HUYẾT THẦN ĐA Ở ĐÌNH LÀNG - Chương 48: Về ở nhà cũ
Ngày hai mươi lăm tháng bảy, gia đình Đỗ Văn Trường dọn về căn nhà cũ của cha mẹ hắn ở giữa làng Đông Các. Đó là một buổi sáng mưa nhỏ lất phất rồi tạnh…
Nội dung chương
Ngày hai mươi lăm tháng bảy, gia đình Đỗ Văn Trường dọn về căn nhà cũ của cha mẹ hắn ở giữa làng Đông Các. Đó là một buổi sáng mưa nhỏ lất phất rồi tạnh hẳn, như thể trời cũng nhường cho việc chuyển nhà được khô ráo.
Căn nhà cũ đã để trống nhiều năm, từ khi cha mẹ hắn lần lượt qua đời và hắn mải mê làm ăn xa, chỉ thỉnh thoảng về thắp hương ngày giỗ rồi lại đi ngay trong ngày. Nhà ngói ba gian, tường vôi đã loang lổ, sân gạch phủ rêu ở mấy góc khuất, cây khế già sau nhà vẫn còn, cành lá xum xuê che một khoảng sân sau. Mấy tuần trước, trong lúc chờ xử lý việc công ty và việc tháo dỡ công trình, Trường đã cho người về sửa sang lại căn nhà một cách đơn giản. Thợ lợp lại mấy hàng ngói dột, quét vôi mới cho gian giữa, sửa đường điện, dọn giếng nước. Thợ cũng đóng lại bộ bàn ghế gỗ cũ của cha mẹ hắn thay vì mua đồ mới. Hắn dặn thợ sửa vừa đủ ở, không phá cấu trúc cũ, không xây thêm tầng, không làm cổng cao tường kín như kiểu biệt phủ hắn từng mơ. Người thợ nghe xong còn hỏi lại một câu nửa đùa nửa thật rằng nhà đại gia về ở thế này có chật không. Trường chỉ cười, đáp ở thế này là vừa.
Đồ đạc chuyển về không nhiều. Từ nhà thuê tạm, cả nhà chỉ mang sang mấy thùng quần áo, sách vở của Quân, bộ ấm chén, nồi niêu, và chiếc bàn thờ nhỏ của gia đình. Không còn những món đồ đắt tiền từng đặt trong kế hoạch biệt phủ, nhiều thứ đã thanh lý cùng dự án hoặc gửi kho ở tỉnh. Lệ tự tay lau dọn bàn thờ, đặt lại bát hương, bày đĩa hoa quả đầu tiên trong nhà mới mà cũng là nhà cũ. Chị đứng giữa gian nhà, nhìn quanh một lượt rồi nói khẽ với chồng rằng về đây, tự nhiên chị thấy ngủ ngon hơn cả ở nhà thuê, dù giường chiếu còn đơn sơ. Trường gật đầu. Hắn hiểu cảm giác ấy. Căn nhà này không có đoạn rễ nào trồi lên giữa sàn, không có mảng tường nứt nào, và quan trọng hơn, nó nằm giữa làng, giữa những mái nhà của họ hàng và hàng xóm, chứ không đứng tách biệt sau một cánh cổng lớn như một pháo đài.
Việc đầu tiên Trường làm sau khi dọn dẹp tạm xong không phải là nghỉ ngơi. Hắn xắn tay áo, cùng Quân ra đình phụ quét sân.
Sân đình Đông Các sau lễ công nhận cây di sản mấy hôm trước còn vương lá rụng và ít rác giấy ở các góc. Hai cha con chia nhau hai đầu sân, mỗi người một chiếc chổi tre. Quân quét vụng, lá bay tứ tung, phải quét lại mấy lần một chỗ. Trường quét chậm và đều tay ở phía gần gốc đa, gom lá thành từng đống nhỏ. Cụ từ Hiển chống gậy đi ra từ trong đình, nhìn hai cha con một lúc, không nói gì ngay, chỉ gật đầu chào. Rồi cụ giao cho Quân một việc riêng, giọng cụ hiền như giao việc cho cháu trong nhà:
- Từ nay, những ngày nắng gắt, cháu phụ trách tưới cây dâu sau vườn đình nhé. Cây dâu ấy là cây đã cho gỗ làm chốt bịt lỗ đinh cho cụ đa đấy. Chăm nó tử tế, sau này nó còn cho gỗ lành cho làng khi cần.
