DẠ DU THẦN TRÊN NÓC PHỦ THÁI NGUYÊN - Chương 40: Sân Công Đường Trước Giờ Ngọ

Sự im lặng trong sân huyện nha Dương Khúc sáng mười chín tháng mười không kéo dài được lâu, vì một phủ huyện không thể đứng im mãi trước thi thể của vị…

Nội dung chương

Sự im lặng trong sân huyện nha Dương Khúc sáng mười chín tháng mười không kéo dài được lâu, vì một phủ huyện không thể đứng im mãi trước thi thể của vị quan đứng đầu mình. Mã Thiết Trụ là người phá sự im lặng ấy, bằng giọng nói trầm và rõ của một đội trưởng đã trở lại với công việc của mình. Ông chia việc ngay tại bậc thềm công đường, trước mặt toàn thể nha môn đang có mặt: công đường và thư phòng từ giờ phút này không ai được ra vào. Đội canh cắt người đứng giữ cả hai nơi; những thứ giấy tờ nằm giữa sân phải được người của hộ phòng nhặt giữ theo đúng phép lập biên bản tại chỗ, từng tờ một, trước mắt mọi người. Thi thể trên ghế chủ tọa giữ nguyên cho tới khi có lệnh của cấp trên, chỉ lấy một tấm vải trắng sạch phủ lên để tránh nắng sớm và mắt người ngoài; và việc lớn nhất. Tin về buổi sáng này phải được cấp báo lên phủ Thái Nguyên ngay trong buổi sáng nay, không chờ tới trưa, không chờ ai chỉ thị. Ông nói xong, cả sân chuyển động trở lại, chậm chạp và lặng lẽ, như một guồng máy vừa được đẩy đi sau một lúc kẹt cứng.

Tần Vĩnh Niên được gọi xuống giữa sân. Nha lại trẻ của hộ phòng quỳ xuống mặt đá ướt bên cạnh hai vật giấy tờ, mở cuốn sổ biên bản mang theo, và làm việc của mình trước mắt tất cả mọi người. Anh nhặt cuốn sổ bìa vải lên trước: ghi vào biên bản hình dạng cuốn sổ, số trang, tình trạng các trang còn nguyên. Trang đang mở nằm ngửa trên mặt sân ghi những hàng chữ viết tay với các con số và ngày tháng mà anh chỉ đọc lướt rồi gấp lại, không đọc to. Rồi anh nhặt tập giấy bọc vải dầu: lớp vải dầu đã bung, có bốn tờ giấy trượt ra ngoài nằm trên mặt đá ẩm, anh nhặt từng tờ theo đúng thứ tự rơi. Đối chiếu đầu đề của tờ đầu tiên với mọi người đang đứng quanh: một tờ trạng tố cáo, người đứng trạng là Lương Ngọc Trân, vợ của Quách Đại Thành quá cố. Nội dung xin xét lại cái chết của chồng trong ngục huyện. Cái tên ấy đi qua sân như một cơn gió nữa, lạnh không kém luồng hơi ban nãy. Mấy người nha lại nhìn nhau. Tờ trạng của người vợ góa, mà sổ trình văn của phủ chưa từng xếp số, sáng nay nằm giữa sân công đường, bên cạnh một cuốn sổ ghi những con số không ai dám đọc to. Tần Vĩnh Niên gói hai vật lại riêng từng gói, buộc dây, dán giấy niêm phong của hộ phòng lên mối buộc. Ký tên mình lên cả hai gói và mời hai người có mặt ký làm chứng vào biên bản: Mã Thiết Trụ ký một, Tiểu Sơn ký một. Vì chính anh là người đã nhận tờ trạng này ở cổng phủ bốn hôm trước và nhận ra nó giữa sân sáng nay. Biên bản ghi rõ giờ nhặt giữ là buổi sáng ngày mười chín tháng mười, địa điểm là sân công đường, người nhặt giữ là nha lại hộ phòng Tần Vĩnh Niên, vật giữ sẽ được cất vào tủ hồ sơ của hộ phòng chờ lệnh cấp trên. Từ giờ phút ấy, hai thứ giấy tờ từng nằm kín dưới gầm bàn thư phòng đã có một đường đi mới, một đường đi có biên bản, có chữ ký, có người chịu trách nhiệm.

