dấu chân.
Anh pha một ấm trà nguội, mở lại trang sổ về bốn đứa trẻ chết. Anh tự nhắc mình không được để cơn giận thay cho chứng cứ. Con điểu ngoài kia là thật, dấu máu là thật, nhưng căn phòng sinh ba năm trước mới là gốc. Nếu anh chỉ đuổi theo cánh chim, trấn sẽ lại ngủ yên sau một mùa, và oán sẽ lại tìm đường khác. Nếu anh đào được gốc, anh phải đào bằng nhân chứng và sổ sách, không bằng lời đồn.
Trước khi đi ngủ, anh viết tên A Hoàn lên đầu một trang sổ mới, chữ lớn và rõ, dưới đó ghi thôn Hạ Hà, mẹ già, nghề đan lưới.
Rồi anh quyết định một điều và nói thành tiếng trong căn phòng trống, như để tự buộc mình.
- Trước khi hỏi thêm người trong trấn, phải tìm được người đã ở trong căn phòng đó.
Anh nghĩ tới bà đỡ Tam Nương hôm qua, tay khựng trên chén trà. Bà đã ở trong phòng. Nhưng bà còn ở trấn, còn đỡ đẻ cho con cháu của những nhà có qua lại với phủ, và người của phủ chỉ cần đi qua ngõ là đủ làm bà im. A Hoàn khác. Nàng đã bị cắt khỏi trấn này ba năm, sống bằng nghề đan lưới ở một thôn dưới. Kẻ đuổi nàng đi tưởng rằng khoảng cách sẽ làm nàng quên, hoặc làm nàng sợ tới già. Nhưng khoảng cách cũng có nghĩa là bàn tay trong phủ không còn đặt lên vai nàng mỗi ngày nữa.
Anh lật lại những trang đầu của sổ. Triệu Tiểu Ni chết đêm mồng tám. Lý Phúc Sinh chết đêm rằm. Phùng A Thủy chết đêm hai mươi mốt. Đặng Tiểu Sơn chết đêm hai mươi bảy. Bốn cái chết ấy đã mở một cánh cửa mà ba năm qua không ai dám chạm vào. Giờ đây, qua khe cửa ấy, anh nhìn thấy một danh sách người hầu cũ ngắn ngủn, một cái tên bị gạch khỏi đời sống của trấn, và một thôn quê ở hạ lưu mà anh chưa đặt chân tới.
Anh không biết A Hoàn còn dám nói hay không. Anh không biết nàng còn nhớ rõ hay đã tự ép mình quên để sống. Nhưng anh biết một điều đơn giản: nếu không tìm được nàng, mọi điều còn lại sẽ chỉ là sổ sách và suy đoán, và sổ sách thì có thể bị đốt, suy đoán thì có thể bị gọi là yêu ngôn. Một người sống đã nghe tiếng khóc trong phòng sinh là thứ không dễ bị xóa như một dòng chữ trong sổ chi.
Anh gấp sổ lại, thổi tắt đèn, nằm nghe tiếng gió. Trong đầu anh, danh sách bốn người cứ lặp lại, và cái tên ở đầu trang mới như một ngọn đèn nhỏ ở cuối ngõ tối.
Ngoài cửa sổ, gió sông thổi qua mái ngói quán trọ. Không có tiếng khóc trẻ con đêm ấy. Chỉ có tiếng nước, đều và lạnh, chảy dưới bến tối.
---