Họa Linh Tỳ Bà - Chương 43: Ngắm Ta Hay Nghe Ta
Tiếng thét xé ruột chỉ kéo dài trong vài nhịp thở, rồi tắt hẳn như bị một bàn tay bịt lại. Khói đen sì bốc lên từ mặt lụa cuộn thành từng dải, che khuất…
Nội dung chương
Tiếng thét xé ruột chỉ kéo dài trong vài nhịp thở, rồi tắt hẳn như bị một bàn tay bịt lại. Khói đen sì bốc lên từ mặt lụa cuộn thành từng dải, che khuất một nửa bức tranh và một nửa khoảng sân phía trước đàn tràng, mang theo mùi khét của màu vẽ cổ gặp phải thứ chí dương, mùi tanh nhẹ của máu mào gà và một mùi khác nữa, mùi của tóc ẩm lâu năm bị hơi nóng bất ngờ chạm vào. Ông Tiêu lùi lại một bước, chậu đồng trống rỗng rơi khỏi tay ông xuống nền gạch, lăn một vòng rồi nằm yên, tiếng kim loại chạm gạch vang lên khô và nhỏ trong sự im lặng vừa ập xuống sau tiếng thét.
- Không ai được bước vào vòng dây. - Huyền Dương ra lệnh, giọng khàn đi nhưng vẫn vững. - Khói này là lớp ngụy trang đang bong ra, không phải tà khí tấn công. Để nó tan hết. Ông Tiêu, đứng nguyên chỗ cũ, dù thấy gì cũng không được quỳ xuống và không được xin lỗi lúc này. Lời của ông phải để dành cho lúc nàng hỏi ông, không phải lúc ông sợ.
Tử Minh đứng sau đạo sĩ, hai tay nắm chặt vào nhau, nhìn làn khói đen mỏng dần trong ánh trăng. Cậu đã tưởng tượng nhiều lần về khoảnh khắc lớp ngụy trang của bức tranh bị phá, trong những đêm nằm thao thức ở Thanh Vân Quán và ở hành lang Vinh Bảo Trai, nhưng không lần tưởng tượng nào chuẩn bị cho cậu sự chậm rãi đáng sợ của nó. Lớp màu vẽ không biến mất trong một cái chớp mắt như phép thuật trong truyện kể. Nó tróc ra từng mảng, đúng theo nghĩa đen của nghề thợ. Đầu tiên là vùng bờ nước ở phía dưới bức tranh, nơi màu xanh và màu xám từng được họa sĩ tán mỏng nhất, bong lên thành những vảy nhỏ cong mép, rơi xuống giá gỗ và nền gạch như những chiếc lá khô không tiếng động. Rồi tới thảm cỏ dưới chân mỹ nhân, vùng màu xanh lục đậm nứt thành từng ô nhỏ, để lộ phía dưới không phải lụa trắng, không phải giấy bồi, mà là một bề mặt đen nhánh ken dày. Rồi tới gốc liễu, thân cây nâu sẫm bong ra từng dải dài, và phía sau thân cây ấy cũng là cùng một bề mặt đen nhánh, bóng lên dưới ánh trăng theo một cách mà lụa tơ tằm không bao giờ bóng như vậy.
Ông Tiêu đứng trong vòng dây, nhìn bức tranh của mình tróc ra trước mắt, và lần đầu tiên trong ba tháng, cái nhìn của ông không còn là cái nhìn của kẻ si mê. Đó là cái nhìn của một người thợ nhìn một món đồ bị lột hết lớp sơn son thếp vàng, để lộ ra cái cốt lõi trần trụi mà người làm ra nó đã giấu suốt hơn sáu mươi năm. Từng mảng màu rơi xuống, từng khoảng nền lộ ra, đen và dày và sống động một cách không nên có ở một vật vô tri. Khi lớp màu ở vùng vai và ngực của mỹ nhân bong ra, Tử Minh khẽ kêu lên một tiếng không thành lời, vì phía dưới lớp áo lục được vẽ ấy, những sợi tóc dệt ken nhau hiện ra rõ đến mức nhìn thấy cả đường dệt tay, sợi dọc sợi ngang đan qua nhau, chỗ dày chỗ thưa, đúng như vùng mép rách mà cậu đã soi dưới kính lúp ban ngày hôm trước. Chỉ khác là bây giờ nó trải ra trên gần như toàn bộ mặt tranh.
