HUYẾT THẦN ĐA Ở ĐÌNH LÀNG - Chương 46: Cái giá bằng tiền
Ngày mười hai tháng bảy, Đỗ Văn Trường ngồi trong văn phòng tạm của công ty Trường Phát ở huyện. Hắn nhìn tập hồ sơ thanh lý hợp đồng xây biệt phủ đặt…
Nội dung chương
Ngày mười hai tháng bảy, Đỗ Văn Trường ngồi trong văn phòng tạm của công ty Trường Phát ở huyện. Hắn nhìn tập hồ sơ thanh lý hợp đồng xây biệt phủ đặt trên bàn. Hắn hiểu rằng lễ tạ ở đình làng mới chỉ là một nửa của cái giá hắn phải trả. Nửa còn lại nằm ở đây, trong những con số, những điều khoản phạt, và những mối quan hệ làm ăn đã theo hắn suốt bao nhiêu năm.
Khu đất đã hiến. Dự án biệt phủ không còn tồn tại trên giấy tờ, và cũng không thể tồn tại trong thực tế. Hợp đồng với nhà thầu chính phải hủy ngang khi phần thô tầng một vừa dựng xong. Đối tác góp vốn cùng hắn trong phương án khai thác khu đất, một người bạn làm ăn lâu năm ở tỉnh, gọi điện tới ba lần trong buổi sáng. Lần nào Trường cũng nghe máy, không trốn tránh, không đổ cho hoàn cảnh. Hắn nói thẳng từng câu: đất đã hiến cho đình làng làm khuôn viên bảo tồn, có chứng thực của xã, không còn cách nào khác, phần thiệt hại của anh em trong dự án hắn xin nhận về phía mình theo đúng phần lỗi ra quyết định. Đầu dây bên kia im lặng lâu, rồi chửi hắn một câu vì tiếc tiền, rồi lại thở dài nói thôi thì coi như một bài học đắt. Cuộc gọi kết thúc không êm đẹp, nhưng cũng không thành thù. Trường biết có những mối quan hệ sau vụ này sẽ không bao giờ trở lại như trước, và hắn chấp nhận điều đó như một phần của hóa đơn.
Kế toán trưởng mang tới bảng tổng hợp thiệt hại vào cuối buổi sáng. Tiền phạt hủy hợp đồng với các đội thi công và nhà cung cấp vật liệu. Tiền đã chi cho móng, cho phần thô, cho máy móc thuê, cho hồ sơ thiết kế cổng và hàng rào. Tiền đền bù cho đối tác. Cộng lại thành một khoản lỗ lớn, lớn tới mức người kế toán đọc tới đâu lại ngẩng lên nhìn hắn tới đó, như chờ hắn đổi ý ở một con số nào. Trường không đổi ý ở con số nào. Hắn ký xác nhận từng trang, nét chữ vững, rồi dặn kế toán sắp xếp thanh toán đúng hạn, không khất nợ đội thợ ngày nào, không để công nhân mất một đồng công nào vì quyết định của chủ đầu tư.
- Anh Trường, nếu trả hết một lượt thì dòng tiền quý này căng lắm. - Kế toán nói, giọng lo lắng thật sự. - Có cần bán bớt tài sản không anh?
- Bán căn nhà phố ở tỉnh đi. - Trường đáp ngay, không cần suy nghĩ lâu. - Căn ấy để không cũng phí. Bán đi, lấy tiền cân đối cho xong vụ này. Nhà ở, nhà mình về làng ở nhà cũ của ông bà là được rồi.
Người kế toán sững lại một nhịp. Căn nhà phố ấy là một trong những tài sản đầu tiên Trường mua được khi làm ăn khấm khá, từng là niềm tự hào hắn vẫn kể trong các bữa tiệc. Nay hắn bán nó đi nhẹ như bán một món đồ cũ. Thật ra hắn đã nghĩ tới việc này từ đêm mùng sáu, khi ngồi nhìn con trai ngủ yên một mạch tới sáng trong căn nhà thuê tạm chật hẹp. Một giấc ngủ yên của con trai hắn, đổi bằng một căn nhà phố và một khu đất lớn, hắn thấy vẫn còn rẻ.
