DẠ DU THẦN TRÊN NÓC PHỦ THÁI NGUYÊN - Chương 45: Bắt Sư Gia Và Ngục Tốt

Sáng hai mươi hai tháng mười, sân huyện nha Dương Khúc tập trung đông hơn mọi buổi làm việc từ ngày phủ doãn về huyện. Đội canh đứng thành hàng dọc theo…

Nội dung chương

Sáng hai mươi hai tháng mười, sân huyện nha Dương Khúc tập trung đông hơn mọi buổi làm việc từ ngày phủ doãn về huyện. Đội canh đứng thành hàng dọc theo hiên công đường, người của bộ đầu đứng ở phía sân dưới, các phòng đều có người ra đứng ở cửa phòng mình nhìn ra, không ai nói chuyện với ai. Triệu Tiểu Sơn đứng trong hàng của đội canh, vị trí gần bậc thềm nhất, và cảm được một điều khác hẳn trong không khí buổi sáng nay: những buổi trước, người ta chờ để đối chiếu giấy tờ; sáng nay, người ta chờ để nghe gọi tên người. Trên bậc thềm, Vương Sĩ Kiệt ngồi sau một chiếc bàn đã kê sẵn, thư lại của phủ ngồi ở bàn nhỏ bên cạnh với cuốn sổ của phủ mở trang mới, và Lôi Chấn Hải, bộ đầu của huyện. Đứng ở bậc dưới cùng, áo khoác gọn gàng, tay đặt trên đốc đao, mặt không biểu lộ gì. Chính ông là người sẽ thi hành lệnh bắt sáng nay, trên những người mà mới mấy ngày trước ông còn cùng làm việc trong một phủ huyện dưới quyền một vị tri huyện đã chết.

Phủ doãn cho thư lại đọc lại, ngắn gọn và rõ ràng, phần kết của ba buổi làm việc trước: lời khai của ngỗ tác về dấu lưỡi đen và dòng chữ bị ép ký. Biên bản đối chiếu ba cuốn sổ về đêm mười ba rạng mười bốn tháng mười. Biên bản đối chiếu chữ viết khóa cuốn sổ ghi bạc vào tay sư gia của huyện cùng tờ trạng bị ém đã được xác nhận là bản thật. Đọc xong, ông đặt tay lên cuốn sổ của phủ và ra lệnh đầu tiên của buổi sáng, giọng trầm và đều như mọi lần, nhưng lần này từng chữ rơi xuống sân như những viên đá nhỏ.

- Bộ đầu Lôi Chấn Hải nghe lệnh. Bắt sư gia hình danh Ngô Kính Văn và ngục tốt Hàn Đức Lục, đưa ra giữa sân tra hỏi tại chỗ về phần việc của mỗi người trong vụ án Quách Đại Thành. Hai người này từ giờ là người bị giữ của phủ, không còn là người làm việc của huyện.

Sân phủ im lặng khi còng gỗ được mang ra. Hai chiếc còng gỗ nặng, xích sắt ngắn, được hai người lính của bộ đầu đặt lên mặt bàn phụ ở bậc thềm, kêu lên một tiếng khô và nặng. Ngô Kính Văn được dẫn ra từ phòng trực của thư phòng. Ông ta đi rất chậm qua sân, áo bào vẫn chỉnh tề, nhưng đôi vai đã sụp xuống thấy rõ so với buổi sáng hôm qua khi ông ta còn đứng thưa về phép giấy tờ. Hàn Đức Lục được dẫn ra từ phía khu ngục, áo ngục tốt xộc xệch vì mấy ngày bị giữ ở nhà trực, mặt hốc hác, vừa thấy chiếc bàn của phủ doãn ở bậc thềm thì chân bước chậm lại. Hai người bị giữ đứng cách nhau một khoảng sân, không nhìn nhau, và Tiểu Sơn đứng trong hàng lính canh nhìn hai con người ấy mà nhớ lại họ ở những vị trí hoàn toàn khác. Một người ngồi sau bàn giấy thảo văn bản cho cả phủ huyện, một người cầm chùm chìa khóa sắt đi qua dãy buồng giam trong đêm. Sáng nay cả hai cùng đứng dưới bậc thềm, chờ bị hỏi về những việc mình đã làm theo lệnh của một người không còn sống để đứng ra nhận thay phần lệnh ấy nữa.