Bức tranh, sau khi lớp màu tróc đi quá nửa, không còn là một bức tranh nữa theo nghĩa mà giới đồ cổ vẫn hiểu. Nó là một tấm thảm tóc khổng lồ treo trên giá gỗ giữa sân sau, cao một trăm tám mươi phân, rộng bảy mươi hai phân, đen nhánh và nặng nề. Ở giữa vẫn còn sót lại những mảng màu chưa bong hết bám trên bề mặt như những hòn đảo nhỏ sắp chìm: một góc tà áo, một đoạn bờ nước, nửa khuôn mặt của mỹ nhân với một con mắt vẫn còn nguyên nét vẽ, nhìn ra sân với vẻ kinh ngạc câm lặng của một hình vẽ đang mất đi chính cơ thể của mình.
Và rồi nàng hiện hình trọn vẹn.
Không còn là bóng khói mỏng sau rèm nhung, không còn là hình người bước ra trong phạm vi chín bước với tà áo còn lẫn vào mặt lụa. Thẩm Ngọc Thiền đứng ở phía trước tấm nền tóc, cách giá gỗ một bước, trong một bộ áo cung đình mà Tử Minh chưa từng thấy nàng mặc trong bất kỳ lần hiện hình nào trước đây. Áo dài tay rộng, thêu những đường chỉ đã mờ theo thời gian trong cung, cổ áo đứng, tóc búi theo kiểu của nữ nhân trong cung thời Đồng Trị, không còn cây lược gỗ đàn hương nào cài trên tóc. Khuôn mặt nàng ở tuổi hai mươi sáu, tuổi nàng chết, trẻ hơn nhiều so với hình ảnh mỹ nhân mơ hồ trong tranh, và cũng mệt mỏi hơn nhiều, như một người vừa đi qua một quãng đường dài trong bóng tối mà không được dừng lại nghỉ.
Quanh cổ nàng là một vệt lụa trắng. Vệt lụa ấy không phải khăn choàng, không phải dải trang trí của áo cung đình. Nó nằm ngang qua cổ nàng, thắt lại ở phía sau, hai đầu buông xuống ngắn ngủn, thứ lụa trắng mà người trong cung dùng để ban chết cho những kẻ được cho là chết một cách thể diện, không cần đao kiếm, không cần thuốc độc. Vệt lụa trắng nổi bật trên nền áo sẫm và làn da tái của nàng, như một dòng chữ trắng viết ngang qua cổ một người, tuyên bố cách nàng đã phải rời khỏi cõi sống này trước khi thân thể nàng bị đưa đi chôn cùng cây đàn.
Tử Minh nhìn vệt lụa trắng quanh cổ nàng mà nhớ tới lời Thôi ma ma kể về chuyện trong cung thời Đồng Trị, câu truyền tai nhau rằng người bị ban lụa ra đi phải giữ thể diện cho cả kẻ ban lẫn người nhận, không được kêu, không được khóc thành tiếng. Sáu mươi năm sau, vệt lụa ấy vẫn còn nguyên trên cổ người đã chết, như một niêm phong khác, niêm phong của cung cấm đặt lên một tiếng đàn.
Nàng không tấn công ai. Nàng không tiến thêm bước nào về phía ông Tiêu, không giơ tay, không gảy đàn. Cây tỳ bà vẫn ôm trong tay nàng, nhưng những ngón tay đặt yên trên dây, không rung. Nàng chỉ nhìn ông Tiêu. Cái nhìn ấy không có sự quyến rũ của Họa Linh trong những đêm rằm trước, không có nụ cười nhếch dần theo kỳ trăng trên mặt lụa. Đó là cái nhìn của một người đàn bà đã chết hơn sáu mươi năm, đứng trước người đàn ông thứ tư trong mười năm qua mua tấm nền tóc của mình về treo trong phòng ngủ, và đang cân nhắc xem người này có khác gì ba người trước hay không.
