Họa Linh Tỳ Bà - Chương 3: Tám Trăm Đại Dương
Sáng hôm phiên đấu giá chính thức, Tiêu Văn Hạc dậy sớm hơn thường lệ, đứng một mình ở đầu phố Liễu Ly Xưởng khi phố còn chưa mở hàng hết. Sương thu đọng…
Nội dung chương
Sáng hôm phiên đấu giá chính thức, Tiêu Văn Hạc dậy sớm hơn thường lệ, đứng một mình ở đầu phố Liễu Ly Xưởng khi phố còn chưa mở hàng hết. Sương thu đọng trên mái hiên, xe nước vừa đi qua để lại vệt ướt dài trên mặt đường đá. Ông không định ra đầu phố sớm như vậy. Ông chỉ không ngủ được. Cả đêm qua, hễ nhắm mắt là ông lại thấy tà áo xanh xõa trên phiến đá, thấy bàn tay với những đốt ngón tay tỉ mỉ đặt hờ trên dây đàn, và nghe, rất khẽ, tiếng dây rung hôm qua ở Phổ Nghi Các.
Ở đầu phố, dưới gốc cây hòe già, Lưu Bán Tiên đã dọn hàng. Ông thầy bói mù ấy năm mươi tuổi, mù từ nhỏ, ngồi sau một chiếc bàn nhỏ bày la bàn, thẻ tre và một ấm trà nguội. Dân phố này ai cũng biết ông. Có người tin ông nói đúng bảy phần, có người chỉ nghe cho vui, nhưng không ai phủ nhận một điều: những lời ông nói về đồ cổ và người chơi đồ cổ thường ứng nghiệm theo cách làm người nghe rợn gáy nhiều tháng sau mới hiểu hết.
Ông Tiêu vốn không phải người mê tín. Ông tin vào mắt mình, vào tay mình, vào ba mươi năm kinh nghiệm. Vậy mà sáng ấy ông dừng lại trước bàn của Lưu Bán Tiên, đặt xuống một đồng tiền đồng, và nói:
- Hôm nay ta đi đấu giá một bức tranh. Ông gieo cho ta một quẻ.
Lưu Bán Tiên lần tay trên mặt bàn, cầm lấy đồng tiền, đưa lên tai nghe tiếng ngân của nó như mọi lần, rồi lắc đầu cười. Nụ cười của người mù có cái gì khiến người đối diện không yên.
- Tranh đẹp. - Ông nói chậm rãi. - Đẹp lắm. Nhưng ông Tiêu này, tôi mù, tôi không thấy tranh, tôi chỉ nghe người ta kể về những bức tranh đẹp. Tranh đẹp mà chủ cũ không ai sống thọ. Ông có nghe câu ấy bao giờ chưa.
Ông Tiêu im lặng. Trên phố, một người bán hàng rong vừa gánh hàng đi qua, tiếng rao xa dần.
- Ông nói rõ hơn được không. - Ông Tiêu hỏi.
- Rõ thì không còn là quẻ nữa. - Lưu Bán Tiên xếp lại mấy thẻ tre, giọng vẫn đều đều như nói chuyện thời tiết. - Tôi chỉ biết một điều, có những thứ treo trong nhà thì nhà ấm, có những thứ treo trong nhà thì nhà lạnh dần mà người trong nhà không hay, cứ tưởng là trời trở mùa. Ông mua tranh về, nhớ đừng treo trong phòng mình ngủ. Nói tới đây thôi, tiền của ông tôi xin nhận, lời của tôi ông nghe hay không tùy ông.
Ông Tiêu đứng dậy, phủi vạt áo, quay đi không nói thêm lời nào. Ông tự bảo mình rằng một người mù sống bằng nghề gieo quẻ thì phải nói những lời nửa úp nửa mở như thế, nói càng rợn thì khách càng nhớ, càng nhớ thì càng quay lại. Ông bước nhanh về phía Phổ Nghi Các, cố ý không nghĩ tới câu nói ấy nữa. Nhưng suốt quãng đường ngắn ngủi ấy, câu nói cứ đi theo ông như cái bóng dưới chân trong nắng sớm: tranh đẹp mà chủ cũ không ai sống thọ.
