Họa Linh Tỳ Bà - Chương 46: Ba Đêm Siêu Độ
Ba đêm lễ siêu độ tiếp theo không giống đêm rằm thứ tư một chút nào. Không có đàn tràng lớn giữa sân, không có chu sa, không có gà trống tơ, không có tấm…
Nội dung chương
Ba đêm lễ siêu độ tiếp theo không giống đêm rằm thứ tư một chút nào. Không có đàn tràng lớn giữa sân, không có chu sa, không có gà trống tơ, không có tấm nền tóc treo trên giá gỗ để mọi ánh mắt phải dồn vào. Sau khi bức tranh bị thiêu, thứ còn lại để tiễn đưa không phải là một vật dẫn hữu hình nữa, mà là một linh hồn đã được tháo khỏi vật dẫn của nó và cần được dẫn đường qua những đêm đầu tiên không còn nơi trú ngụ quen thuộc. Huyền Dương chân nhân nói rõ điều ấy ngay từ sáng hôm sau, khi ông được khiêng tới Vinh Bảo Trai với cánh tay phải vẫn bất động và khuôn mặt mệt mỏi sau một đêm chủ lễ sức lực.
- Thiêu tranh là cắt đứt đường trở về, không phải là siêu độ. - Ông nói với Tử Minh và ông Tiêu trong gian trước, nơi ánh sáng ban ngày chiếu vào bình thường như bao ngày khác, chỉ khác là thư phòng phía sau đã trống, trục tranh đã tháo xuống, trên tường còn lại một vệt sáng hình chữ nhật nơi bức tranh từng che kín suốt ba tháng. - Hồn của bà ấy đã ra khỏi nền tóc, nhưng ra khỏi không có nghĩa là đã đi được. Người chết oan bị giam hơn sáu mươi năm, khi xiềng đứt, không phải ai cũng biết đường mà đi ngay. Ba đêm tới, ta làm lễ siêu độ, tụng kinh, thả đèn nước, gọi tên bà ấy đàng hoàng, để bà ấy biết mình được tiễn như một con người, không phải bị xua như một thứ tà khí.
Lễ siêu độ được làm gọn trong ba đêm, một phần ở sân sau của Vinh Bảo Trai, một phần ở Thanh Vân Quán. Tử Minh về sau kể lại ba đêm ấy trong sổ tay của mình chỉ bằng vài trang ngắn, không phải vì cậu lười ghi chép, mà vì chính Huyền Dương dặn rằng lễ tiễn người chết không nên ghi lại như ghi một vụ giám định, chỉ cần ghi lại những dấu hiệu cần thiết để người sống biết việc đã thành hay chưa. Đêm thứ nhất ở sân tiệm, bàn lễ nhỏ đặt ở vị trí đàn tràng cũ, trên bàn chỉ có bát hương, đĩa hoa quả, một chén nước sạch và tấm thẻ bài gỗ ghi tên đầy đủ của Thẩm Ngọc Thiền do chính tay trái của Huyền Dương viết, nét chữ run nhưng rõ. Không ai gọi nàng là Họa Linh trong ba đêm ấy nữa. Mọi câu kinh, mọi lời khấn đều gọi đúng tên nàng, họ Thẩm, tên Ngọc Thiền, ca kỹ cung đình thời Đồng Trị, mất năm hai mươi sáu tuổi.
Ông Tiêu tham dự cả ba đêm, ngồi ở vị trí phía sau bàn lễ, không còn là chủ tranh, không còn là người ra lệnh trong nhà này như trước. Ông ngồi như một người nhà của người đã khuất, đầu cúi, tay lần tràng hạt gỗ mà Thôi ma ma đưa cho, miệng đọc theo những câu kinh mà ông thuộc được một nửa. Liễu Thanh ngồi gần ông, không phải với vai trò y sĩ trong hai đêm đầu, mà như một người quen biết tới tiễn đưa, chỉ thỉnh thoảng mới đưa mắt kiểm tra sắc mặt của ông để chắc chắn ông không ngất đi giữa lễ.
