DẠ DU THẦN TRÊN NÓC PHỦ THÁI NGUYÊN - Chương 42: Ngỗ Tác Nói Lại Đêm Khám Nghiệm

Đầu giờ chiều ngày hai mươi tháng mười, công đường huyện nha Dương Khúc được mở niêm phong lần đầu tiên kể từ buổi sáng định mệnh hôm trước. Việc mở cửa…

Nội dung chương

Đầu giờ chiều ngày hai mươi tháng mười, công đường huyện nha Dương Khúc được mở niêm phong lần đầu tiên kể từ buổi sáng định mệnh hôm trước. Việc mở cửa làm đúng như lời phủ doãn đã dặn: có mặt Vương Sĩ Kiệt, có thư lại của phủ cầm sổ ghi chép, có Mã Thiết Trụ đại diện đội canh của huyện. Và có hai lớp giấy niêm phong được bóc ra theo thứ tự, lớp của phủ bóc trước, lớp của huyện bóc sau, từng mảnh giấy đều được giữ lại và ghi vào biên bản. Triệu Tiểu Sơn được cắt đứng gác ngay trong thềm cửa, lưng quay ra sân, mặt hướng vào gian đường. Vì anh là một trong những người đã có mặt ở đây vào buổi sáng mười chín và phủ cần người của huyện chứng kiến từ đầu tới cuối mà không phải người của bất kỳ phòng nào liên quan tới giấy tờ vụ án. Từ chỗ đứng ấy, anh nhìn thấy lại gian công đường trong ánh sáng buổi chiều xám nhạt: ghế chủ tọa ở chính giữa, tấm vải trắng phủ trên thi thể vẫn nguyên như lúc đội canh đặt vào. Và một mùi hôi khét rất nhẹ, mùi của tảng than đen trong tay người chết, vẫn còn vương trong không khí đóng kín suốt một ngày một đêm.

Phùng Cửu Chương được dẫn vào sau đó ít phút. Ông ngỗ tác già sáu mươi mốt tuổi bước qua bậc cửa chậm chạp, hai tay ôm trước ngực một bọc vải đã sờn, trong bọc là hai thứ: cuốn biên bản khám nghiệm chính thức của huyện. Đóng triện đỏ, và một cuốn sổ tay nhỏ bọc vải thô, mép giấy đã quăn vì tay người lật nhiều lần trong sáu ngày qua. Tiểu Sơn nhận ra cuốn sổ tay ấy ngay. Sáu ngày trước, ở góc sân khu ngục, ông già này đã ngồi riêng một mình ghi vào nó rất lâu sau khi ký xong biên bản, rồi ôm chặt vào ngực khi bước ra. Chiều nay ông ôm nó vào công đường của phủ doãn, và bàn tay gầy của ông đặt trên mặt vải run lên rất khẽ, không giấu được.

Phủ doãn cho mở vải phủ và khám nghiệm lại thi thể ngay tại ghế chủ tọa, trước mặt mọi người có tên trong biên bản mở cửa. Người ngỗ tác đi theo đoàn của phủ cùng Phùng Cửu Chương cúi xuống làm việc, từng việc đều được thư lại đọc lại thành tiếng rồi ghi. Thân người chết vẫn cứng, các khớp không co duỗi được nữa. Tới phần trán, cả gian đường lặng đi. Vết son đỏ hình chữ Trảm vẫn nằm nguyên giữa trán Cao Thiệu Minh, màu đỏ không nhạt đi chút nào sau một ngày một đêm. Người ngỗ tác của phủ dùng khăn ẩm lau mạnh, sắc đỏ không phai; dùng lưỡi dao cạo nhẹ ở mép vết, sắc đỏ không tróc; rồi theo lệnh của phủ doãn. Ông rạch một đường rất nông ở rìa dưới của vết, lật lớp da lên cho mọi người cùng nhìn: sắc đỏ ăn xuyên qua da, qua lớp thịt mỏng của trán, và thấm tới tận mặt xương sọ trắng. Như một con dấu đóng bằng thứ mực không thuộc về giấy tờ của nhân gian. Phùng Cửu Chương đứng bên cạnh, nhìn đường rạch ấy, rồi nói câu đầu tiên của buổi chiều, giọng khàn và chậm.

