Họa Linh Tỳ Bà - Chương 48: Bán Hết Để Trả Nợ
Cái giá vật chất không ập xuống trong một ngày, mà nó tới theo từng tờ giấy, từng người đưa tin, từng cuộc hẹn mà ông Tiêu đã trì hoãn suốt ba tháng qua…
Nội dung chương
Cái giá vật chất không ập xuống trong một ngày, mà nó tới theo từng tờ giấy, từng người đưa tin, từng cuộc hẹn mà ông Tiêu đã trì hoãn suốt ba tháng qua bằng cách đóng cửa thư phòng và tự nhốt mình trong tiếng đàn giờ Tý. Sáng đầu tiên của tháng sau lễ siêu độ, người của hiệu cầm đồ Thụy Phong tới Vinh Bảo Trai với sổ sách và một thái độ lịch sự lạnh lùng. Khoản vay để đủ tám trăm đại dương mua bức tranh, thứ đã được ghi rõ trong sổ của hiệu từ ngày đấu giá, nay đã tới hạn cùng với lãi tích lũy qua bốn kỳ trăng. Người quản lý của Thụy Phong không nói một lời nào về ma quỷ hay dị tượng, ông ta chỉ mở sổ, chỉ vào con số cuối cùng và nói tiệm có hai lựa chọn: trả đủ trong thời hạn đã định, hoặc để hiệu tới kê biên đồ đạc theo đúng giao kèo đã ký.
Ông Tiêu ngồi ở gian trước, trước mặt là sổ sách của chính tiệm mình do Châu Phúc mang ra, những trang sổ đã mỏng đi vì nhiều tháng không có giao dịch lớn nào, chỉ có chi ra cho thuốc thang, cho đèn dầu, cho những ngày đóng cửa. Ông nghe hết, không mặc cả, không viện lý do bệnh tật, chỉ hỏi một câu về thời hạn cuối cùng rồi gật đầu ghi nhận. Sau khi người của Thụy Phong ra về, ông gọi Tử Minh và Châu Phúc lại, mở tủ trưng bày và kho phía sau, bắt đầu kê biên chính đồ đạc của mình trước khi người ngoài tới làm việc ấy.
- Ta bán nốt số đồ còn lại trong tiệm. - Ông nói, giọng bình tĩnh như đang định giá một món đồ của khách mang tới. - Bán cho đàng hoàng, bán cho người biết dùng, không bán tống bán tháo cho bọn chờ thời tới ép giá. Trả hết nợ Thụy Phong, trả hết nợ mặt bằng cho chủ nhà, trả tiền công còn thiếu cho những người làm trong tiệm. Vinh Bảo Trai có thể đóng cửa, nhưng không được đóng cửa trong nợ nần và tai tiếng vay mượn. Ba đời nhà họ Tiêu giữ chữ tín, đời ta làm mất tranh và mất danh tiếng vì si mê đã là quá đủ, không được mất thêm chữ tín trong sổ sách.
Việc bán đồ diễn ra trong nhiều ngày, lặng lẽ mà đau đớn. Từng món đồ cổ còn lại trong tiệm, những chiếc bình sứ mà ông Tiêu từng lau chùi mỗi sáng, những cuốn sách giám định quý, những bộ ấm trà, những món đồ đồng và đồ ngọc nhỏ mà khách quen vẫn tới xem, lần lượt được định giá, gói ghém và mang đi. Một số món bán cho khách quen với giá phải chăng vì người ta biết hoàn cảnh của tiệm và không nỡ ép. Một số món bán cho các tiệm khác trên phố Liễu Ly Xưởng, những đồng nghiệp đã từng quay lưng khi tin đồn tranh giả và chuyện ma quỷ lan ra, nay tới mua với thái độ ái ngại và kính trọng lẫn lộn, vì trong giới đồ cổ ai cũng hiểu một người chủ tiệm tự tay kê biên đồ của mình để trả nợ là người còn giữ được phẩm cách cuối cùng của nghề.
