HỒ TINH DƯỚI ĐÁY HỒ TÂY - Chương 11: Bản báo cáo bị gạch bỏ
Sáng 16 tháng 11, sương còn chưa tan trên mặt Hồ Tây thì Nguyễn Thu Hà đã ngồi trong khoang điều khiển, trước mặt là ba màn hình và một chồng danh mục…
Nội dung chương
Sáng 16 tháng 11, sương còn chưa tan trên mặt Hồ Tây thì Nguyễn Thu Hà đã ngồi trong khoang điều khiển, trước mặt là ba màn hình và một chồng danh mục việc viết tay. Đêm trước, lúc 23 giờ 47 phút ngày 15 tháng 11, hydrophone hạ sẵn ở vùng K9 đã ghi được tiếng cười của một người phụ nữ, rõ đến mức cả ca trực đều nghe thấy từng nhịp thở xen giữa. Không có ai lặn. Không có tàu cá nào trong vòng ba trăm mét. Không có kênh liên lạc nào của đội mở vào thời điểm đó.
Nghĩa đã ra hai lệnh ngay trong đêm. Một là đưa camera nội soi vào hang trong đợt làm việc tới. Hai là chuyện này chỉ ở trong nội bộ đội cho tới khi có hình ảnh. Hà đồng ý với cả hai lệnh, nhưng trong đầu cô, một việc khác còn gấp hơn cả việc chuẩn bị thiết bị. Nếu dưới đáy hồ từng có người nhìn thấy cái hang ấy từ trước, thì hồ sơ của họ phải nằm ở đâu đó trong kho dữ liệu của dự án.
Cô bắt đầu bằng việc của mình trước. ROV nội soi nhỏ hơn chiếc ROV khảo sát thông thường, đầu mang cụm đèn và ống kính đổi góc trong một ống dẫn mềm. Hà kiểm tra từng đoạn cáp, từng vòng đệm, thử độ trễ tín hiệu khi ống kính chui qua một ống nhựa cong mô phỏng miệng hang. Miệng hang ngoài K9 chỉ vừa cho thiết bị đi qua, thành đá lởm chởm, bùn phủ một nửa, sâu bên trong là những đốm trắng mà camera thả dây hôm 12 tháng 11 đã bắt được.
- Chiều dài cáp an toàn là bao nhiêu? - Nghĩa hỏi khi bước vào khoang.
- Sáu mươi mét nếu giữ góc cong như hôm trước. - Hà đáp, mắt vẫn nhìn màn hình thử nghiệm. - Nếu hang vòng xuống sâu hơn, em sẽ thu lại, không cố đẩy. Mất ROV trong đó thì mất luôn bằng chứng.
- Ngày mai mới đi. Hôm nay chỉ chuẩn bị.
- Em biết. Nhưng em muốn kiểm tra luôn kho dữ liệu cũ của khu vực này.
Nghĩa dừng lại bên bàn. Anh không hỏi vì sao. Đêm qua, anh đã nói một câu mà Hà còn nhớ rõ: nếu cái hang có thật từ lâu, không thể chưa từng có ai ghi lại.
Kho dữ liệu của dự án được tổ chức theo năm và theo khu vực. Hà mở thư mục năm 2024, rồi 2019, rồi lùi dần về trước, theo thói quen của người làm dữ liệu: đi từ gần tới xa, ghi lại những gì bất thường.
Bất thường đầu tiên nằm ở cấu trúc. Từ năm 2012 trở về trước, hồ sơ thưa hẳn, có năm chỉ còn biên bản tổng kết mỏng, không có dữ liệu thô. Hà ghi lại, nhưng chưa kết luận gì. Lưu trữ cũ thiếu thốn là chuyện thường ở các dự án chuyển giao nhiều lần.
Đến thư mục năm 2009, cô dừng lại lâu hơn.
Mục lục của đợt khảo sát năm ấy gồm mười bốn đầu mục. Mười ba đầu mục đầu đều có đường dẫn tới file chi tiết: bản đồ đo sâu, nhật ký ca làm việc, danh sách mẫu vật, biên bản bàn giao. Đầu mục thứ mười bốn chỉ có một dòng chữ.
Khảo sát bổ sung cấu trúc hang đá tại vùng nước Quảng An.
Không có đường dẫn. Không có file đính kèm. Không có người phụ trách ghi bên cạnh như các đầu mục khác.