- Bẩm đại nhân, sáng hôm qua tiểu nhân cũng đã rạch thử đúng chỗ này và thấy đúng như vậy. Sắc đỏ tới xương. Nghề ngỗ tác của tiểu nhân mấy chục năm nay, chưa từng gặp một vết dấu nào ăn sâu như thế ở người chết.

Vương Sĩ Kiệt không bình luận gì về vết son, chỉ ra hiệu cho thư lại ghi nguyên văn câu nói ấy vào biên bản khám nghiệm lại, ghi cả việc vết son không phai khi lau, không tróc khi cạo và ăn tới mặt xương sọ khi rạch thử. Rồi ông cho phủ lại tấm vải trắng lên thi thể, cho mọi người ngồi xuống hai bên, và buổi hỏi việc khám nghiệm đêm mười bốn tháng mười bắt đầu. Phủ doãn hỏi rất chậm, từng câu một, và câu đầu tiên không phải về người chết trong ngục, mà về cuốn sổ tay nhỏ đang nằm trên đầu gối của ông ngỗ tác già.

- Ông Phùng, biên bản chính thức của huyện về cái chết của Quách Đại Thành ghi bốn chữ bạo bệnh trúng phong, có chữ ký của ông và triện của huyện. Cuốn sổ trên tay ông là sổ gì, ghi những gì, và vì sao nó không đi cùng biên bản lên thư phòng trong ngày mười bốn?

Phùng Cửu Chương cúi đầu rất lâu trước khi trả lời. Khi ông ngẩng lên, Tiểu Sơn thấy mắt ông đỏ hoe, và giọng ông, sau mấy chục năm làm nghề cúi xuống những thi thể không nói được nữa, lần đầu tiên run lên vì một người chết vẫn còn có vợ con đang chờ một lời thật. Ông trình cuốn sổ tay lên bằng hai tay, đặt nó lên mặt bàn trước mặt phủ doãn, mở đúng trang ghi ngày mười bốn tháng mười, và nói lại đêm khám nghiệm ấy như người trút một gánh nặng đã mang sáu ngày.

Đêm ấy, ông được gọi xuống khu ngục khi trời vừa sáng, người tù ở buồng cuối dãy tây đã tắt hơi từ lâu. Ông khám theo đúng phép của nghề: xem mặt, xem mắt, mở miệng xem lưỡi, sờ các khớp, nghe người trực ngục kể lại giờ giấc. Điều ông thấy ở người chết không giống một người trúng phong chút nào. Người trúng phong thường méo miệng, lưỡi vẫn hồng hoặc nhạt, thân mềm dần theo một bên. Còn Quách Đại Thành thì khác hẳn: lưỡi đen sẫm từ đầu lưỡi tới cuống lưỡi, đen như nhuộm mực, hai hàm răng cắn chặt tới mức phải nạy nhẹ mới mở được miệng, các ngón tay co quắp. Thân có dấu của một cơn co giật rất mạnh trước khi chết, co giật tới mức xô cả bát vỡ dưới nền đá của buồng giam. Ông đã ghi hết những điều ấy vào cuốn sổ tay của mình ngay tại góc sân khu ngục, từng dòng một, vì đó là lệ của ông suốt mấy chục năm hành nghề. Biên bản là giấy của nha môn, còn sổ tay là giấy của nghề, ghi những gì mắt mình thật sự nhìn thấy, để sau này nếu có ai hỏi lại. Ông còn có cái mà đối chiếu với lương tâm của mình.

- Vậy vì sao biên bản lại ghi bạo bệnh trúng phong? Phủ doãn hỏi, giọng vẫn đều, nhưng cả gian đường nghe rõ từng chữ.

