HỒ TINH DƯỚI ĐÁY HỒ TÂY - Chương 38: Đợt kiểm chứng cuối cùng
Tối 11 tháng 12, khoang điều khiển của tàu khảo sát sáng đèn muộn hơn thường lệ. Đỗ Trọng Nghĩa ngồi cùng Lê Văn Thắng và Nguyễn Thu Hà quanh bàn họp…
Nội dung chương
Tối 11 tháng 12, khoang điều khiển của tàu khảo sát sáng đèn muộn hơn thường lệ.
Đỗ Trọng Nghĩa ngồi cùng Lê Văn Thắng và Nguyễn Thu Hà quanh bàn họp nhỏ, trước mặt là yêu cầu bằng văn bản của đoàn kiểm tra liên ngành: thực hiện một đợt kiểm chứng cuối cùng bằng thiết bị. Lập bản đồ toàn bộ hang và vùng quanh miệng hang, làm cơ sở cho quyết định bảo tồn lâu dài đối với vùng K9.
Suốt buổi chiều, ba người đã tranh luận về từng điều kiện của ca kiểm chứng. Không phải tranh luận xem có làm hay không. Đoàn đã yêu cầu, lệnh tạm dừng đang bảo vệ vùng lõi, và đội cần bản đồ hang hoàn chỉnh để hồ sơ bảo tồn không còn điểm nào bị chất vấn. Việc phải làm là hiển nhiên. Điều cần chốt là làm như thế nào để không một con người nào phải trả giá cho một tấm bản đồ.
Nghĩa viết từng điều kiện lên bảng trắng trong khoang, chậm rãi và rõ ràng.
Điều kiện thứ nhất: chỉ dùng thiết bị lặn điều khiển từ xa, tuyệt đối không người lặn trong bất kỳ tình huống nào. Dù thiết bị gặp sự cố dưới nước, dù camera mất tín hiệu, không ai được xuống nước để xử lý trong đêm đó. Thiết bị hỏng thì kéo lên vào ban ngày hôm sau, trong vùng đã có lệnh bảo vệ.
Điều kiện thứ hai: ca kiểm chứng thực hiện vào ban đêm. Đây là điểm Nghĩa đã suy nghĩ rất lâu và cũng là điểm khiến Hà cau mày khi nghe lần đầu.
- Vì sao phải là đêm hả anh? Ban ngày mình đã có lệnh dừng vùng lõi rồi, thi công trong lõi không còn nữa. - Ban ngày tàu thi công vẫn hoạt động ở các vùng ngoài lõi, cách mình không xa. Tiếng máy, rung động mặt nước và nhiễu âm của cả khu vực thi công sẽ làm bẩn toàn bộ dữ liệu bản đồ và âm thanh. Đoàn kiểm tra cần một bản đồ sạch. Muốn sạch thì phải làm vào giờ các tàu thi công nghỉ hết. Đó là ban đêm. Với lại hydrophone và thiết bị quét cho hình ảnh địa hình tốt nhất khi mặt nước yên, không có sóng tàu. Anh không thích điều kiện này, nhưng về kỹ thuật nó là điều kiện đúng. - Em hiểu. Nhưng ban đêm cũng là lúc nó mạnh nhất. Mọi lần nó lên tiếng đều vào ban đêm hoặc sương dày, trừ lần tàu hút cát ban ngày mà cũng chỉ qua hydrophone. - Vì vậy mới có điều kiện thứ ba.
Anh viết tiếp lên bảng.
Điều kiện thứ ba: toàn bộ đội trực tối thiểu trên tàu, không ai ở một mình ở bất kỳ vị trí nào, không ai ra sàn sau một mình. Mọi thành viên có mặt đều được phổ biến trước về chuỗi hiện tượng, về quy tắc không đáp lời khi nghe tiếng gọi qua thiết bị, và về việc lập tức báo cho người trực cùng khi có bất kỳ cảm giác bất thường nào. Không giấu giếm, không tự chịu đựng. Bài học của Bảo từ tháng 11 sẽ được nói thẳng trong buổi phổ biến, có Bảo đồng ý cho dùng trường hợp của mình làm ví dụ cảnh báo.