Hà bấm vào dòng chữ ấy. Hệ thống báo mục không tồn tại. Cô quay lại, mở chế độ xem thuộc tính của thư mục. Tổng dung lượng của thư mục năm 2009 thấp hơn hẳn các năm lân cận có quy mô khảo sát tương đương. Cô so với biên bản tổng kết còn sót lại: đợt năm 2009 kéo dài mười chín ngày làm việc trên mặt nước, huy động hai tàu và một đội lặn. Một đợt như vậy không thể chỉ để lại chừng ấy dữ liệu.
- Anh Nghĩa, lại đây xem cái này. - Cô gọi.
Nghĩa cúi xuống sau ghế của cô. Hà chỉ vào dòng mục lục cuối cùng.
- Cấu trúc hang đá tại vùng nước Quảng An. Năm 2009. Nội dung bị rút rồi. Chỉ còn mục lục.
Nghĩa im lặng một lúc lâu. Ánh mắt anh đi từ dòng chữ xuống phần thuộc tính thư mục, rồi trở lên.
- Tìm được mã hồ sơ không?
- Để em tra theo quy tắc đánh mã của thời đó.
Hà mở bảng đối chiếu mã lưu trữ mà bộ phận văn thư đã số hóa kèm theo kho dữ liệu. Theo quy tắc cũ, mỗi đầu mục có một mã gồm năm, khu vực và số thứ tự. Cô gõ tìm theo cụm từ khóa Quảng An, rồi theo năm 2009, rồi theo từ hang đá. Hai lần tìm đầu trả về đúng một kết quả duy nhất là dòng mục lục trơ trọi kia. Lần tìm thứ ba trả về một trang trống, nhưng ở góc dưới của cửa sổ kết quả, hệ thống hiển thị một dòng trạng thái nhỏ: hồ sơ đã được di chuyển khỏi kho truy cập chung vào ngày 14 tháng 3 năm 2010, theo yêu cầu quản trị.
- Ngày 14 tháng 3 năm 2010. - Hà đọc khẽ. - Sau đợt khảo sát khoảng bốn tháng.
- Ai yêu cầu?
- Trường đó bị để trống. Chỉ ghi cấp quản trị dự án.
Cô chụp lại màn hình bằng điện thoại cá nhân sau một thoáng do dự, rồi chụp thêm một tấm bằng chức năng lưu ảnh của hệ thống vào thư mục làm việc của đội. Nghĩa nhìn hành động ấy nhưng không ngăn. Trong nghề khảo sát, chụp lại màn hình không phải bằng chứng hoàn hảo, nhưng nó là dấu vết của việc một dữ liệu đã từng xuất hiện ở một thời điểm nhất định, trước một người nhất định.
Hà tiếp tục đào sâu hơn. Cô mở nhật ký ca làm việc của năm 2009, phần còn sót lại. Mười chín ngày công được ghi vắn tắt, chủ yếu là đo sâu và kiểm tra bờ phía đông. Nhưng từ ngày làm việc thứ mười lăm trở đi, nhật ký bỗng thưa hẳn. Ba ngày cuối chỉ có đúng một dòng cho mỗi ngày: tạm dừng khảo sát tại hiện trường, chờ chỉ đạo. Ngày cuối cùng, 29 tháng 11 năm 2009, nhật ký ghi: hoàn tất rút thiết bị khỏi vùng nước Quảng An, bàn giao hồ sơ bổ sung theo kênh riêng.
- Kênh riêng. - Nghĩa lặp lại. - Không phải kho chung.
- Tức là ngay từ lúc đó, phần hồ sơ về cái hang đã không đi cùng đường với phần còn lại.
Hà tua lại những gì đội của cô đã thấy trong hai tuần qua. Vùng mù trên sonar ở K9. Cái gò không có trong bản đồ nào. Khúc xương cáo khổng lồ niên đại hàng ngàn năm. Miệng hang với vết xước song song trên thành đá. Ba lần dây an toàn của Thắng bị kéo nhẹ ngày 13 tháng 11. Và đêm qua, tiếng cười lúc 23 giờ 47 phút.
Tất cả những thứ đó, vào năm 2009, một đội khác đã nhìn thấy ít nhất một phần. Họ đã viết thành báo cáo. Rồi báo cáo bị rút khỏi kho chung, chuyển đi theo kênh riêng. Suốt mười bảy năm sau, không bản đồ chính thức nào ghi lại cấu trúc hang đá ấy.
- Có thể có lý do kỹ thuật. - Nghĩa nói chậm rãi, như đang tự nhắc mình giữ bình tĩnh. - Hồ sơ sai, đo nhầm, phải rút để tránh gây hoang mang. Cũng có thể.
- Nếu đo nhầm, người ta ghi đính chính. - Hà đáp. - Không ai rút sạch nội dung mà giữ lại đúng một dòng mục lục như vậy, trừ khi người rút muốn người đến sau biết rằng đã từng có một thứ ở đây, hoặc người rút làm việc vội đến mức quên xóa cả mục lục.