Quân gật đầu ngay, vẻ mặt nghiêm túc như vừa nhận một nhiệm vụ quan trọng. Cậu theo người trong ban quản lý đình ra vườn sau, xách từng xô nước từ giếng đình tưới quanh gốc cây dâu cổ, thân xù xì, tán lá xanh đậm. Cây dâu ấy đã đứng sau đình không biết bao nhiêu năm, lặng lẽ như mọi cây cối trong làng, cho tới mùa hè này, khi mười hai chiếc chốt đẽo từ gỗ của nó trở thành thứ cứu một cây cổ thụ khác. Quân tưới nước chậm rãi, nhìn nước thấm vào đất quanh gốc, trong lòng dâng lên một cảm giác lạ: cậu đang chăm cái cây đã chăm lại cây đa, như một vòng tròn nhỏ mà cậu được đứng vào một chỗ trong đó.
Buổi trưa, hai cha con về nhà ăn cơm. Trên đường về, hàng xóm hai bên ngõ chào hỏi họ bình thường như chào mọi nhà khác trong làng. Bà Tư ở nhà đối diện gọi với sang, hỏi nhà Trường dọn về ở hẳn đấy à, rồi không đợi trả lời đã sai cháu mang sang cho một rổ rau muống mới hái ở vườn sau, bảo rau nhà trồng, ăn cho mát. Ông Ba ở cuối ngõ xách sang ấm nước chè xanh vừa pha. Ông ngồi ở hiên nhà mới của Trường uống một chén. Ông nói chuyện vụ mùa và chuyện đê sông Hồng năm nay nước lên sớm hay muộn. Ông tuyệt nhiên không nhắc một lời nào tới chuyện biệt phủ hay chuyện quỳ lạy ở đình. Sự bình thường ấy, với Trường, quý hơn mọi lời tha thứ ồn ào. Hắn rót thêm nước cho ông Ba, ngồi nghe chuyện đê điều như một người làng thực thụ, và nhận ra đã rất lâu rồi mình mới ngồi ở hiên một căn nhà trong làng mà không có ai nhìn mình bằng ánh mắt dè chừng.
Trong lúc dọn nhà, Lệ tìm thấy trong chiếc hòm gỗ cũ ở gian buồng trong một vật quý. Chị nâng vật ấy lên ngắm hồi lâu rồi mang ra đưa cho chồng. Đó là chiếc chổi tre cũ của cha Trường. Cán chổi đã mòn nhẵn, đầu chổi đã sờn gần hết. Ông cụ để lại chiếc chổi từ ngày còn sống, cất kỹ trong hòm cùng mấy bộ quần áo cũ. Trường cầm chiếc chổi trên tay, nhẹ bẫng vì đã khô kiệt theo năm tháng, mà thấy nặng lạ thường. Hắn không nỡ dùng chiếc chổi ấy để quét nữa, sợ nó rã ra theo từng đường quét. Hắn dựng nó ngay ngắn ở góc gian giữa, cạnh bàn thờ, như một vật để nhớ. Quân nhìn chiếc chổi, hỏi khẽ rằng có phải chổi của ông nội không. Trường gật đầu. Thằng bé đưa tay chạm nhẹ vào cán chổi, rồi rút tay lại, vẻ mặt trang trọng như vừa chạm vào một thứ gì thuộc về một người nó chưa từng được gặp mà mùa hè này đã nghe làng nhắc tới rất nhiều lần.
Mấy người họ hàng bên nội nghe tin nhà Trường dọn về ở hẳn cũng lần lượt ghé qua trong buổi chiều. Một người bác họ mang sang con gà nhà nuôi, bảo làm bữa cơm tân gia đơn giản cho ấm nhà. Một người chị họ ở xóm trên mang theo chai rượu nếp và ít lạc rang, ngồi lại nói chuyện tới gần tối mới về. Không ai trong họ nhắc lại chuyện cũ bằng giọng trách móc. Có chăng chỉ là một câu nói vu vơ của người bác họ lúc ra về, rằng về ở hẳn thế này là phải đạo, đất tổ tiên vẫn giữ người biết đường về. Trường tiễn bác ra tận ngõ, đứng nhìn theo bóng người khuất ở cuối đường làng mới quay vào, trong lòng yên tĩnh một cách lạ lùng.
