CÔ HOẠCH ĐIỂU BÊN SÔNG MÂN - Chương 22: Người Nha Hoàn Bị Đuổi
Ngày mười hai tháng Chạp, tin từ trấn Thanh Khê theo người buôn cá về tới thôn Hạ Hà lúc trời chưa sáng hẳn. A Hoàn đang ngồi đan lưới trước hiên nhà. Mẹ…
Nội dung chương
Ngày mười hai tháng Chạp, tin từ trấn Thanh Khê theo người buôn cá về tới thôn Hạ Hà lúc trời chưa sáng hẳn.
A Hoàn đang ngồi đan lưới trước hiên nhà. Mẹ nàng ho trong buồng, tiếng ho khan kéo dài từ đầu đông tới giờ chưa dứt. Sợi gai cọ vào ngón tay nàng đã chai, mắt lưới đều và nhỏ. Người buôn cá ghé mua rau của nhà bên, vừa cân vừa kể chuyện trấn trên như kể chuyện ma bên bếp lửa.
- Bốn đứa trẻ chết trong nôi rồi - ông nói. - Nhà họ Triệu, nhà họ Lý, nhà họ Phùng, nhà họ Đặng. Đứa nào cũng có vết máu tròn trên cổ áo. Người ta nói có con điểu chín đầu lượn trên mái. Giờ cả trấn thu đồ trẻ trước giờ Dậu, đốt ngải khắp nơi.
Bàn tay A Hoàn khựng lại giữa mắt lưới.
- Còn có một đạo sĩ trẻ từ núi Thanh Thành xuống - người buôn cá kể tiếp. - Anh ta cứu được hai đứa rồi. Giờ anh ta đang hỏi chuyện ba năm trước ở phủ huyện. Hỏi cả chuyện cô thiếp bỏ trốn ngày ấy.
Sợi gai tuột khỏi tay nàng, rơi xuống nền đất lạnh.
Mẹ nàng trong buồng gọi ra.
- Hoàn à, ai nói chuyện gì ngoài ấy thế con.
- Không có gì đâu mẹ - nàng nói. - Người ta kể chuyện trấn trên thôi.
Nhưng cả buổi sáng hôm ấy, nàng đan sai ba mắt lưới mà không hay. Tay nàng cứ quay về ba năm trước, về gian tây hậu viện phủ huyện, về một người con gái hơn nàng hai tuổi, hay ngồi bên cửa sổ thêu áo nhỏ và nói khẽ với cái bụng đã nhô lên của mình.
Cô Tô Uyển Nhi.
Ba năm qua, A Hoàn không dám gọi tên ấy thành tiếng, ngay cả trong nhà mình. Ở thôn Hạ Hà, người ta chỉ biết nàng từng hầu trong phủ huyện rồi bị cho về, tưởng nàng phạm lỗi gì. Mẹ nàng hỏi một lần, nàng khóc và nói đừng hỏi nữa. Từ đó hai mẹ con sống lặng lẽ ở cuối thôn, nàng đan lưới thuê, mẹ nàng nhặt rau ngoài bãi, không ai nhắc tới phủ huyện nữa.
Chiều xuống, nàng ra miếu nhỏ cuối thôn gánh nước. Mấy bà trong thôn cũng đang bàn chuyện điểu chín đầu. Một bà nói đứa trẻ nhà họ La được cứu nhờ hơ ngải bảy lần. Một bà khác nói phủ huyện ngày xưa có người thiếp sinh con chết yểu rồi bỏ trốn, biết đâu oán khí từ đó.
- Đừng nói bậy - một bà già hơn cản. - Chuyện nhà quan, nói ra mang họa.
A Hoàn gánh nước về, vai đau nhức, mà lòng còn nặng hơn gánh nước. Nàng đặt thùng xuống sân, ngồi rất lâu nhìn về phía thượng lưu, nơi trấn Thanh Khê khuất sau khúc sông và rặng tre. Từ thôn nàng không nhìn thấy mái ngói phủ huyện, nhưng nàng biết nó ở đó. Biết cái sân sau ở đó. Biết khóm tre ở đó.
Đêm ấy nàng không ngủ.
Mẹ nàng ngủ chập chờn, thỉnh thoảng ho và trở mình. A Hoàn nằm nghe tiếng sông ngoài bãi, tiếng gió qua mái lá, và trong đầu nàng, một tiếng khóc trẻ con từ ba năm trước cứ trở lại, to và khỏe, rồi tắt ngang như bị một bàn tay bịt lại.