Đêm thứ nhất, tụng kinh ở sân tiệm kéo dài từ đầu giờ tối tới gần nửa đêm. Tiếng kinh đều đều, tiếng mõ gõ chậm, tiếng chuông nhỏ của Huyền Dương rung lên từng hồi bằng tay trái. Tro của bức tranh, được Tử Minh và các tiểu đạo sĩ thu gom cẩn thận từ sáng hôm sau đêm rằm, đựng trong một chiếc hộp gỗ nhỏ đặt bên cạnh bàn lễ, không còn sợi tóc nào nguyên vẹn, chỉ là tro trắng mịn và chiếc trục gỗ cháy dở đã được cắt ngắn cho vừa hộp. Huyền Dương nói tro ấy sau lễ sẽ được mang ra sông thả theo nước cùng đèn hoa đăng, để vật chất cuối cùng của tấm nền không còn lý do gì ở lại trong nhà người sống nữa.
Đêm thứ hai, lễ chuyển sang Thanh Vân Quán ở ngoại thành. Ông Tiêu được xe kéo đưa đi từ buổi chiều, Tử Minh đi cùng, Thôi ma ma mang theo áo ấm vì đạo quán trên cao gió lạnh hơn trong phố nhiều. Trong chính điện nhỏ của Thanh Vân Quán, bàn lễ được bày trước tượng, thẻ bài gỗ ghi tên Ngọc Thiền đặt ở vị trí trung tâm, hai bên là đèn dầu. Các đạo sĩ của quán, những người Tử Minh chỉ mới gặp vài lần khi lên mời Huyền Dương, tụng kinh với giọng trầm và đều, không một ai hỏi han về bức tranh hay về trận đấu pháp, như thể trong đạo quán này, việc tiễn một oan hồn là việc thường ngày, đáng kính trọng chứ không đáng tò mò. Huyền Dương ngồi ở vị trí chủ lễ dù tay phải không làm được việc, thỉnh thoảng lại nghiêng đầu lắng nghe một điều gì đó mà người khác không nghe thấy, rồi gật đầu rất nhẹ.
Trong đêm thứ hai ấy, Huyền Dương gọi Tử Minh lại gần sau buổi lễ và nói riêng một điều mà cậu ghi lại nguyên văn trong sổ. Đạo sĩ nói rằng hồn của Ngọc Thiền đã rời khỏi nền lụa ngay trong đêm thiêu tranh, điều ấy không còn nghi ngờ gì, vì nếu hồn còn bám vào tro, tro đã không nhẹ và trắng như vậy, và khúc tỳ bà cuối cùng đã không trọn vẹn như vậy. Phần còn lại của lễ siêu độ, ngoài việc dẫn đường cho hồn người chết, còn là để trả lại cho người sống phần tinh khí đã bị giữ trong tranh suốt ba tháng. Tinh khí ấy không quay về trong một đêm, nó quay về dần theo giấc ngủ, theo bữa ăn, theo những đêm không còn tiếng đàn nào đánh thức người ta dậy giữa giờ Tý nữa.
- Con để ý ngón tay của sư phụ con đi. - Huyền Dương nói. - Dấu hiệu nằm ở đó rõ hơn mọi lời ta nói.
Tử Minh về tới tiệm đêm ấy, việc đầu tiên cậu làm là xin sư phụ cho xem đầu ngón tay trỏ. Vết đen như mực ở đầu ngón tay, thứ đã xuất hiện từ đêm đầu tiên treo tranh và đậm lại sau đêm thứ sáu phá giới, nay đã mờ đi một cách rõ ràng. Nó không còn là một vệt đen đặc đóng triện lên đầu ngón tay nữa, mà đã loang thành một vùng xám nhạt, mép vết tan vào màu da xung quanh. Ông Tiêu nhìn ngón tay mình dưới đèn dầu, xoay đi xoay lại, như nhìn một món đồ cổ đang dần lộ ra lớp men thật sau khi lớp bụi phủ được lau đi.
