HỒ TINH DƯỚI ĐÁY HỒ TÂY - Chương 37: Đoàn kiểm tra
Ngày 11 tháng 12, đoàn kiểm tra liên ngành tới làm việc tại tàu khảo sát và văn phòng dự án từ sáng sớm. Nguyễn Thu Hà thức dậy từ khi trời còn tối, kiểm…
Nội dung chương
Ngày 11 tháng 12, đoàn kiểm tra liên ngành tới làm việc tại tàu khảo sát và văn phòng dự án từ sáng sớm.
Nguyễn Thu Hà thức dậy từ khi trời còn tối, kiểm tra lại toàn bộ dữ liệu sẽ trình bày trong ngày. Cô không tô vẽ gì thêm. Dữ liệu của đội đã đủ mạnh ở dạng nguyên vẹn của nó: những file âm thanh có mã kiểm tra, những biểu đồ phổ có chú thích nguồn. Những biên bản có chữ ký sống, và một khoảng trống lạnh lùng trong máy chủ dự án ở đúng nơi lẽ ra phải có đoạn log của đêm 02 tháng 12.
Đoàn kiểm tra gồm đại diện cơ quan quản lý an toàn lao động, đại diện cơ quan di sản, một chuyên gia kỹ thuật âm thanh dưới nước độc lập và đại diện chủ đầu tư cấp tập đoàn. Trưởng đoàn là một cán bộ lớn tuổi, ít nói, có thói quen ghi chép tay vào sổ riêng thay vì chỉ nghe báo cáo miệng.
Buổi làm việc bắt đầu ở văn phòng dự án trên bờ. Hoàng Đức Long trình bày trước.
Hà ngồi ở hàng ghế sau cùng Nghĩa và Thắng, nghe Long nói bằng thứ ngôn ngữ trơn tru mà cô đã thuộc lòng sau hơn một tháng đối đầu. Ông ta nói về tiến độ dự án và áp lực bàn giao mặt bằng đáy trước ngày 20 tháng 12. Ông ta nói về trách nhiệm giải trình trước nhà đầu tư. Rồi ông ta đi tới phần mà cả đội đã chờ đợi.
- Về các hiện tượng âm thanh mà đội khảo sát báo cáo, quan điểm của ban quản lý là cần hết sức thận trọng. Thiết bị thu âm của dự án đã cũ, môi trường nước hồ phức tạp, nhiều nguồn nhiễu từ tàu bè và thi công. Từ những tín hiệu chưa được kiểm chứng độc lập mà suy diễn thành yếu tố tâm linh, gắn với truyền thuyết dân gian, là điều không có cơ sở khoa học và gây hoang mang không cần thiết cho người lao động. Ban quản lý đề nghị đoàn kiểm tra xem xét yếu tố con người: một số cá nhân trong đội có dấu hiệu căng thẳng tâm lý kéo dài, ảnh hưởng tới đánh giá chuyên môn.
Hà siết chặt cây bút trong tay. Cô hiểu rõ câu nói cuối cùng nhắm vào ai. Nó nhắm vào Bảo, người thợ lặn trẻ đã nghe gọi tên, đã mộng du, đã suýt tự tháo thiết bị dưới nước. Nó cũng nhắm vào Nghĩa, người kỹ sư trưởng đã vượt cấp gửi hồ sơ. Chiến thuật của Long vẫn không đổi từ ngày 03 tháng 12: biến một vấn đề an toàn hệ thống thành vấn đề tâm lý cá nhân, biến người báo cáo thành người có vấn đề.
Trưởng đoàn nghe xong, không bình luận. Ông chỉ nói một câu ngắn.
- Bây giờ nghe đội khảo sát trình bày dữ kiện kỹ thuật. Chỉ dữ kiện. Không kết luận tâm linh ở đây.
Nghĩa nhường phần trình bày kỹ thuật cho Hà. Đó là quyết định đã bàn từ đêm trước. Nghĩa là kỹ sư trưởng, lời của anh có trọng lượng chỉ huy. Nhưng Hà là người trực tiếp quản lý log, phân tích phổ và phát hiện vụ xóa dữ liệu. Trước một đoàn kiểm tra, người giữ dữ liệu phải là người nói về dữ liệu.