Tử Minh theo sát từng cuộc bán, ghi sổ từng món, từng giá, từng người mua, như cậu vẫn ghi sổ dị tượng ngày trước, chỉ khác là lần này những dòng chữ trong sổ không còn nói về tiếng đàn hay máu rỉ trên thảm cỏ, mà nói về sự ra đi có thứ tự của một gia nghiệp ba đời. Có những món cậu đã thuộc lòng lai lịch, từng nghe sư phụ kể về đời chủ trước, về cách phân biệt men thật men giả, nay gói vào hộp lót vải và trao cho người mua mà thấy tay mình nặng trĩu. Châu Phúc, người quản gia đã tính sổ cho tiệm bao nhiêu năm, mỗi lần đóng một trang sổ lại đều thở dài, nhưng không một lần ông khuyên ông Tiêu giữ lại món nào cho riêng mình.
Danh tiếng của Vinh Bảo Trai tan theo một cách khác, không ồn ào như lúc tin đồn tranh giả của Viên Ngọc Sơn tung ra, mà tan như sương buổi sáng trên phố đồ cổ. Khách quen không tới nữa vì tiệm không còn đồ để xem. Người qua đường nhìn vào tủ trưng bày trống dần mà hiểu chuyện gì đang xảy ra. Hàng xóm trên phố Liễu Ly Xưởng bàn tán vài ngày rồi thôi, vì phố này đã chứng kiến nhiều tiệm đồ cổ thịnh rồi suy trong những năm tháng biến động, và câu chuyện của Vinh Bảo Trai, dù có thêm yếu tố ma quỷ mà người ngoài chỉ biết lờ mờ, rốt cuộc cũng chỉ là một câu chuyện suy tàn nữa trong mắt người dưng. Chỉ những người trong nghề lâu năm mới biết sự suy tàn này khác ở chỗ người chủ tiệm đã tự tay đốt món đồ quý nhất của mình, thay vì bán nó đi cho một người khác để tiếp tục gieo họa.
Trong những ngày bán đồ, có một buổi chiều một người khách già từng mua đồ của Vinh Bảo Trai từ đời cha của ông Tiêu ghé lại, không mua gì, chỉ ngồi uống một chén trà và nói rằng phố này mất đi một tiệm như Vinh Bảo Trai là mất đi một chỗ người ta có thể tin vào con mắt của người bán. Ông Tiêu nghe câu ấy mà cúi đầu cảm ơn, nói chữ tín còn giữ được trong sổ sách đã là may mắn, còn danh tiếng thì phải mất nhiều năm mới gây dựng lại được, nếu còn gây dựng lại được. Người khách già ra về, để lại trên bàn một gói trà ngon như một lời tiễn biệt không nói thành lời.
Tin về Viên Ngọc Sơn tới trong những ngày bán đồ cuối cùng, qua lời kể của một khách quen vừa từ ngoài thành về. Sau vụ tranh giả bị vạch mặt trước hội đồng nghiệp ở kỳ trước, uy tín của Viên Ngọc Sơn đã sụp một nửa. Sau đó, những vụ giao dịch khác của ông ta bị người ta soi lại, những món đồ từng qua tay ông ta bị nghi ngờ, những lời hứa mua bán từng được tin tưởng nay bị kiểm chứng từng chữ. Không ai đánh ông ta, không ai kiện ông ta ra trước pháp luật một cách ồn ào, giới đồ cổ chỉ lặng lẽ rút khỏi các giao dịch với ông ta, như nước rút khỏi một con thuyền đã thủng đáy. Cuối cùng, Viên Ngọc Sơn bán căn nhà ở Bắc Kinh với giá thấp hơn nhiều so với lúc mua, thu xếp hành lý và lặng lẽ rời khỏi thành phố này, không ai trong phố Liễu Ly Xưởng biết chắc ông ta đi đâu, về quê, sang thành phố khác, hay ra nước ngoài. Người ta chỉ biết hộp quà chứa cây lược gỗ đàn hương, đòn cuối cùng của ông ta, đã phát nổ trong đêm thứ sáu của thử thách bảy đêm, và sau đêm ấy mọi chuyện đã đi tới kết cục mà chính ông ta cũng không ngờ tới. Vì ông ta chỉ định làm ông Tiêu phá giới, chứ không định làm bức tranh bị thiêu và làm chính mình mất hết đường làm ăn trong thành phố này vì dư âm của vụ việc.
