HỒ TINH DƯỚI ĐÁY HỒ TÂY - Chương 36: Gửi thẳng lên trên
Ngày 10 tháng 12, Đỗ Trọng Nghĩa quyết định làm việc mà suốt mười lăm năm làm nghề anh chưa từng làm: gửi hồ sơ vượt qua đầu người quản lý trực tiếp của…
Nội dung chương
Ngày 10 tháng 12, Đỗ Trọng Nghĩa quyết định làm việc mà suốt mười lăm năm làm nghề anh chưa từng làm: gửi hồ sơ vượt qua đầu người quản lý trực tiếp của dự án.
Buổi sáng hôm đó, anh ngồi trong khoang điều khiển với bộ hồ sơ phong tỏa hoàn chỉnh do Nguyễn Thu Hà ghép xong từ ngày 07 tháng 12. Bảy phần, đánh số trang từ đầu tới cuối. Bên cạnh là biên bản đêm 09 tháng 12 với mười một chữ ký xác nhận một phút bốn mươi giây tiếng cười đồng loạt trên mọi kênh liên lạc. Bên cạnh nữa là đoạn ghi hydrophone ban ngày ngày 08 tháng 12, khi tàu hút cát nạo vét rìa K9 và thứ trong hang lên tiếng giữa buổi sáng, lần ngoại lệ duy nhất kể từ đầu tháng 11.
Anh đã nộp bộ hồ sơ này theo đúng quy trình. Nó bị chặn ở cấp dự án một lần bằng lý do thủ tục. Nó được bổ sung ý kiến chuyên gia độc lập của tiến sĩ Trịnh Ngọc Lan và ý kiến cộng đồng của người dân Quảng An. Nó được nộp lại và vẫn nằm chờ, trong khi tàu hút cát đã vào tận rìa hang, trong khi mười một con người đã cùng nghe một thứ âm thanh không thể gọi là nhiễu sóng. Trong khi Hoàng Đức Long họp kín nội bộ nhà thầu và không đưa ra bất kỳ lệnh dừng nào bằng văn bản.
Nghĩa hiểu rằng chờ thêm một ngày nữa cũng không thay đổi được gì ở cấp dự án. Ở cấp đó, người quyết định chính là người có lợi ích gắn chặt với mốc bàn giao mặt bằng đáy trước ngày 20 tháng 12. Mọi hồ sơ đi qua bàn của Long đều sẽ chậm lại, bị bổ sung, bị soi thủ tục, cho tới khi thời gian tự nó quyết định thay con người.
Anh không cho phép thời gian quyết định theo cách đó. Dưới đáy nước, thời gian đang quyết định theo một chiều hướng khác, từ bốn giây lên mười một giây, hai mươi sáu giây, rồi một phút bốn mươi giây.
Hà giúp anh chuẩn bị bản gửi vượt cấp. Cô in toàn bộ hồ sơ thành hai bộ riêng biệt, đóng dấu sao y từ bản niêm phong, ghi lại mã kiểm tra của từng file dữ liệu đính kèm trên thiết bị lưu trữ.
- Một bộ gửi chủ đầu tư cấp tập đoàn. Một bộ gửi cơ quan quản lý chuyên ngành về an toàn lao động và di sản. Anh mang trực tiếp tới nơi, lấy dấu tiếp nhận trên cả hai giấy biên nhận. Đừng gửi qua đường nội bộ của ban quản lý nữa. - Anh biết. Lần này anh đi thẳng. Em ở lại tàu cùng Thắng, giữ bản gốc niêm phong. Nếu có ai từ ban quản lý xuống tàu hỏi hồ sơ, em trả lời đúng một câu: hồ sơ đã gửi cấp có thẩm quyền, mọi việc liên hệ qua văn bản. - Anh Nghĩa, vượt cấp thế này, sau này dù mình đúng, người ta vẫn sẽ nhớ là mình đã đi vòng qua họ. - Anh chấp nhận. Thà bị nhớ là người vượt cấp còn hơn bị nhớ là kỹ sư trưởng đứng nhìn thợ lặn của mình xuống nước trong đêm.
Thắng tiễn anh ra bến. Bảo đêm qua đã được đưa về nhà trọ của đội trên bờ nghỉ ngơi, không còn trực đêm trên tàu nữa sau lần mộng du tháo dây neo xuồng cứu sinh. Thắng nói về việc đó bằng một câu ngắn.