Đàn tràng im lặng đến mức tiếng thở của từng người đều nghe rõ. Huyền Dương ngồi trên ghế chủ lễ, tay trái đặt yên trên bàn, không đọc chú, không giơ thẻ lệnh. Ông đã làm xong phần của mình trong đêm nay: mở niêm phong. Phần còn lại, như ông đã nói từ trước, không thuộc về phép thuật. Thuộc về hai người đang đứng đối diện nhau trong vòng dây, một người sống đã mất hết tinh khí vì si mê, một người chết đã mất hết mọi thứ vì bị si mê bởi những kẻ khác nhau qua nhiều thế hệ.
- Nàng ấy đẹp, phải không, ông Tiêu? - Huyền Dương nói khẽ từ phía sau, không phải để chế giễu, mà để nhắc ông nhớ mình đang ở đâu. - Đêm nay ông phải nhìn nàng như một con người, không phải như một bức tranh. Nhìn cho kỹ, rồi nghe cho kỹ. Đó là việc duy nhất còn lại mà ông làm được cho nàng, và cho chính ông.
Ông Tiêu gật đầu rất chậm, mắt không rời khỏi Ngọc Thiền. Ông thấy vệt lụa trắng quanh cổ nàng và hiểu ra nhiều điều mà sách vở và nhật ký chỉ nói được một nửa. Ông thấy đôi tay nàng ôm cây tỳ bà với những ngón tay thon dài của một ca kỹ được dạy đàn từ nhỏ trong cung. Ông thấy sự mệt mỏi sáu mươi năm trong đôi mắt nàng, thứ mệt mỏi không có trong bức tranh, vì họa sĩ nào vẽ mỹ nhân cũng vẽ đôi mắt có thần, chứ không vẽ đôi mắt của một người bị giam trong tóc của chính mình và bị ngắm qua nhiều đời chủ mà không được nghe một lời tử tế nào trọn vẹn.
Rồi nàng cất tiếng. Giọng nàng không vang như tiếng thét lúc chu sa chạm vào mặt lụa, không khẽ như tiếng hát không thành lời trong những đêm trước. Đó là một giọng nói bình thường của một người đàn bà trẻ, hơi khàn vì đã lâu không nói trọn một câu với người sống nào chịu nghe, và mỗi chữ đều rõ ràng trong sân sau yên lặng của Vinh Bảo Trai.
Nàng gọi ông Tiêu bằng một cái tên mà không một người nào có mặt trong sân đêm nay từng nghe, ngoài chính ông. Cái tên tục ở nhà của ông, cái tên chỉ người mẹ đã khuất của ông từng gọi khi ông còn là một đứa trẻ trong phủ cũ của dòng họ Tiêu, cái tên đã theo ông vào trong giấc mơ ở kỳ rằm thứ nhất khi mỹ nhân trong tranh gọi ông giữa cơn mê, khiến ông tỉnh dậy với mồ hôi lạnh và một nỗi kinh hoàng không dám kể cho ai ngoài cuốn sổ của Tử Minh. Nghe lại cái tên ấy giữa sân, từ miệng người đàn bà đứng trước tấm nền tóc của chính mình, ông Tiêu run lên toàn thân, không phải vì sợ, mà vì ông hiểu nàng đã ở trong giấc mơ của ông sâu đến mức nào, và ông đã mở cửa cho nàng vào sâu đến mức nào bằng chính ánh mắt của mình.
Nàng cất tiếng gọi ông bằng đúng tên tục ở nhà, cái tên chỉ người mẹ đã khuất của ông từng gọi, rồi hỏi: ngươi đến để ngắm ta, hay để nghe ta?