Ông Tiêu nghe tin ấy mà không vui mừng, cũng không hả hê. Ông chỉ gật đầu, bảo Tử Minh ghi vào sổ bán đồ một dòng ngoài lề rằng Viên Ngọc Sơn đã rời Bắc Kinh, rồi tiếp tục công việc kê biên như cũ. Sự trả thù, nếu có, không nằm trong tay ông. Nó nằm trong chính lòng tham của mỗi người tự đào hố cho mình, như ông đã tự đào hố cho mình bằng tám trăm đại dương và một ánh mắt si mê.
Ngày trả nợ cuối cùng, ông Tiêu tự tay mang tiền tới hiệu cầm đồ Thụy Phong, cùng Tử Minh mang sổ sách đối chiếu. Người quản lý kiểm tiền, đóng dấu vào trang sổ ghi khoản vay mua tranh, và trả lại cho ông tờ giao kèo đã ký từ ngày đấu giá, nay đã vô hiệu. Ông Tiêu cầm tờ giấy ấy trên đường về, đứng giữa phố Liễu Ly Xưởng đông người qua lại, nhìn nó hồi lâu rồi gấp lại cất vào túi áo, không xé, không đốt, nói với Tử Minh rằng giấy tờ của những sai lầm lớn nên được giữ lại để nhắc mình, cũng như vết sẹo ở khóe mắt vậy. Nợ mặt bằng cũng được trả đủ cho chủ nhà vào hôm sau, cùng lời xin lỗi vì những tháng chậm trễ và lời thông báo chính thức rằng Vinh Bảo Trai sẽ đóng cửa vào cuối tháng.
Chiều hôm ấy, khi tủ trưng bày đã trống gần hết, gian trước của tiệm rộng và vang tiếng một cách lạ lùng, ông Tiêu bảo Tử Minh mang thang ra phía trước cửa tiệm. Bảng hiệu Vinh Bảo Trai treo ở đó suốt ba đời, tấm gỗ sơn đen chữ vàng đã mờ theo mưa nắng và thời gian, chứng kiến bao nhiêu khách khứa, bao nhiêu món đồ ra vào, bao nhiêu thịnh suy của một dòng họ làm nghề đồ cổ trên phố Liễu Ly Xưởng. Tử Minh bắc thang, Châu Phúc giữ chân thang, còn ông Tiêu tự mình leo lên từng bậc, dù chân còn yếu và Tử Minh đã xin được làm thay. Ông tháo từng chiếc móc sắt đã gỉ, hạ tấm bảng hiệu xuống bằng cả hai tay, ôm nó vào ngực như ôm một người già vừa qua đời trong vòng tay mình, rồi từ từ leo xuống.
Ông không bán tấm bảng hiệu ấy, dù có người ngỏ ý mua lại gỗ quý của nó. Ông mang nó vào gian trong, tự tay lấy khăn sạch lau hết bụi bám trên mặt gỗ và trên từng nét chữ vàng đã mờ, lau chậm rãi và kỹ lưỡng như lau một món đồ cổ lần cuối trước khi cất vào kho. Rồi ông đặt tấm bảng vào vị trí khô ráo nhất trong kho phía sau, phủ vải sạch lên trên, và đóng cửa kho lại.
Bảng hiệu Vinh Bảo Trai treo suốt ba đời được chính tay ông Tiêu tháo xuống, lau sạch, và cất vào kho thay vì bán.