Trong lúc hộ phòng làm việc giữa sân, đội canh tiến hành niêm phong. Tiểu Sơn được phân giữ phía thư phòng cùng hai người lính nữa. Anh đứng nhìn cánh cửa thư phòng vừa tự mở ra ban nãy được khép lại, hai dải giấy niêm phong dán chéo qua khe cửa, Mã Thiết Trụ tự tay đóng dấu của đội canh lên cả hai dải và ghi giờ niêm phong ngay tại chỗ. Bên trong căn phòng tối ấy là bàn làm việc của tri huyện, là khe ngói phía trên đầu mà đêm qua một luồng hơi lạnh đã luồn xuống, là gầm bàn nơi hai thứ giấy tờ đã nằm yên suốt bốn ngày. Gian công đường cũng được niêm phong theo cách tương tự sau khi thi thể của tri huyện được phủ vải trắng và đặt giữ nguyên trên ghế, hai người lính gác trong đứng ở thềm, không cho bất kỳ ai bước qua bậc cửa. Phủ huyện Dương Khúc, lần đầu tiên trong nhiều năm, tự tay đóng kín hai căn phòng quan trọng nhất của chính mình và chờ người ở cấp trên về mở ra.

Việc tiếp theo là phần việc của chính Tiểu Sơn. Mã Thiết Trụ gọi anh lên đứng giữa sân, trước mặt cả đội canh và những người của các phòng còn đang có mặt, bảo anh trình cuốn sổ canh đêm qua và nói lại điều mình đã ghi trong đêm, đúng như trên giấy, không thêm không bớt. Tiểu Sơn mở lớp vải dầu, giở trang sổ của đêm mười tám tháng mười, những dòng chữ xiêu vẹo và nhòe mực vì tay run hiện ra dưới ánh sáng ngày. Anh nói chậm rãi, mắt nhìn vào trang sổ: đầu giờ Hợi anh lên ca, sổ điểm danh đêm ấy ghi anh trực chòi cao, đội trưởng trực cổng, ngục tốt trực khu ngục. Đèn thư phòng sáng từ đầu buổi tối, tri huyện ở lại làm việc khuya một mình; đầu giờ Tý có tiếng bạc khẽ vọng lên từ thư phòng; tới khi giờ Tý qua quá nửa. Anh thấy mười sáu bóng người gầy guộc đỏ au, mũ sắt nhọn, hai tay dài nối liền nhau, chân không chạm đất, bay không tiếng động trên nóc công đường và nóc thư phòng. Bóng đi đầu dừng trên nóc thư phòng, một luồng gió lạnh buốt khác thường quét qua chòi và luồn xuống phía thư phòng; tiếng bạc im bặt, đèn thư phòng tắt, đoàn bay về phía đông mất trong mưa. Anh ghi tất cả vào sổ ngay trong đêm ấy, và từ đó tới hết giờ Dần, đèn thư phòng không sáng lại. Anh nói xong thì đưa cuốn sổ ra bằng hai tay. Mã Thiết Trụ nhận lấy, xem lại trang sổ một lượt trước mặt mọi người, rồi nói một câu ngắn gọn: chữ tuy nhòe nhưng đọc được từng chữ, giờ giấc đủ, và cuốn sổ này từ nay đội canh giữ, ai muốn xem phải có mặt đội trưởng. Sư gia Ngô Kính Văn đứng ở phía sau đám người của thư phòng, nghe hết những lời ấy mà không nói một câu nào, hai tay ông ta giấu trong tay áo, mặt vẫn trắng bệch như lúc đứng tựa vào cột đường.