Ngô Kính Văn bị hỏi trước. Phủ doãn không hỏi vòng vo; ông cho đặt cuốn sổ ghi bạc đã đối chiếu chữ viết lên mặt bàn, mở đúng trang ghi đợt bạc thứ nhất, và hỏi sư gia một câu duy nhất về cuốn sổ ấy. Sư gia nhìn trang sổ một lúc lâu, nhìn những dòng chữ của chính tay mình mà chiều qua người nha lại trẻ của hộ phòng đã khóa lại từng nét trước mặt phủ. Rồi ông ta quỳ xuống và bắt đầu khai, khai theo đúng cách của một người làm giấy tờ: từng việc một, theo thứ tự ngày tháng. Ông ta nhận cuốn sổ ấy là do mình ghi, ghi theo lời đọc và số bạc thật nhận được trong thư phòng, vì tri huyện không bao giờ tự tay ghi những việc như vậy. Ông ta nhận các cỗ xe đêm của nhà họ Đỗ vào phủ bằng cửa sau là do mình ra tiếp theo lệnh miệng, bạc được khiêng thẳng vào thư phòng, không qua sổ cổng, không qua kho của huyện. Ông ta nhận bản cung soạn sẵn chờ điểm chỉ trong vụ Quách Đại Thành là do mình thảo, thảo theo ý của tri huyện, ghi sẵn cả tội trốn thuế và chiếm đất quan để người tù chỉ việc điểm chỉ vào. Và ông ta nhận tờ chuyển nhượng mỏ núi Tây Sơn cũng do mình thảo sẵn trong những ngày người tù còn ở trong ngục, thảo trọn cả phần lời lẽ chuyển nhượng. Chỉ chừa trống chỗ điểm chỉ và chữ ký của Quách Đại Thành, hai chỗ trống mà cho tới ngày người tù chết vẫn trống nguyên, vì người ấy qua mọi buổi thẩm chưa từng chịu ký. Chưa từng chịu ấn một ngón tay nào xuống tờ giấy ấy. Nói tới đó, sư gia cúi đầu, thưa thêm một câu rằng mọi việc giấy tờ ông ta làm đều theo lệnh của tri huyện, bản thân ông ta chưa từng bước chân vào khu ngục trong đêm mười ba, và xin phủ ghi rõ phần ấy cho mình. Phủ doãn cho ghi hết, cả phần nhận việc lẫn phần chối phần đêm ngục, không thêm không bớt một chữ.

Tới lượt Hàn Đức Lục, ngục tốt quỳ xuống ngay khi được gọi tên, quỳ nhanh và thấp hơn cả sư gia, như một người đã chờ câu hỏi này suốt từ buổi sáng mười bốn tháng mười. Phủ doãn hỏi ông ta về đêm ấy theo đúng những gì sổ trực ngục đã ghi: lệnh miệng là lệnh gì, ai truyền, và bầu rượu đã đi vào buồng giam như thế nào. Hàn Đức Lục khai từng đoạn, giọng nghẹn lại ở nhiều chỗ. Đêm ấy, tri huyện cho gọi ông ta lên thư phòng vào đầu giờ Tý, trao cho một gói bột nhỏ gói trong giấy dầu và dặn một việc: pha gói bột này vào bầu rượu vàng, hâm nóng lên. Mang vào buồng cuối dãy tây cho người tù uống; tri huyện nói đó là thuốc mê nhẹ, người tù uống vào sẽ ngủ yên một giấc, sáng mai tỉnh lại người mềm ra, dễ ép ký nhận tội hơn. Và dặn việc này là lệnh miệng, không ghi vào sổ trình, chỉ ghi vào sổ trực là rượu thuốc theo lệnh. Ông ta đã làm đúng như vậy, tự tay pha bột vào rượu, tự tay hâm nóng, tự tay mang bầu rượu qua dãy hành lang tối vào buồng giam. Đặt xuống trước mặt người tù và nói dối người ấy một câu rằng đây là rượu thuốc của phủ cho người tù uống lấy sức trước ngày ra thẩm. Người tù uống, ho sặc, và những tiếng động sau đó trong buồng giam thì sổ canh của lính canh ở vòng ngoài đã ghi lại cả rồi. Tới sáng, khi điểm danh phát hiện người tù đã chết cứng trong buồng, ông ta mới hiểu gói bột trong tay mình đêm qua là thứ gì, và từ buổi sáng hôm ấy tới giờ. Ông ta sống trong phủ huyện này như người mang một cái án treo trên đầu, không dám nói với ai, vì người ra lệnh cho ông ta chính là người đứng đầu phủ huyện. Và vì chính hai bàn tay ông ta đã hâm nóng bầu rượu ấy.