Hà đứng lên, mở máy tính, chiếu lên màn hình biểu đồ đầu tiên.
- Thưa đoàn kiểm tra, tôi trình bày bốn nhóm dữ kiện. Thứ nhất là chuỗi độ dài của hiện tượng âm thanh ghi được qua hydrophone tại vùng K9. Lần đầu tiên, ngày đầu tháng 11, một âm lạ dài bốn giây trong ca lặn ban ngày. Trong các lần rà soát và ghi nhận tiếp theo, độ dài tăng lên mười một giây, rồi hai mươi sáu giây. Đêm 09 tháng 12, trong thời gian tàu mất điện vì nước xâm nhập tủ điện máy phát, một nguyên nhân kỹ thuật đã được xác minh và chụp ảnh hiện trường. Mọi kênh liên lạc trên tàu đồng loạt phát tiếng cười kéo dài một phút bốn mươi giây, trước mười một người, có biên bản và mười một chữ ký xác nhận đính kèm hồ sơ.
Cô chiếu tiếp biểu đồ phổ.
- Thứ hai là cấu trúc âm thanh. Phân tích phổ cho thấy trong các bản ghi đều có dải hạ âm bất thường, không khớp với đặc tính giọng người truyền qua môi trường nước bằng thiết bị thu của đội, cũng không khớp với nhiễu của máy thi công. Ngày 08 tháng 12, khi tàu hút cát nạo vét tại rìa K9, chúng tôi đã tách kênh thành công giữa tiếng máy hút và hiện tượng âm thanh. Hai nguồn hoàn toàn khác nhau về tần số và cấu trúc, dù xảy ra cùng lúc.
Chuyên gia âm thanh độc lập của đoàn ngẩng lên từ tập tài liệu. Ông hỏi Hà mấy câu rất kỹ về thiết bị thu, tần số lấy mẫu và cách cô tách kênh. Cô trả lời từng câu bằng số liệu cụ thể, mở file gốc cho ông kiểm tra mã kiểm tra ngay tại chỗ. Ông gật đầu chậm rãi và ghi vào sổ.
- Thứ ba là hướng nguồn phát. Qua đối chiếu các lần ghi nhận ở nhiều vị trí đặt hydrophone khác nhau, nguồn phát luôn cố định ở hướng trong hang đá dưới đáy vùng K9, không di chuyển theo tàu thi công hay tàu qua lại trên hồ. Điều này loại trừ khả năng nhiễu di động từ phương tiện mặt nước.
- Thứ tư là vụ xóa dữ liệu. Rạng sáng ngày 05 tháng 12, toàn bộ log âm thanh đêm sự cố 02 tháng 12 cùng một phần video hang trên máy chủ dự án bị xóa bằng một tài khoản quản trị thuộc ban quản lý. Tôi là người phát hiện và lập biên bản kỹ thuật, ghi rõ thời gian truy cập và phạm vi dữ liệu bị xóa. Bản sao đầy đủ do kỹ sư trưởng sao lưu trước đó hiện là bản duy nhất còn nguyên vẹn, có chuỗi bàn giao rõ ràng, sẵn sàng đối chiếu với đoàn kiểm tra.
Phòng họp im lặng một lúc lâu sau khi cô nói xong. Long ngồi ở phía đối diện, mặt không đổi sắc, nhưng bàn tay đặt trên bàn của ông ta đã nắm lại.
Trưởng đoàn hỏi Long đúng một câu.
- Ban quản lý có ý kiến gì về biên bản xóa dữ liệu này không? - Việc quản trị máy chủ do bộ phận kỹ thuật thông tin phụ trách theo quy trình lưu trữ. Ban quản lý không chỉ đạo xóa bất kỳ dữ liệu nào. Nếu có sai sót trong quá trình sao lưu, chúng tôi sẽ ra soát nội bộ và báo cáo sau. - Ra soát nội bộ sẽ không đủ. Việc dữ liệu an toàn bị can thiệp sẽ được ghi vào biên bản kiểm tra hôm nay, và cơ quan chức năng sẽ làm việc riêng với những tài khoản liên quan.