Văn thư cấp báo lên phủ do Tần Vĩnh Niên thảo ngay tại phòng trực của đội canh theo lời đọc của Mã Thiết Trụ, vì thư phòng đã niêm phong và người thảo văn của huyện thì đứng lặng ở sân từ sáng tới giờ không cầm nổi bút. Văn thư viết ngắn, đúng phép cấp báo của nha môn: ngày mười chín tháng mười, vào giờ Mão, tri huyện Dương Khúc Cao Thiệu Minh được phát hiện đã mất trên ghế công đường, hiện trường đã niêm phong. Giấy tờ liên quan đã lập biên bản giữ tại hộ phòng, huyện nha xin phủ doãn về huyện chủ trì xem xét. Mã Thiết Trụ ký tên, đóng dấu, trao văn thư cho người lính đưa tin nhanh nhất của đội. Người lính ấy nhận thư, buộc chặt vào ngực áo, lên ngựa ngay tại cổng phủ. Mưa lất phất đã trở lại từ đầu buổi sáng, rơi nhẹ lên mặt đá trước cổng, và con ngựa chở tin cấp báo phóng ra khỏi cổng huyện nha trong màn mưa mỏng ấy. Hướng về phía phủ thành Thái Nguyên, vó ngựa gõ lên mặt đường ướt xa dần về cuối phố.

Cùng với việc niêm phong, Mã Thiết Trụ truyền thêm một lệnh miệng xuống khắp các phòng: từ giờ cho tới khi phủ doãn về tới huyện. Toàn thể người của huyện nha có mặt trong buổi sáng nay không ai được rời khỏi thành, ai đang ở trong phủ thì ở yên trong phủ. Sổ sách của các phòng không được mang ra khỏi phòng mình dù chỉ một cuốn. Lệnh ấy đi qua các dãy nhà trong sự im lặng gần như tuyệt đối. Tiểu Sơn nghe người trực cổng sau kể lại rằng khi lệnh truyền tới dãy nhà của thư phòng, sư gia Ngô Kính Văn đang đứng ở hành lang, nghe xong chỉ gật đầu rồi quay vào phòng trực của mình, đóng cửa lại. Ngục tốt Hàn Đức Lục, người vừa hết ca trực đêm trong khu ngục, cũng bị giữ lại ở nhà trực của ngục tốt, ngồi yên bên cuốn sổ trực của mình, không được về nhà như mọi ngày sau một ca đêm. Không ai bị trói, không ai bị gọi tên trong một lời buộc tội nào. Nhưng cả phủ huyện đều hiểu lệnh giữ người ấy nghĩa là gì: buổi sáng hôm nay, những thứ bay ra giữa sân đã chỉ về một hướng, và cấp trên chưa về thì không một người nào có liên quan được phép khuất khỏi tầm mắt của đội canh.

Trước giờ Ngọ một lúc, khi sân phủ đã thưa người, Tiểu Sơn đổi sang trực cổng chính thì thấy Quách Thừa Ân xuất hiện ở phía ngoài cổng, áo ướt mưa lất phất, thở gấp như vừa chạy một quãng dài. Tin tri huyện chết cứng trên công đường đã lan ra phố từ giữa buổi sáng, qua miệng những người phu xe và người bán hàng sớm đi ngang cổng phủ. Và cậu con trai của nhà họ Quách là một trong những người đầu tiên của phố này chạy tới tận cổng để hỏi cho chắc. Cậu không xin vào, chỉ đứng ở vạch đá trước cổng như mọi lần, nhìn Tiểu Sơn và hỏi một câu ngắn: có thật không anh. Tiểu Sơn đáp cũng ngắn, đúng những gì cả thành này rồi sẽ biết trong ngày hôm nay: quan tri huyện mất rồi, sáng nay, trên công đường; việc trong phủ đang chờ phủ doãn về xét. Cậu về nhà thắp cho cha cậu một nén hương và báo tin này cho mẹ cậu, còn mọi việc khác, chờ người của phủ về. Thừa Ân đứng yên một lúc lâu sau câu đáp ấy, nước mưa lất phất đọng trên vai áo cậu, rồi cậu gật đầu, quay người chạy ngược về phía ngõ tây thành. Chạy như một người mang một tin mà căn nhà có bàn thờ mới lập của mình đã chờ đợi trong tuyệt vọng suốt năm ngày qua. Tiểu Sơn đứng ở cổng nhìn theo cho tới khi bóng cậu khuất vào màn mưa mỏng cuối phố, rồi quay lại nhìn vào trong sân phủ: công đường và thư phòng đều đã dán giấy niêm phong trắng. Hai người lính gác đứng im dưới hiên, và cả huyện nha Dương Khúc nín thở chờ vó ngựa của phủ doãn từ phủ thành trở về.

Chương khác

Xem thêm