Phùng Cửu Chương quỳ xuống. Ông nói, sáng hôm ấy tri huyện Cao Thiệu Minh đích thân xuống ngục đứng xem khám nghiệm, và trước khi ông kịp trình những điều mình thấy. Tri huyện đã nói sẵn kết luận trước mặt mọi người có mặt: người tù này bạo bệnh trúng phong, chết trong đêm, biên bản cứ thế mà ghi, khép việc cho yên. Đừng để một người tù chết bệnh làm kinh động tới đợt kiểm tra của phủ sắp tới. Ông ngỗ tác đã ngập ngừng, đã nói một câu rằng miệng người chết có điều bất thường cần xem thêm, nhưng tri huyện chỉ nhìn ông một cái và nhắc lại bốn chữ bạo bệnh trúng phong, chậm rãi, như nhắc một người già hay quên. Trong gian ngục sáng hôm ấy, không ai dám nói thêm lời nào. Ông ký vào biên bản đã thảo sẵn, nét bút của dòng kết luận ấy không phải do ông tự nguyện viết ra trong lòng yên ổn của một người hành nghề, mà là chữ ký của một kẻ hèn. Ký vì sợ mất miếng cơm của tuổi già và sợ một mình chống lại người đứng đầu phủ huyện. Nói tới đó, ông cúi đầu sát đất, xin phủ doãn ghi cả lời thú nhận này vào hồ sơ: biên bản ngày mười bốn là giấy giả ở phần kết luận. Còn cuốn sổ tay này mới là những gì ông thật sự khám thấy, và ông giữ nó sáu ngày không dám đưa cho ai. Cho tới khi phủ doãn nói câu mang theo cả những gì ghi cho riêng mình, ông mới dám ôm nó vào công đường.

Tiểu Sơn đứng ở thềm cửa nghe hết, tay đặt trên đốc đao, lòng bàn tay rịn mồ hôi. Anh nhớ lại buổi sáng mười bốn ở khu ngục: tri huyện đứng xem khám nghiệm với dáng vẻ mẫu mực thường ngày, ngỗ tác ký biên bản rất lâu, rồi ngồi riêng ở góc sân ghi vào cuốn sổ nhỏ. Khi ấy anh chỉ thấy những việc ấy như những mảnh rời rạc của một buổi sáng có người chết. Chiều nay, trước mặt phủ doãn, những mảnh rời rạc ấy lần đầu tiên được chính người trong cuộc xếp lại thành một mạch liền: một cái lưỡi đen không thuộc về bệnh trúng phong. Một cơn co giật không thuộc về cái chết yên lành trong giấc ngủ, và một dòng chữ trong biên bản không thuộc về sự tự nguyện của người ký nó.

Vương Sĩ Kiệt cho Phùng Cửu Chương đứng dậy, nhận cuốn sổ tay vào hồ sơ của phủ ngay tại chỗ có biên bản giao nhận riêng. Và đọc cho thư lại ghi thêm một việc vào cuốn sổ của phủ. Lời khai của ngỗ tác huyện xác nhận dấu lưỡi đen và cơn co giật của người tù Quách Đại Thành trong đêm mười bốn tháng mười không khớp với bạo bệnh trúng phong. Biên bản cũ có phần kết luận bị ép ký, và từ nay cuốn sổ tay của ngỗ tác là một chứng cứ chính thức của vụ án, ai muốn xem phải có mặt thư lại của phủ. Ông không kết luận thêm một chữ nào về việc người tù chết vì lẽ gì; ông chỉ hỏi Phùng Cửu Chương một câu cuối, về giờ giấc của đêm ấy. Và ngỗ tác đáp rằng phần giờ giấc ông không giữ, giờ giấc của đêm ngục nằm trong sổ trực của ngục tốt và sổ canh của đội canh. Phủ doãn gật đầu, khép cuốn biên bản khám nghiệm lại, và nói một câu khiến Tiểu Sơn đứng ở cửa bất giác thẳng lưng lên.

- Ngày mai, đối chiếu sổ canh đêm. Bảo lính canh Triệu Tiểu Sơn mang theo người, việc của anh ta không cần mang giấy, giấy của anh ta phủ đã có người giữ. Ta muốn nghe anh ta trả lời về một đêm có người chết trong ngục, từ chính cuốn sổ anh ta đã ghi.

Công đường được niêm phong lại khi trời đã ngả về chiều tối. Cuốn sổ tay cũ của ông ngỗ tác già được đặt lên bàn của phủ doãn, gói vào vải của phủ, dán niêm phong và ghi vào danh mục hồ sơ, nằm cạnh cuốn biên bản khám nghiệm lại vừa đóng triện. Sáu ngày sau khi được viết ra ở một góc sân khu ngục, những dòng chữ ghi cho riêng một người hành nghề cuối cùng đã bước vào hồ sơ đối chiếu của phủ. Và Tiểu Sơn hiểu rằng buổi làm việc ngày mai sẽ là buổi của chính mình, buổi mà một chỗ ghi sót trong cuốn sổ canh của anh sẽ bị đặt lên bàn. Dưới mắt của vị quan vừa tiếp nhận cả một cuốn sổ tay đầy lời thú nhận như chiều nay.

Chương khác

Xem thêm