- Biên bản của Bảo đêm vừa rồi tôi đã để vào tập hồ sơ an toàn riêng của đội. Khi nào cấp trên hỏi tới nơi, đưa ra luôn. Đừng để họ nói là mình giấu bớt chuyện bất lợi cho mình. Mình không giấu gì cả. Giấu là việc của người khác. - Ừ. Toàn bộ sự thật, kể cả phần bất lợi, đều phải nằm trong hồ sơ. Đó là điểm khác nhau giữa mình và họ.
Nghĩa mang hai bộ hồ sơ tới trụ sở chủ đầu tư cấp tập đoàn vào giữa buổi sáng. Anh ngồi chờ ở phòng tiếp nhận hơn một giờ, không nôn nóng, không gọi điện nhờ ai quen biết. Tới lượt mình, anh trình bày ngắn gọn với cán bộ tiếp nhận và một phó phòng phụ trách an toàn được gọi xuống nghe trực tiếp.
- Tôi là Đỗ Trọng Nghĩa, kỹ sư trưởng đội khảo sát đáy hồ thuộc dự án ven Hồ Tây. Tôi gửi hồ sơ đề xuất phong tỏa vùng K9 kèm yêu cầu tạm dừng thi công và khảo sát bằng người lặn tại vùng lõi. Hồ sơ này đã nộp ở cấp dự án và bị chậm xử lý trong khi rủi ro an toàn tiếp tục leo thang. Tôi chịu trách nhiệm cá nhân về nội dung hồ sơ và về việc gửi vượt cấp này.
Vị phó phòng lật nhanh các phần chính. Ông dừng lại lâu ở biên bản mười một chữ ký. Ông dừng lại lâu hơn nữa ở biên bản kỹ thuật về vụ xóa log trên máy chủ.
- Đoạn log gốc bị xóa thật à? Bằng tài khoản quản trị của ban quản lý? - Dạ, dấu vết truy cập ghi rõ như trong biên bản kỹ thuật đính kèm. Bản sao đầy đủ do tôi sao lưu trước đó hiện là bản duy nhất còn nguyên vẹn. Chuỗi bàn giao của bản sao có ghi chép đầy đủ, cơ quan kiểm tra có thể đối chiếu mã kiểm tra file bất cứ lúc nào. - Còn báo cáo năm 2009 bị rút khỏi kho dữ liệu mà hồ sơ nhắc tới là thế nào? - Trong quá trình đối chiếu dữ liệu cũ, đội chúng tôi phát hiện dấu vết một báo cáo khảo sát năm 2009 từng ghi nhận dị thường tại đúng khu vực này, sau đó bị rút khỏi kho dữ liệu dự án. Tôi đính kèm dấu vết truy xuất mà chúng tôi thu thập được. Tôi không kết luận ai rút và vì sao. Tôi chỉ đề nghị cơ quan có thẩm quyền làm rõ, vì nó liên quan trực tiếp tới việc vì sao vùng hang không có trong bất kỳ bản đồ thi công nào hiện nay.
Ông phó phòng gật đầu, ghi mấy dòng vào sổ làm việc, rồi ký vào giấy biên nhận của Nghĩa.
- Hồ sơ này tôi chuyển ngay lên lãnh đạo phụ trách trong hôm nay. Việc anh gửi vượt cấp, lãnh đạo sẽ xem xét riêng. Nhưng nội dung an toàn thì không chờ được. Anh về chờ điện thoại.
Buổi chiều, Nghĩa tới cơ quan quản lý chuyên ngành, nộp bộ hồ sơ thứ hai với cùng một cách trình bày. Người tiếp nhận ở đó hỏi kỹ hơn về hồ sơ y tế của Bảo và về việc Bảo bị ép ghi nhận lỗi cá nhân sau sự cố ngày 02 tháng 12.
- Thợ lặn hiện giờ ra sao? - Bảo đã xuất viện, sức khỏe ổn định, đang làm việc nhẹ và được theo dõi tâm lý. Nhưng đêm gần đây nhất, Bảo lại mộng du trên tàu và suýt tự hạ xuồng cứu sinh xuống nước. Biên bản sự việc có chữ ký của người phát hiện trực tiếp. Chúng tôi đã chấm dứt việc trực đêm trên tàu của Bảo ngay sau đó. - Nghĩa là rủi ro vẫn tiếp diễn ngay cả khi không lặn? - Dạ đúng. Đó là lý do tôi không thể chờ thêm.