Phòng đấu giá sáng ấy đông hơn ngày xem trước gấp đôi. Ghế kê kín, người tới muộn phải đứng dọc hai bên tường. Giới sưu tầm cả thành gần như có mặt đủ: những chủ hiệu lớn, những tay buôn chuyến vừa từ phương nam về, vài vị khách mặc âu phục đi cùng thông dịch viên, và không ít kẻ chỉ tới xem ai sẽ là người bỏ tiền ra cho lô cuối cùng đang được đồn đại khắp phố từ chiều qua. Tin đồn nói bức tranh vô danh ấy đẹp đến mức người phụ việc mở tranh phải run tay. Tin đồn trong nghề này lan nhanh hơn cả tin chiến sự trên báo.
Diệp Tử Minh ngồi sau lưng sư phụ một hàng ghế, tay ôm hộp dụng cụ mà hôm nay chắc không dùng tới, lòng hồi hộp như chính cậu sắp ra giá. Các lô đầu trôi qua nhanh chóng. Bộ tranh tứ bình bán được giá vừa phải. Chiếc bình men ngọc có vết mẻ được một chủ hiệu ở Thiên Tân mua. Hộp nữ trang sơn mài gây một cuộc tranh giá nhỏ, rồi cũng ngã ngũ. Ông Tiêu ngồi im, không ra giá một lần nào, hai tay đặt trên đầu gối, mắt nhìn thẳng về phía bục đấu giá như một người đang chờ duy nhất một việc trên đời.
Viên Ngọc Sơn ngồi cách ông ba ghế cùng hàng, cũng không ra giá các lô đầu. Hai người đàn ông như hai con thú cùng rình một con mồi, không ai phí sức vào những thứ vụn vặt trước mắt.
Cuối cùng, người quản lý đấu giá thay đổi giọng, trịnh trọng hơn hẳn. Hai người phụ việc đeo găng tay trắng khiêng chiếc hộp lụa dài đặt lên giá đỡ giữa bục. Cả phòng xôn xao rồi lặng xuống. Tranh không được mở ra lần nữa. Theo yêu cầu của người bán, khách đã xem tận tay hôm qua, hôm nay chỉ đấu giá trên cuộn tranh đã cuộn lại trong hộp. Ai chưa xem hôm qua thì coi như không có duyên với nó.
- Lô cuối cùng của phiên thu. - Người quản lý nói. - Tranh cuộn lụa, truyền là thời Minh mạt, không lạc khoản. Người bán không đặt giá khởi điểm. Mời các vị tự định giá cho một tác phẩm vô danh.
Một khoảng lặng ngắn. Rồi một tay buôn người Sơn Đông giơ bảng: một trăm đại dương. Viên Ngọc Sơn không quay đầu, giơ bảng ngay: hai trăm. Một chủ hiệu khác: hai trăm năm mươi. Ông Tiêu vẫn ngồi im. Tử Minh ở phía sau nín thở, lòng bàn tay ướt mồ hôi. Cậu biết tính sư phụ, ông không bao giờ ra giá sớm, ông chờ cho những người nửa vời tự loại nhau ra khỏi cuộc chơi.
Giá lên ba trăm, ba trăm năm mươi, bốn trăm. Tay buôn Sơn Đông lắc đầu bỏ cuộc ở bốn trăm năm mươi. Chủ hiệu kia do dự rồi cũng hạ bảng xuống ở năm trăm. Trong phòng chỉ còn hai tấm bảng thay nhau giơ lên, đều đặn như hai cánh tay của một chiếc cân. Viên Ngọc Sơn: năm trăm năm mươi. Một giọng bình thản từ hàng ghế của ông Tiêu vang lên lần đầu tiên trong buổi sáng:
- Sáu trăm.
Cả phòng quay lại nhìn ông. Viên Ngọc Sơn mỉm cười, giơ bảng không chút chần chừ: sáu trăm năm mươi. Ông Tiêu: bảy trăm. Tiếng xì xào nổi lên như gió qua lá. Bảy trăm đại dương mua một bức tranh không tên. Số tiền ấy đủ mua một căn nhà nhỏ ở ngoại thành, đủ chuộc lại phân nửa số đồ Vinh Bảo Trai đã cầm trong hai năm qua, đủ lo một đám cưới đàng hoàng cho ông với cô Tô Thanh Vân. Tử Minh ngồi sau mà tim đập thình thịch, cậu muốn kéo vạt áo sư phụ mà không dám.