- Nó mờ thật. - Ông nói khẽ. - Ba tháng nay ta kỳ cọ thế nào nó cũng không đi. Nay ta không làm gì cả, nó tự mờ.
- Vì nguồn giữ nó đã không còn nữa, thưa sư phụ. - Tử Minh nói. - Chân nhân nói tinh khí của sư phụ đang được trả về dần.
Đêm thứ ba, đêm cuối của lễ siêu độ, quay lại sân sau Vinh Bảo Trai. Sau phần tụng kinh ngắn hơn hai đêm trước, một nghi thức thả đèn nước được làm ở chiếc chậu lớn đựng nước mưa đặt giữa sân, tượng trưng cho dòng sông mà tro sẽ được thả vào sáng hôm sau khi đoàn người ra bờ sông thật ngoài thành. Những chiếc đèn nhỏ bằng giấy dầu, mỗi chiếc mang một ngọn nến ngắn, được từng người có mặt thả xuống mặt nước trong chậu: Huyền Dương thả chiếc đầu tiên, rồi tới ông Tiêu với đôi tay đã vững hơn nhiều so với đêm cầm đuốc, rồi Tử Minh, Liễu Thanh, Thôi ma ma và Châu Phúc. Đèn trôi trên mặt nước phẳng lặng, ánh lửa nhỏ phản chiếu thành nhiều đốm sáng lung linh, không chiếc nào tắt giữa chừng, không chiếc nào cháy lan sang giấy. Thôi ma ma nhìn những chiếc đèn ấy mà khóc lặng lẽ, nói rằng bà sống tới tuổi này mới thấy một người chết oan trong cung được tiễn đưa tử tế như vậy, dù muộn tới hơn sáu mươi năm.
Khi lễ kết thúc, Huyền Dương xác nhận trước mặt mọi người rằng việc siêu độ đã thành, hồn đã rời khỏi nơi này, và từ nay trong Vinh Bảo Trai sẽ không còn tiếng đàn giờ Tý, không còn khói trắng, không còn phạm vi chín bước nào nữa. Ông dặn ông Tiêu phải ăn ngủ điều độ ít nhất một tháng, dặn Liễu Thanh tiếp tục theo dõi mạch của ông, và dặn Tử Minh mang tro ra sông vào sáng sớm mai cùng hai tiểu đạo sĩ, không cần ông Tiêu đi theo, để người sống không phải nhìn lại tro tàn của vật đã thiêu thêm một lần nào nữa.
Sáng hôm sau khi mang tro ra sông, Tử Minh đứng trên bờ nước lạnh nhìn hộp tro được thả xuống dòng chảy, lòng nhẹ đi một cách lạ lùng. Không có dị tượng nào trên mặt sông, không có tiếng đàn nào vọng lên từ dưới nước, chỉ có dòng chảy bình thường của một con sông mùa đông mang theo tro trắng và những mảnh đèn giấy đã tắt, đi về phía hạ lưu như mọi vật vô tri khác trên đời vẫn đi.
Đêm ấy, sau khi mọi người đã về phòng, Tử Minh đi một vòng cuối quanh tiệm như thói quen canh gác đã thành nếp trong ba tháng qua. Thư phòng trống, cửa mở, không niêm phong, không chỉ đỏ, trong phòng chỉ còn chiếc bàn giám định và kệ sách, vệt sáng hình chữ nhật trên tường nhìn rõ dưới ánh đèn dầu cậu mang theo. Sân sau yên lặng, chậu nước thả đèn vẫn còn vài đốm sáng cuối cùng chưa tắt. Phòng đông, nơi ông Tiêu đã dọn về ngủ lại từ sau đêm rằm, im lặng hoàn toàn. Tử Minh đứng ngoài cửa sổ một lúc, nghe tiếng thở đều và sâu của sư phụ, không ngắt quãng, không giật mình, không gọi tên ai trong mơ.
Đêm cuối lễ, ông Tiêu ngủ trọn một đêm không mộng, lần đầu tiên sau hơn ba tháng.