Anh trở về bến Quảng An khi trời đã nhá nhem tối. Sương bắt đầu xuống. Hà và Thắng chờ anh trong khoang điều khiển, không ai hỏi nhiều, chỉ nhìn sắc mặt anh để đoán kết quả.
- Nộp xong cả hai nơi. Có dấu tiếp nhận. Bên tập đoàn nói sẽ chuyển lãnh đạo ngay trong hôm nay.
Anh vừa dứt lời thì điện thoại reo. Số gọi tới là của văn phòng chủ đầu tư cấp tập đoàn.
Cuộc gọi ngắn. Người ở đầu dây đọc cho anh nghe nội dung chính của một quyết định vừa được ký và sẽ gửi bản chính thức qua đường văn bản ngay trong tối hôm đó. Lệnh tạm dừng thi công và khảo sát bằng người lặn tại vùng lõi K9, có hiệu lực ngay lập tức, cho tới khi có kết luận của đoàn kiểm tra liên ngành. Các hoạt động ngoài vùng lõi phải tuân thủ khoảng cách an toàn do đoàn kiểm tra xác định. Giám đốc dự án Hoàng Đức Long được yêu cầu giải trình bằng văn bản về toàn bộ quá trình xử lý hồ sơ an toàn, vụ xóa dữ liệu và quyết định cho tàu hút cát thi công tại rìa K9 ngày 08 tháng 12.
Nghĩa nghe xong, cảm ơn, tắt máy. Anh đứng yên một lúc trong khoang tối dần.
- Có lệnh dừng rồi. Vùng lõi K9. Ngay từ tối nay. Long phải giải trình bằng văn bản.
Hà thở ra một hơi dài, như người vừa đặt xuống một vật nặng đã mang quá lâu. Thắng gật đầu, không cười, chỉ nói một câu thực tế.
- Vậy là từ đêm nay không còn ai được ép mình xuống nước hay cho tàu vào lõi nữa. Ít nhất là trên giấy. - Trên giấy cũng là một thắng lợi thật. Giấy này bảo vệ được người. Từ tháng 11 tới giờ, mình thua trên giấy nhiều lần rồi. Lần này mình thắng lại một lần.
Đêm đó, bản chính thức của lệnh tạm dừng được gửi tới tàu qua hệ thống văn bản, đồng thời gửi tới ban quản lý dự án và nhà thầu. Nghĩa in một bản, kẹp vào đầu tập hồ sơ trên tàu. Anh đọc lại từng dòng một lần nữa cho chắc chắn, như một kỹ sư kiểm tra lại bản vẽ cuối cùng trước khi ký nghiệm thu.
Hiệu lực ngay lập tức. Vùng lõi K9. Tạm dừng thi công và khảo sát bằng người lặn.
Anh gấp văn bản lại, bước ra sàn tàu cùng Thắng. Mặt hồ tối đen và yên tĩnh. Sương phủ kín vùng nước phía xa, nơi có miệng hang mà không ai trên tàu nhìn thấy được bằng mắt thường trong đêm.
- Ta thắng được một tờ giấy. Còn cái dưới nước thì chưa.
Thắng đứng bên cạnh anh, gật đầu.
- Tờ giấy này giữ được người trên bờ không ép nhau nữa. Còn cái dưới nước, nó không đọc giấy của mình đâu. Nó chỉ biết là nhà nó vừa bị người ta đào bới, và đêm càng sâu thì nó càng kêu to hơn.
Nghĩa nhìn mặt hồ rất lâu. Anh biết Thắng nói đúng. Lệnh tạm dừng khóa được tay của con người. Nó không khóa được tiếng cười đã leo thang tới một phút bốn mươi giây. Nhưng từ đêm nay, ít nhất, không còn ai bị đẩy xuống vùng nước đó bởi một mốc tiến độ in trên giấy nữa. Phần còn lại, phần dưới đáy hồ, sẽ phải được đối diện bằng một cách khác, trong một đêm khác, mà anh linh cảm là không còn xa.
---