Buổi chiều, hắn cùng Lệ sắp xếp lại gian buồng cho Quân, kê bàn học của cậu cạnh cửa sổ nhìn ra cây khế sau nhà. Quân thử ngồi vào bàn, mở sách ra, nói với mẹ rằng học ở đây yên hơn ở nhà thuê, vì đêm nào cậu cũng ngủ một mạch, không còn giật mình giữa chừng nữa. Đã hai mươi ngày kể từ lễ tạ, Quân chưa có thêm một đêm nào bất thường. Cậu ăn uống ngon miệng trở lại. Vết trầy ở cổ tay và sườn đã lành hẳn. Chỉ còn hai vệt sẹo mờ nhỏ xíu mà cậu coi như kỷ niệm của mùa hè lạ nhất đời mình. Lệ nghe con nói, mắt lại rưng rưng, nhưng lần này chị cười được ngay.
Tối hôm ấy, sau bữa cơm đầu tiên ở nhà cũ, Trường ngồi ở bậc thềm nhìn ra sân gạch còn ướt hơi mưa, nghe tiếng ếch kêu ngoài đồng và tiếng ti vi của nhà hàng xóm vọng sang. Hắn nghĩ về con đường mình đã đi. Từ căn nhà này, hắn ra đi với hai bàn tay trắng, làm ăn xa bao nhiêu năm, có tiền, có công ty. Rồi hắn quay về làng với ý nghĩ xây một biệt phủ lớn nhất vùng ngay cạnh đình, mở cổng qua tán cây của làng. Hắn làm thế như để chứng minh cho cả làng thấy mình đã đi xa tới đâu. Giờ hắn lại ngồi ở bậc thềm của chính căn nhà này, với một khu đất đã hiến, một dự án đã hủy, một khoản lỗ lớn đã trả, và một gia đình còn nguyên vẹn. Hắn nhận ra cái hắn mua lại được bằng toàn bộ khu đất và căn nhà phố bán đi không phải là sự tha thứ long trọng nào của làng dành cho đại gia biết lỗi. Thứ hắn nhận lại đơn giản và bền hơn nhiều: tư cách một người làng bình thường, được hàng xóm cho rổ rau, được ngồi uống chén nước chè nói chuyện đê điều, được ra đình quét sân mà không ai xì xào sau lưng.
Quân quét xong khoảng sân đình còn lại vào lúc chiều muộn. Cậu chống chổi đứng dưới gốc đa, ngẩng lên nhìn tán cây xanh sẫm trên đầu. Rồi cậu quay sang hỏi cha một câu rất tự nhiên. Câu hỏi như một ý nghĩ vừa nảy ra trong đầu thằng bé khi nhìn nền sân gạch quen thuộc:
- Ngày xưa ông nội cũng quét sân này hả bố?
Trường đứng lặng một nhịp. Hình ảnh người cha già của hắn hiện về rõ ràng lạ thường. Ông cụ gầy, lưng hơi khòm. Mỗi sáng sớm, ông cầm chiếc chổi tre quét sân đình trước khi dân làng tới lễ. Ông quét suốt bao nhiêu năm không công xá, chỉ vì nhà gần đình và vì ông coi đó là việc của mình. Ngày ấy Trường còn bé, có lần hắn hỏi cha sao nhà mình nghèo mà cứ lo việc không công cho làng. Cha hắn chỉ cười, bảo quét sân đình là giữ nhà cho cả làng, trong đó có nhà mình. Lớn lên, đi xa, giàu lên, hắn đã quên sạch câu nói ấy, quên tới mức dám cho người đóng đinh vào cây của đình cha hắn từng quét sân giữ gìn.
Hắn đặt tay lên vai con trai, đáp khẽ, giọng nghèn nghẹn mà vững vàng:
- Ừ. Giờ tới lượt nhà mình quét.