Buổi chiều, Trường cho người mang tiền hỗ trợ tới nhà thợ cưa Vũ Văn Sáu ở xã bên, và tự mình đi cùng, dù người trợ lý nói việc này để nhân viên đi cũng được. Hắn muốn tự tới. Nhà Sáu nằm ở cuối một con ngõ đất, mái ngói cũ, sân nhỏ trồng mấy luống rau. Sáu ra đón hắn ở cổng, dáng người gầy, da sạm nắng, mắt vẫn còn nét cảnh giác khi nhìn thấy ông chủ cũ của công trường. Từ ngày xuất viện sau một ngày nằm viện vì ngất ở nhát cưa đầu tiên, Sáu đã bỏ việc hẳn, không trở lại công trường thêm một ngày nào, dù đội thi công gọi mấy lần. Hắn từng nghe người ta kể Sáu nói rằng đời thợ cưa của anh ta dừng ở gốc đa Đông Các là đủ rồi.
Trường không vào nhà ngay. Hắn đứng ở sân, nói rõ mục đích: số tiền này không phải tiền mua sự im lặng, không phải tiền công còn thiếu, công của Sáu công ty đã trả đủ từ tháng sáu. Đây là tiền hỗ trợ của riêng hắn, gửi Sáu dưỡng sức và lo cho gia đình trong thời gian chưa tìm việc mới, vì chính lệnh cưa cành của hắn đã khiến Sáu phải nằm viện và mất việc. Hắn đặt phong bì lên chiếc bàn đá trong sân, không dúi vào tay.
Sáu nhìn phong bì hồi lâu, rồi cầm lên, gật đầu nhận. Nhưng khi Trường hỏi thăm một câu xã giao rằng sau này nếu công ty có việc khác ở nơi khác, Sáu có tính đi làm lại không, anh ta lắc đầu ngay, dứt khoát mà không hề có ý làm khó.
- Việc khác thì tôi tìm ở quanh đây thôi, ông Trường ạ. - Sáu nói. - Còn cưa cây, nhất là cây ở đình chùa, thì tôi chịu. Tôi bỏ nghề cưa thuê rồi. Hôm ấy nhựa bắn lên kính, tôi ngã xuống mà không biết trời đất gì nữa. Tỉnh dậy trong bệnh viện, tôi đã tự hứa với mình thế. Ông đừng áy náy. Tiền này tôi nhận, lời chúc của ông tôi cũng nhận. Còn quay lại làm cho công trình nào động tới cây đình nữa thì không.
Trường gật đầu, bắt tay Sáu thật chặt. Hắn không ép, không thuyết phục. Có những lời từ chối mà người nghe phải tôn trọng như tôn trọng một cái lệ. Ra khỏi ngõ nhà Sáu, hắn ngồi trong xe yên lặng một lúc lâu, nhìn những ruộng lúa ven đường xanh rì trong nắng tháng bảy, thấy lòng nhẹ đi một phần, dù ví tiền của công ty vừa nhẹ đi một khoản không nhỏ.
Cuối buổi chiều, hắn gặp riêng Lê Văn Cương ở văn phòng công trường đã dỡ gần xong. Cương tới với bộ hồ sơ bàn giao công việc trên tay, vẻ mặt như đã chuẩn bị sẵn cho một trận trách móc hoặc một quyết định sa thải. Suốt tuần qua, Cương làm việc trong mặc cảm rõ rệt. Anh ta là người ra lệnh đóng đinh, là người đốc thúc nhát cưa, là người chịu hai cơn đau đầu mà cả đội đều biết, và cũng là người đã đứng ra từ chối chỉ huy đêm đào rễ. Trong công ty đã có lời ra tiếng vào rằng sau vụ này, thế nào Trường cũng cho Cương nghỉ để đỡ tai tiếng.