Điều kiện thứ tư: Trần Quốc Bảo ở lại bờ. Nghĩa gạch chân điều kiện này hai lần.
- Bảo không lên tàu đêm đó. Em ấy trực trạm liên lạc trên bờ, giữ liên lạc với tàu và với cơ quan quản lý theo lịch trực. Việc đó quan trọng và an toàn. Không ai bàn cãi thêm về điểm này. - Bảo sẽ không thích bị cho ở ngoài đâu anh. Nó sẽ nghĩ mình bị coi là gánh nặng. - Anh sẽ nói chuyện riêng với Bảo ngày mai. Em ấy là người bị nó nhắm tới đầu tiên và nhiều lần nhất. Đưa em ấy ra tàu đêm cuối là vô trách nhiệm. Ở bờ, em ấy vẫn là một phần của ca trực, vẫn giữ liên lạc, vẫn ký biên bản phần trạm bờ. Không phải ở ngoài. Là ở vị trí an toàn nhất mà vẫn làm việc được.
Thắng gật đầu. Anh là người hiểu rõ nhất vì sao điều kiện này không thể nhân nhượng. Hai lần anh giữ Bảo lại trong đêm, một lần trước mạn tàu hôm 28 tháng 11, một lần bên dây neo xuồng cứu sinh những ngày gần đây. Anh không muốn có lần thứ ba để thử vận may của bất kỳ ai.
Điều kiện thứ năm: ca kiểm chứng ấn định vào đêm 12 tháng 12, bắt đầu từ 19 giờ. Nghĩa chọn ngày này vì đoàn kiểm tra cần kết quả sớm để ban hành kết luận trước mốc 20 tháng 12, và vì đội không muốn kéo dài thêm một đêm neo gần hang nào nữa ngoài đêm bắt buộc ấy. Một đêm duy nhất. Làm xong, rút.
Ba người còn bàn thêm về liên lạc và phương án dự phòng. Hà đề xuất một lịch liên lạc cố định với trạm bờ: cứ mười lăm phút tàu gọi về bờ một lần, Bảo xác nhận và ghi giờ vào sổ trực bờ. Nếu quá hai mươi phút không có tín hiệu thì trạm bờ gọi ngược lại và báo cho cơ quan quản lý theo danh sách đã đăng ký. Thắng bổ sung quy tắc xử lý khi thiết bị mất tín hiệu dưới nước: chờ tối đa mười phút để khôi phục đường truyền. Sau đó thu hồi thiết bị bằng tời theo quy trình chậm, tuyệt đối không cử người ra sàn sau kiểm tra dây cáp một mình trong lúc thu hồi. Mọi tình huống bất thường về âm thanh đều được Hà ghi log tại chỗ, đọc lại giờ xảy ra cho cả khoang cùng nghe để tránh sau này mỗi người nhớ một khác. Nghĩa đồng ý với tất cả và yêu cầu đưa các quy tắc này vào phụ lục phương án, phổ biến cho toàn bộ đội trực tối thiểu vào đầu giờ chiều ngày 12 tháng 12, trước khi tàu nhổ neo ra vị trí. Anh nói rõ buổi phổ biến không phải hình thức: từng người phải nhắc lại được quy tắc không ở một mình, không đáp lời và báo ngay khi bất thường, nghe rõ rồi mới ký vào danh sách đã được phổ biến.
Hà tổng hợp toàn bộ thành văn bản phương án, in ra ba bản. Cô đọc lại từng dòng, kiểm tra từng con số, từng giờ giấc, như cách cô vẫn kiểm tra log trước khi khóa file.
- Phương án này em gửi đoàn kiểm tra sáng mai để xác nhận. Trong phương án em ghi rõ thêm một điểm: toàn bộ dữ liệu đêm kiểm chứng sẽ được sao lưu ngay trong ca trực thành hai bản độc lập, một bản trên tàu và một bản truyền về trạm bờ cho Bảo lưu giữ. Không để lặp lại chuyện một bản duy nhất nằm trên một máy chủ do người khác quản trị nữa. - Tốt. Ghi rõ như vậy.