Hà ngồi xuống, tay hơi run dưới gầm bàn vì căng thẳng dồn nén suốt buổi sáng. Nghĩa đặt nhẹ tay lên tập hồ sơ trước mặt cô, một cử chỉ lặng lẽ thay lời khen.
Buổi chiều, đoàn kiểm tra xuống tàu khảo sát và ra khu vực neo gần K9. Họ kiểm tra hydrophone, xem video hang và gò xương, đối chiếu vị trí miệng hang trên bản đồ đáy với ghi chép của chuyên gia di sản trong đoàn. Đại diện cơ quan di sản xem đoạn video gò xương rất lâu, yêu cầu sao chép một bản có xác nhận để đưa vào hồ sơ đánh giá di tích.
Kết luận miệng của đoàn vào cuối ngày được trưởng đoàn đọc rõ ràng trước cả đội khảo sát và ban quản lý.
- Đoàn kiểm tra không kết luận về yếu tố siêu nhiên hay truyền thuyết. Đó không thuộc phạm vi của buổi kiểm tra này. Nhưng đoàn ghi nhận ba điểm. Một, rủi ro an toàn lao động tại vùng lõi K9 là có thật, dựa trên chuỗi sự cố có hồ sơ y tế và biên bản xác nhận của nhiều người. Hai, hồ sơ dữ liệu của dự án đã bị can thiệp trái phép, việc này được ghi vào biên bản kiểm tra và chuyển cơ quan liên quan xử lý. Ba, khu vực hang có dấu hiệu di tích dưới nước cần đánh giá, lệnh tạm dừng tại vùng lõi tiếp tục có hiệu lực.
Long đứng nghe, mặt tối lại, nhưng không thể phản đối một kết luận đã được đọc thành tiếng và ghi vào biên bản có chữ ký của nhiều cơ quan.
Rồi trưởng đoàn nói thêm một điểm cuối, điểm mà không ai trong đội ngờ tới trong ngày hôm nay.
- Để có cơ sở cho quyết định bảo tồn lâu dài, đoàn yêu cầu thực hiện một đợt kiểm chứng cuối cùng bằng thiết bị, không người lặn, lập bản đồ toàn bộ hang và vùng quanh miệng hang. Đợt kiểm chứng này là điều kiện bắt buộc trước khi kết luận cuối cùng được ban hành. Đội khảo sát chịu trách nhiệm xây dựng phương án và báo cáo đoàn trong thời gian sớm nhất.
Hà nhìn Nghĩa. Cô thấy trong mắt anh cùng một ý nghĩ đang chạy qua đầu cô. Không người lặn. Chỉ thiết bị. Nghe qua thì an toàn. Nhưng thiết bị ấy sẽ phải vào hang vào ban đêm, vì ban ngày tàu thi công ngoài vùng lõi gây nhiễu âm và rung động. Và người điều khiển thiết bị ấy sẽ phải ngồi trên tàu, ngay trên miệng hang, trong vùng tác động của thứ chỉ còn tiếng nói.
Thắng lợi của ngày hôm nay là thật. Sự thật kỹ thuật đã được thừa nhận ở cấp liên ngành. Vụ xóa log đã chính thức vào biên bản. Nhưng cái giá đi kèm là một đêm nữa trên vùng nước ấy, một đêm cuối cùng mà không ai biết trước thứ dưới đáy hồ sẽ trả lời ra sao khi nó đã bị đào bới. Bị ghi âm, bị lập biên bản và bị con người vây quanh bằng giấy tờ.
Trên đường từ tàu vào bờ, Hà nói khẽ với Nghĩa.
- Họ thừa nhận hết phần kỹ thuật, anh ạ. Chỉ trừ phần quan trọng nhất mà không biên bản nào ghi nổi. - Phần nào? - Phần nó gọi tên người. Phần đó không nằm trong phổ âm của em được.
Nghĩa không đáp. Cả hai cùng nhìn về phía mặt hồ đang tối dần, nơi đợt kiểm chứng cuối cùng đang chờ họ ở phía trước như một cánh cửa cuối cùng phải đi qua trước khi mọi chuyện có thể khép lại.
---