Trường rót cho Cương một chén nước, đẩy về phía anh ta, rồi nói chậm rãi, rõ ràng, không vòng vo:
- Tôi gọi anh tới không phải để trách. Việc đóng đinh, anh ra lệnh cho đội, đúng. Nhưng lệnh gốc là của tôi. Việc cưa cành, anh đốc thúc, đúng. Nhưng người quyết cưa là tôi. Đêm mùng ba, anh từ chối đào rễ, việc ấy anh làm đúng, và tôi cảm ơn anh vì đã từ chối. Nếu đêm ấy anh cũng nghe lời tôi như mọi lần, thì hôm nay không biết chuyện đã đi tới đâu.
Cương cúi đầu, hai tay nắm chặt vào nhau. Anh ta nói khẽ rằng những chiếc đinh do chính tay anh ta rút ra hôm lễ tạ vẫn còn ám ảnh anh ta mỗi khi nhắm mắt. Mười hai chiếc. Chiếc nào rút ra anh ta cũng nhớ mình đã đóng vào hôm nào, ở chỗ nào trên thân cây. Trường nghe hết, không cắt lời. Rồi hắn nói tiếp, phần quan trọng nhất của cuộc gặp:
- Anh ở lại công ty hay đi nơi khác, anh tự quyết. Tôi không giữ, cũng không đuổi. Nếu ở lại, từ nay việc gì liên quan tới đất đình, đất chùa, cây cổ thụ, anh có quyền từ chối thẳng với tôi mà không sợ gì cả. Quyền ấy tôi cho anh trước mặt anh hôm nay.
Cương ngẩng lên, mắt đỏ hoe, gật đầu mấy lần mà không nói được câu nào trọn vẹn. Hai người đàn ông ngồi yên trong văn phòng trống một lúc, nghe tiếng công nhân ngoài sân xếp nốt những tấm ván cuối cùng lên xe. Mối quan hệ giữa họ không trở lại như trước được nữa, nhưng nó khép lại sạch sẽ, không đổ lỗi qua lại, không nợ nần lời nói.
Trên đường về, Trường ghé qua nhà thuê. Hắn thấy vợ đang ngồi khâu lại chiếc áo đồng phục đi học của Quân cho năm học mới. Con trai hắn thì nằm dài trên chiếu đọc lại cuốn sách giáo khoa cũ. Đó là dáng điệu thảnh thơi của một thằng bé đã ngủ yên cả tuần liền. Lệ ngẩng lên hỏi hắn việc công ty xong chưa, hắn chỉ gật đầu nói xong rồi, lỗ một khoản lớn nhưng trả được hết, không nợ ai. Chị không hỏi thêm con số, chỉ rót cho chồng cốc nước chè xanh, bảo hắn uống đi cho mát ruột. Trường cầm cốc nước, chợt thấy những con số ban sáng, dù lớn tới đâu, cũng không còn làm hắn mất ngủ như cách một tiếng đập mái từng làm. Tiền mất đi có thể kiếm lại bằng năm tháng. Có những thứ mất đi trong một đêm thì không năm tháng nào kiếm lại được, và may mắn thay, nhà hắn đã giữ được thứ ấy.
Tối hôm ấy, Trường đi bộ một mình qua khu đất giờ đã là của đình làng. Công trình dở dang đang được tháo dỡ dần theo kế hoạch của xã và ban quản lý đình, phần thô tầng một đã hạ xuống một phần, gạch đá xếp gọn thành đống chờ chở đi, mặt đất dần trở lại trống trải. Đoạn rễ đa trồi lên trong nền phòng khách cũ vẫn nằm nguyên ở đó, được quây tạm bằng mấy thanh tre và một tấm biển nhỏ ghi dòng chữ giữ nguyên hiện trạng. Trường đứng nhìn đoạn rễ hồi lâu trong bóng chiều chạng vạng, rồi quay sang nhìn tán đa xanh sẫm ở góc sân đình phía bên kia hàng rào thấp. Hắn đứng rất lâu, cho tới khi đèn đường trong làng bật sáng.
Trước khi quay về nhà thuê, hắn nói một mình, đủ nghe cho chính hắn, câu nói hắn đã nói với Cương lúc chiều mà giờ nhắc lại như tự dặn mình:
- Đinh là anh cho đóng, cưa là tôi ra lệnh. Mỗi người nhớ phần của mình là đủ.