Nghĩa ký vào phương án. Thắng ký xác nhận phần an toàn thiết bị và neo đậu. Hà ký xác nhận phần dữ liệu. Ba chữ ký dưới một văn bản mà cả ba đều hiểu là cánh cửa cuối cùng của hơn một tháng trời sống cùng một vùng nước không yên.
Sau buổi họp, Nghĩa ở lại một mình trong khoang điều khiển thêm một lúc. Anh mở lại trên màn hình những hình ảnh cũ của hang: miệng hang tối đen trong ánh đèn camera nội soi ngày đầu phát hiện, gò xương chất cao trong lòng hang ngày 17 tháng 11, bản đồ đáy còn dang dở với vùng mù chưa được lấp đầy. Ngày mai, thiết bị sẽ đi vào đó lần cuối. Nó sẽ quét từng ngóc ngách của vòm hang, từng lớp xương cổ, từng khe đá, và mang về một tấm bản đồ hoàn chỉnh để những người có thẩm quyền ký quyết định giữ nguyên nơi ấy mãi mãi.
Anh nghĩ về nghịch lý của công việc này. Để bảo vệ sự yên tĩnh của hang, con người phải vào hang thêm một lần nữa. Để không ai phải xuống nước nữa, một người phải ngồi trên mặt nước cả đêm, ngay trên miệng hang, trong bán kính ba trăm mét mà thứ ở dưới đó vẫn còn tác động được qua âm thanh. Và người đó, theo phân công anh vừa ký, là chính anh.
Anh đã tự ghi tên mình vào vị trí trực điều khiển thiết bị chính. Không phải vì anh muốn tỏ ra can đảm. Vì anh là kỹ sư trưởng, là người hiểu thiết bị và địa hình hang rõ nhất trong đội, và cũng vì một lý do anh không viết vào phương án: từ đêm 05 tháng 12, người nó gọi là anh. Đưa người khác ngồi vào ghế điều khiển đêm cuối, trong khi mục tiêu của nó là anh, sẽ là đẩy rủi ro sang đồng đội. Anh không làm việc đó.
Thắng gõ cửa khoang rồi bước vào, như thể anh đọc được những gì Nghĩa đang nghĩ.
- Mai tôi trực cùng anh cả ca. Tôi phụ trách neo đậu, điện và an toàn boong. Anh chỉ việc lo thiết bị dưới nước. Có chuyện gì trên boong, tôi xử lý. - Cảm ơn cậu. Còn Bảo, mai cậu nói chuyện với em ấy cùng anh nhé. Bảo nghe cậu hơn anh trong mấy chuyện này. - Được. Tôi cũng có mấy việc chuẩn bị riêng cho đêm mai. Dây neo, xuồng, đèn dự phòng, máy phát phụ. Tôi kiểm tra hết từ chiều mai, không để tới tối mới lo.
Nghĩa gật đầu. Anh tắt màn hình, đứng dậy. Trước khi rời khoang, anh lấy cuốn kế hoạch ca còn để mở trên bàn, viết thêm vào trang cuối một dòng bằng bút mực, dưới phần ghi chú cá nhân không nằm trong văn bản gửi đoàn kiểm tra.
Anh viết: Đây là lần cuối cùng chúng ta nghe nó nói.
Anh gấp cuốn kế hoạch lại. Ngoài cửa khoang, sương đêm đã xuống. Mặt hồ im lặng và đen như mọi đêm trong tháng qua. Nhưng với Nghĩa, sự im lặng đêm nay khác hẳn. Nó là sự im lặng của một đêm cuối cùng đã được ấn định giờ giấc, có tên người trực, có điều kiện an toàn viết thành văn bản, và có một người thợ lặn trẻ sẽ được giữ an toàn trên bờ.
Chỉ còn một đêm nữa. Sau đêm mai, dù kết quả thế nào, anh tự hứa sẽ không để bất kỳ ai trong đội phải ngồi trên vùng nước này vào ban đêm thêm một lần nào khác.
---