Nàng nghĩ tới bốn đứa trẻ trên trấn. Nàng nghĩ tới những người mẹ ôm xác con trong nôi mà không hiểu vì sao. Nàng nghĩ tới đạo sĩ trẻ đang hỏi chuyện cũ. Nếu anh ta hỏi người trong trấn, anh ta sẽ chỉ nghe một câu chuyện đã được phủ huyện kể sẵn suốt ba năm: con chết yểu, mẹ bỏ trốn. Nếu không có ai nói một câu khác, câu chuyện ấy sẽ đứng mãi, và những đứa trẻ sẽ còn chết, hoặc oán sẽ còn lượn mãi trên mái ngói trấn ấy không tan.
Nàng ngồi dậy trong bóng tối.
Dưới chân giường có một chiếc hòm gỗ nhỏ, đựng kim chỉ, vải vụn và một gói khăn nàng chưa từng mở trước mặt mẹ. Nàng lần tay trong bóng tối, lấy gói khăn ra, mở từng lớp. Trong khăn là một cây trâm cài bạc, kiểu hoa nhỏ, đã xỉn màu theo năm tháng nhưng vẫn còn nguyên hình.
Cây trâm này là một trong đôi trâm của cô Tô.
Đêm trở dạ ba năm trước, khi cơn đau đã dồn dập và bà đỡ còn chưa tới, cô Tô nắm tay nàng, tháo cây trâm này khỏi tóc, đặt vào tay nàng. Cô nói rất khẽ, hơi thở đứt quãng.
- Nếu ta có mệnh hệ gì, giữ lấy - cô nói. - Giữ lấy mà nhớ ta từng ở đây. Nhớ là con ta từng ở đây.
Khi ấy A Hoàn mới mười bảy tuổi, nàng tưởng đó chỉ là lời người đau đẻ nói hoảng. Nàng cất trâm vào tay áo, rồi bưng nước, chạy ra chạy vào, và đêm ấy dài ra thành một cơn ác mộng mà nàng mang theo suốt ba năm.
Sáng hôm sau đêm ấy, người ta cho nàng ít bạc và đuổi nàng về quê. Nàng không kịp vào gian tây lấy gì, cũng không dám hỏi cô chủ ở đâu. Cây trâm trong tay áo là thứ duy nhất nàng mang ra khỏi phủ, và cũng là thứ duy nhất chứng minh những lời cô Tô nói không phải do nàng mơ.
Ba năm, nàng đã mấy lần định vứt cây trâm xuống sông cho nhẹ lòng. Có lần nàng đã đứng ở bờ sông lúc nửa đêm, tay nắm chặt trâm, nhưng rồi nàng không vứt. Nàng sợ nếu vứt đi, sẽ có một ngày không còn gì để nhớ rằng cô Tô từng sống, từng thêu áo cho con, từng đặt cho con một cái tên thầm trong bụng.
Nàng gói cây trâm lại vào khăn, buộc chặt.
Trời gần sáng, nàng vào buồng, quỳ bên giường mẹ, nói dối một câu mà nàng biết là nói dối.
- Mẹ, con lên trấn tìm việc ít ngày - nàng nói. - Nghe nói nhà buôn vải đang cần người đan lưới và khâu bao. Con đi rồi về.
Mẹ nàng nắm tay nàng, tay gầy và lạnh.
- Trấn trên đang có chuyện ma quỷ, con đi làm gì lúc này - bà nói.
- Chính vì có chuyện, người ta mới cần người làm - nàng nói, cố giữ giọng bình thường. - Con ở nhà đan lưới mãi cũng không đủ thuốc cho mẹ.
Mẹ nàng nhìn nàng rất lâu, như biết nàng giấu điều gì, nhưng bà không hỏi thêm. Bà chỉ dặn đi đường cẩn thận, đừng về khuya một mình dọc bờ sông.
A Hoàn nấu cho mẹ nồi cháo, để sẵn củi khô bên bếp, gửi nhờ bà hàng xóm trông nom mẹ mấy ngày. Nàng mang theo một gói cơm nắm, ít tiền lẻ dành dụm, và gói khăn có cây trâm cài bạc buộc sát trong áo.