Câu nói của cô treo lơ lửng trong khoang điều khiển chật hẹp. Bên ngoài cửa kính, mặt hồ xám xịt trong sương sớm. Tàu khảo sát khẽ lắc theo nhịp sóng nhỏ đập vào mạn.
Hà mở một file ghi chép mới trong thư mục nội bộ của đội. Cô ghi lại mã hồ sơ suy ra từ quy tắc đánh mã, dòng mục lục nguyên văn, ngày hồ sơ bị di chuyển khỏi kho chung, và tình trạng hiện tại: nội dung chi tiết không truy cập được từ tài khoản công tác nào của đội. Cô ghi thêm: cần đối chiếu với người phụ trách dự án hiện tại về tiền lệ năm 2009.
Khi gõ tới đó, cô nghĩ tới Hoàng Đức Long. Ngày 9 tháng 11, ông ta đã nói nhà thầu trước đây cũng từng gặp chuyện ở vùng hồ này và đã xử lý êm. Giờ đây, câu nói ấy đứng cạnh một dòng mục lục bị gạch bỏ và mang một trọng lượng hoàn toàn khác.
- Em có nên gửi cái này lên hệ thống báo cáo ngày không? - Hà hỏi.
- Chưa. - Nghĩa nói. - Ghi vào nhật ký nội bộ trước. Mai đưa ROV xuống. Có hình ảnh trong hang rồi mới có cái để nói chuyện. Một dòng mục lục không đủ sức nặng với ai.
Hà gật đầu. Một dòng chữ không đường dẫn, trong thế giới dự án, chỉ là lỗi lưu trữ. Nhưng một đoạn video quay rõ bên trong hang sẽ là chuyện khác. Dù vậy, bàn tay cô vẫn hơi lạnh khi lưu file. Không phải vì sợ điều gì dưới nước. Là vì lần đầu tiên, cô nhận ra thứ mình đang đối mặt có thể không chỉ nằm dưới đáy hồ. Có người trên bờ, từ lâu trước khi đội của cô tới, đã quyết định rằng cái hang ấy không nên xuất hiện trong hồ sơ nào mà người thường có thể mở ra xem.
Buổi chiều, Hà quay lại việc chuẩn bị ROV. Cô hiệu chuẩn đèn, thay vòng đệm ở khớp nối ống kính, thử ghi hình liên tục bốn mươi phút. Mọi thứ đều đạt. Cô xếp cáp thành vòng bên sàn sau, đánh dấu đoạn hai mươi mét và bốn mươi mét bằng băng dính màu để ngày mai người trực đọc nhanh độ sâu của thiết bị.
Gần cuối giờ làm việc, cô đăng nhập lại vào kho dữ liệu để kiểm tra một chi tiết nhỏ: xem dòng mục lục năm 2009 có còn ở đó không, hay ban sáng cô đã nhìn nhầm vị trí. Màn hình vừa hiện thư mục, cô chưa kịp bấm vào đâu thì hệ thống báo phiên làm việc đã kết thúc và tự đăng xuất. Đồng hồ ở góc màn hình chỉ 16 giờ 12 phút. Buổi sáng, phiên làm việc của cô kéo dài tới tận giờ nghỉ trưa mà không hề bị ngắt.
Hà đăng nhập lại. Hệ thống cho vào bình thường. Dòng mục lục vẫn nằm ở cuối thư mục năm 2009, trơ trọi như buổi sáng.
Cô chụp lại màn hình một lần nữa, lần này chụp cả đồng hồ hệ thống ở góc. Rồi cô tắt máy, nhìn qua ô cửa khoang ra mặt nước đang sẫm dần. Ngày mai, ống kính của cô sẽ đi vào cái hang mà mười bảy năm trước một đội khác đã viết báo cáo rồi bị gạch bỏ. Cô tự hỏi những người năm 2009 ấy đã nhìn thấy gì bên trong, đến mức hồ sơ của họ phải biến mất khỏi kho chung chỉ sau bốn tháng.
Hà khóa cửa khoang, ôm sổ tay đi về phía sàn sau, nơi Thắng đang kiểm tra đèn lặn. Cô chưa nói với anh chuyện hồ sơ năm 2009, chờ tới buổi họp đội theo dặn của Nghĩa. Nhưng khi đi ngang cửa khoang lái, ánh mắt cô chạm phải chiếc búa đồng cổ treo ở đó, im lìm trong bóng chiều. Cô bước chậm lại một nhịp, rồi đi tiếp.
---