Lời khai của ngục tốt dứt trong một khoảng im lặng dài của cả sân phủ. Tiểu Sơn đứng trong hàng, nghe những lời ấy mà sống lưng lạnh đi, vì từng đoạn của lời khai đều khớp với những gì tai anh đã nghe qua bức tường ngục trong đêm mười ba. Tiếng bầu rượu đặt xuống nền đá, một hồi ho sặc, tiếng bát vỡ, tiếng giãy giụa rồi im hẳn. Sáu ngày trước, những tiếng động ấy trong sổ canh của anh chỉ là một dòng ghi sót giờ. Sáng nay, chúng đã có người đứng ra nhận là việc làm của chính tay mình, trước mặt phủ doãn, trước mặt cả sân huyện nha. Phủ doãn cho thư lại đọc lại toàn bộ hai lời khai một lượt, cho hai người bị giữ nghe rõ từng chữ mình vừa nói, rồi ra lệnh khép buổi tra hỏi. Ngô Kính Văn và Hàn Đức Lục bị giữ riêng ở hai nơi, sư gia giữ ở phòng trực của đội canh có lính gác ngoài cửa, ngục tốt giữ ở một buồng giam phía dãy đông của khu ngục. Tuyệt đối không cho hai người gặp nhau hay gặp bất kỳ người nào của huyện khi chưa có lệnh của phủ, chờ định án của cấp trên. Lôi Chấn Hải tự tay làm việc cuối cùng của buổi sáng: ông bước lên bậc thềm, cầm chiếc còng gỗ thứ nhất, xuống sân và khóa vào tay sư gia của huyện, rồi cầm chiếc thứ hai khóa vào tay ngục tốt. Tiếng xích sắt khép lại kêu hai tiếng khô khốc giữa sân im lặng. Hai người bị dẫn đi theo hai hướng khác nhau qua sân phủ, một về phía dãy nhà trực, một về phía cổng ngục. Và đông đảo người của huyện nha đứng ở cửa các phòng nhìn theo mà không một ai nói với ai một lời nào cho tới khi cả hai bóng người đã khuất hẳn.

Buổi sáng chưa khép lại ở đó. Vương Sĩ Kiệt cho thư lại ghi thêm vào cuốn sổ của phủ một mục riêng về hai lời khai vừa thu, ghi rõ lời khai của sư gia khóa phần giấy tờ của vụ án. Từ bản cung soạn sẵn, tờ chuyển nhượng không điểm chỉ cho tới cuốn sổ ghi bạc và những cỗ xe đêm vào cửa sau; lời khai của ngục tốt khóa phần đêm ngục. Từ gói bột trao tay ở thư phòng, bầu rượu vàng hâm nóng cho tới câu nói dối về rượu thuốc nói với người tù trước khi người ấy uống. Ông nói trước cả sân, chậm rãi, rằng hai phần việc ấy gặp nhau ở một điểm duy nhất là lệnh miệng của tri huyện đã chết. Và điểm gặp ấy sẽ được ghi nguyên vẹn như vậy trong hồ sơ gửi lên tỉnh, không ai ở huyện này được phép thêm vào hay bớt đi. Rồi ông gọi riêng Lôi Chấn Hải lên bậc thềm, trao cho bộ đầu một tờ lệnh đã đóng triện của phủ và dặn bằng giọng thấp chỉ đủ cho những người đứng gần nghe. Chuẩn bị người của đội bắt giữ, sáng mai đi sớm theo hướng núi Tây Sơn, nội dung lệnh chỉ mở khi ra khỏi cổng thành. Lôi Chấn Hải nhận lệnh bằng hai tay, cất vào ngực áo, chào rồi lui xuống sân. Tiểu Sơn đứng trong hàng lính canh nghe được bấy nhiêu, nhìn theo người bộ đầu đang đi xuống bậc thềm với tờ lệnh trong ngực áo. Và hiểu rằng những cái tên trong các cuốn sổ của phủ vẫn chưa được gọi hết; ngoài thành, trên con đường dẫn lên mỏ than núi Tây Sơn. Còn một người nữa chưa biết sáng mai đoàn người của huyện nha sẽ đi về phía mình.

Chương khác

Xem thêm