Đường từ thôn Hạ Hà lên trấn Thanh Khê đi dọc bờ sông Mân. Trời lạnh, sương bám trên cỏ, đá cuội dưới chân trơn. Nàng đi qua những bãi bồi trồng rau, qua bến đò vắng, qua khúc sông nước xiết đen sẫm. Mỗi bước đi, nàng lại tự hỏi mình sẽ nói gì khi gặp đạo sĩ ấy, và liệu nàng có đủ can đảm để nói hết hay sẽ lại cúi đầu như ba năm trước.
Nàng sợ phủ huyện. Nàng sợ tổng quản. Nàng sợ chính thất, người đàn bà nàng chỉ dám nhìn trộm qua khe cửa ngày ấy, giọng nói nhẹ mà làm cả phòng sinh im phăng phắc. Nhưng nàng sợ hơn một điều khác: sợ mình lại im lặng, rồi một ngày nghe tin thêm một đứa trẻ nữa chết, và biết rằng sự im lặng của mình cũng nằm trong chuỗi ấy.
Trên đường, nàng gặp một người đàn bà gánh củi đi ngược chiều, nhận ra nàng và ngạc nhiên hỏi nàng về trấn làm gì sau ba năm biệt tích. A Hoàn chỉ nói lên tìm việc. Người đàn bà hạ giọng bảo trấn đang loạn, nhà nào có trẻ nhỏ đều đóng cửa sớm, và nha môn thì cấm người ta bàn chuyện điểu. Nàng nghe mà chân bước nhanh hơn. Hóa ra nỗi sợ không chỉ ở trong nàng. Cả trấn đang sống trong cùng một thứ im lặng mà nàng đã sống ba năm qua, chỉ khác là giờ đây im lặng ấy đã có bốn đứa trẻ chết nằm ở giữa.
Nàng nhớ lại những ngày mới về thôn. Đêm nào nàng cũng giật mình khi nghe tiếng nước vỗ, tiếng trẻ con nhà hàng xóm khóc đêm. Mẹ nàng tưởng nàng yếu bóng vía sau khi bị đuổi việc, mua bùa giấy ở miếu cho nàng để dưới gối. Nàng để bùa đó một thời gian rồi bỏ, vì nàng biết thứ làm nàng sợ không phải ma quỷ lạ, mà là một điều nàng đã nghe, đã biết, và đã không nói. Bùa giấy không che được một ký ức còn sống.
Có lần, vào một đêm mưa to năm ngoái, nàng mơ thấy mình quay lại sân sau phủ, đứng trước miệng giếng đã đậy đá, nghe tiếng nước ở dưới vỗ nhẹ như có người vừa chìm xuống. Nàng tỉnh dậy ướt đẫm mồ hôi, ngồi tới sáng. Sáng hôm sau nàng ốm một trận, mẹ phải vay tiền mua thuốc. Từ đó nàng tự hứa sẽ không bao giờ quay lại trấn ấy nữa. Lời hứa ấy nàng giữ được hơn một năm, cho tới khi người buôn cá mang tin bốn đứa trẻ về thôn.
Nàng hiểu, có những lời hứa với chính mình không giữ được khi người khác đang chết thay cho sự im lặng của mình.
Đi qua bến dưới, nàng thấy mấy người chài đang vá lưới, có người nhắc tới lão Ngô Tam và chuyện ông lão gần đây ít nói hơn trước, cứ ngồi nhìn sông. A Hoàn không dám hỏi. Nàng biết trong trấn này còn nhiều người nữa đang giữ một mảnh của đêm ấy trong lòng, mỗi người một mảnh, và tất cả đều sợ. Nàng chỉ là người đầu tiên, hoặc một trong những người đầu tiên, bước ra khỏi chỗ trốn của mình.
Nắng đã lên yếu ớt trên mặt sông khi nàng tới gần cổng trấn. Nàng thấy cáo thị cũ còn dán ở tường, giấy đã vàng và quăn mép. Nàng không đọc. Nàng chỉ đứng nhìn những mái ngói phủ sương phía trong, hít một hơi lạnh buốt phổi, và tự nói với mình một câu rất nhỏ, chỉ đủ cho mình nghe.
- Cô ơi, con về rồi.
Tới bờ sông nhìn sang trấn cũ, nàng đứng rất lâu, tay nắm chặt gói khăn có cây trâm.
---