- Bảy trăm năm mươi. - Viên Ngọc Sơn nói to, rõ, và quay hẳn người sang nhìn ông Tiêu, nụ cười vẫn ngọt nhưng mắt đã lạnh. Đó không còn là mua tranh nữa. Đó là một lời thách thức công khai trước mặt cả giới sưu tầm Bắc Kinh.
Ông Tiêu nhìn thẳng về phía bục, nơi cuộn tranh nằm im trong hộp lụa. Ông thấy lại mặt nước xanh xám, gốc liễu rủ, bàn tay đặt trên dây đàn. Ông nghe, hay tưởng mình nghe, tiếng dây rung rất khẽ hôm qua. Ông giơ bảng lên, giọng không cao nhưng cả phòng đều nghe rõ từng chữ:
- Tám trăm.
Người quản lý gõ búa ba lần. Tiếng búa vang lên khô khốc trong gian phòng lặng ngắt. Tám trăm đại dương. Bức tranh vô danh thuộc về Tiêu Văn Hạc của Vinh Bảo Trai.
Tử Minh thở phào như vừa lặn một hơi dài dưới nước, vừa mừng cho sư phụ vừa lo một nỗi lo không gọi được thành tên. Viên Ngọc Sơn hạ bảng xuống, gật đầu với ông Tiêu một cái gật đầu của kẻ thua trận vẫn giữ phong độ, nhưng khi đi ngang qua dãy ghế của thầy trò cậu lúc giải lao, ông ta dừng lại nói một câu chỉ đủ cho hai thầy trò nghe:
- Anh Tiêu thắng hôm nay. Nhưng đồ vô chủ mà tranh nhau thì thường là đồ có chủ cũ chưa chịu buông. Anh giữ cho khéo.
Ông Tiêu không đáp. Ông làm thủ tục ký giấy, hẹn ngày thanh toán và nhận tranh theo quy định của nhà đấu giá. Lúc ông đứng ở quầy viết giấy, một người đàn ông khoảng sáu mươi tuổi, gầy, mặc áo vải thô đã bạc, dáng vẻ của người buôn chuyến lâu năm, tiến lại gần. Đó là Mã Vĩnh Quý, người bán bức tranh, kẻ đã yêu cầu khách xem tận tay mới được ra giá. Ông ta nhìn ông Tiêu một lúc lâu với ánh mắt của người vừa mừng vừa sợ cho người khác.
- Ông Tiêu, tôi bán đồ mấy chục năm, chưa bao giờ nói câu này với người mua. - Mã Vĩnh Quý hạ giọng. - Nhưng ông thắng rồi, tôi phải nói. Ông nên để bức tranh này ở tiệm, treo chỗ sảnh cho khách xem chung, đừng mang về phòng riêng. Và nếu đêm nào ông nghe tiếng gì lạ, thì sáng hôm sau cứ mang trả tôi, tôi hoàn lại tiền, không trừ một xu.
- Ông bán đồ mà lại dặn người mua cách trả lại đồ sao. - Ông Tiêu nói, nửa đùa nửa thật, tay vẫn viết giấy.
- Vì tôi muốn ngủ yên. - Mã Vĩnh Quý nhìn xuống đôi tay chai sạn của mình. - Tôi đã đứng bán nó ba lần trước, lần nào người mua cũng cười tôi mê tín khi tôi dặn dò, lần nào sau đó tôi cũng phải tới nhận lại nó từ tay người nhà của họ, cuộn tranh vẫn nguyên vẹn, dây buộc vẫn ngay ngắn, chỉ có người thì không còn ngồi dậy mà tự tay trả lại được nữa. Tôi già rồi, tôi không muốn đi nhận nó lần thứ tư.
Rồi ông ta nói thêm một câu, rất khẽ, như nói cho chính mình nghe hơn là cho ông Tiêu. - Trong mười năm nay, ông là người thứ tư mua bức tranh này. Ba người trước, không ai qua được mùa đông thứ hai sau khi mang nó về nhà.