Họa Linh Tỳ Bà - Chương 40: Hồn Giam Trong Chất Liệu
Sợi chỉ đỏ dựng đứng trong bát nước không đổ xuống. Nó đứng đó, thẳng và căng, một đầu chạm vào cây kim bạc đang nổi trên mặt nước, một đầu chìm sâu…
Nội dung chương
Sợi chỉ đỏ dựng đứng trong bát nước không đổ xuống. Nó đứng đó, thẳng và căng, một đầu chạm vào cây kim bạc đang nổi trên mặt nước, một đầu chìm sâu xuống đáy bát như bị một bàn tay vô hình ở dưới nước giữ chặt và kéo về một hướng nhất định. Tử Minh nín thở. Cậu đã chuẩn bị tinh thần cho nhiều điều trong đêm nay, cho sự im lặng, cho thất bại, cho một dấu hiệu mơ hồ nào đó mà Huyền Dương sẽ phải giải nghĩa hồi lâu, nhưng cậu không chuẩn bị cho sự rõ ràng đến lạnh người này. Chỉ đỏ không lay động theo gió, vì sân không có gió. Nó dựng đứng, và nó chỉ.
Nó chỉ thẳng về phía thư phòng.
Hướng của sợi chỉ đỏ đi qua khoảng sân lát gạch, qua ngưỡng cửa có lớp tro đã bị giẫm nát, qua cánh cửa mở hé, và dừng lại đúng ở trục tranh treo trên tường phía trong. Không lệch sang chiếc bàn, không lệch sang rèm nhung, không lệch sang cây lược gỗ đã bị cất đi. Nó chỉ vào bức tranh, chính xác như một ngón tay chỉ vào giữa ngực một người đang đứng im. Rồi, khi mọi ánh mắt trong sân còn đang dồn vào sợi chỉ, nó bắt đầu rung lên. Rung nhẹ, rồi mạnh dần, một nhịp rung đều và mảnh, giống hệt nhịp rung của một dây đàn vừa bị gảy và đang ngân trong không khí. Tử Minh nghe thấy âm rung ấy không bằng tai mà bằng xương cổ tay mình đặt trên thành bát, một cảm giác tê nhẹ truyền lên cánh tay.
- Đừng chạm vào bát. - Huyền Dương nói từ phía sau, giọng trầm và chắc. - Để nó rung hết. Nó đang gọi đúng tên của nó. Ai chạm vào lúc này, sợi chỉ sẽ đứt ý, và ta phải chờ tới kỳ trăng sau mới hỏi lại được. Kỳ trăng sau thì ông Tiêu không còn nữa.
Không ai trong sân dám cử động. Liễu Thanh đứng ở hiên, một tay vẫn nắm tay Thôi ma ma, tay kia đặt lên ngực mình như để giữ cho hơi thở được đều. Châu Phúc đứng ở góc sân, miệng mím chặt. Ông Tiêu ngồi ở hiên phòng đông, nghe thấy lời của Huyền Dương từ xa, khuôn mặt ông trắng đi trong ánh đèn lồng, nhưng ông vẫn giữ lời dặn, không đứng dậy, không bước về phía thư phòng. Ông chỉ cúi đầu thấp hơn, hai vai run lên rất khẽ, như người vừa nghe bản án dành cho một tội lỗi mà mình đã biết từ lâu nhưng chưa từng nghe ai nói thành lời trọn vẹn.
Sợi chỉ đỏ rung thêm một lúc nữa rồi yếu dần, cuối cùng nằm lại trên mặt nước theo hướng cũ, vẫn chỉ thẳng vào bức tranh, không dựng đứng nữa nhưng cũng không trôi đi nơi khác. Cây kim bạc xoay một vòng cuối cùng rất chậm rồi dừng, đầu kim hướng cùng một hướng với sợi chỉ. Mặt nước trong bát phẳng lặng trở lại, phản chiếu khuôn mặt tái nhợt của Tử Minh cúi xuống nhìn nó, và phía sau khuôn mặt cậu là bầu trời đêm không trăng sáng, chỉ có mây mỏng trôi qua.
Huyền Dương bảo một tiểu đạo sĩ đỡ mình đứng dậy. Ông không đi được nhanh, tay trái chống vào tay vịn của ghế tre, từng bước tiến lại gần chiếc bàn thấp giữa sân. Ông cúi xuống nhìn bát nước, nhìn sợi chỉ đỏ và cây kim bạc đã nằm yên, gật đầu một lần như xác nhận điều mình đã đoán từ đêm nằm dưỡng thương ở Thanh Vân Quán, từ câu nói thều thào sau trận đấu pháp rằng tà không ở trong tranh, tà ở trong tóc. Nay bát nước đã nói thay ông, bằng một thứ ngôn ngữ không ai trong sân có thể cãi lại, vì tất cả đều tận mắt nhìn thấy.
- Tử Minh, đỡ ông Tiêu ra đây. - Ông nói. - Đã tới lúc ông ấy phải nghe kết luận này tận tai, trước mặt mọi người, không qua thư, không qua lời kể lại. Ông ấy là chủ tranh. Lời này phải nói với chủ tranh.
Tử Minh đi sang hiên phòng đông, đỡ sư phụ đứng dậy. Ông Tiêu bước chậm qua sân, chân hơi lảo đảo ở viên gạch ướt sương, phải vịn vào tay học trò mới đứng vững. Khi ông tới trước bàn lễ, Huyền Dương nhìn thẳng vào ông, không giận dữ, không thương hại quá mức, chỉ có sự nghiêm trang của một người sắp nói ra sự thật đã bị giấu hơn sáu mươi năm trong một tấm lụa đẹp.
- Ông Tiêu, nghe cho rõ. - Huyền Dương nói. - Hồn người chết không trú trong hình vẽ. Hình vẽ chỉ là màu, là mực, là nét bút của người họa sĩ. Hồn của Thẩm Ngọc Thiền không nằm ở khuôn mặt được vẽ, không nằm ở tà áo lục, không nằm ở gốc liễu hay bờ nước trong tranh. Nếu hồn chỉ trú trong hình vẽ, Ngũ Lôi Quyết của ta đêm rằm trước đã đánh tan được rồi, và ta đã không phải trả giá bằng cánh tay này.
Ông giơ cánh tay phải bất động của mình lên một chút bằng tay trái, rồi lại buông xuống.
- Hồn của bà ấy bị giam trong chính chất liệu làm nền bức tranh. Trong tấm lụa mà các ông vẫn gọi là nền lụa của một bức tranh Minh mạt. Chỉ đỏ chỉ vào tranh không phải để chỉ một bức họa, mà để chỉ tấm nền ấy. Bát nước này không bắt được hồn, nó chỉ chỉ đường. Và đường của nó, đêm nay, không đi đâu khác ngoài tấm nền kia.
Sân sau im lặng một lúc lâu. Tiếng nước nhỏ giọt từ mái hiên xuống chum sành vang lên rõ mồn một. Ông Tiêu nhìn về phía thư phòng qua khoảng sân tối, nơi bức tranh treo im lìm sau cánh cửa mở hé, góc rách ở mép dưới vẫn còn đó như một vết thương chưa khép. Ông nhớ lại trang nhật ký rời của Ngô lão tiên sinh mà Tử Minh đã đọc cho ông nghe, dòng chữ cụt lủn dừng lại giữa chừng: nền lụa ấy, không phải tơ. Ông nhớ lại lời người thợ làm tranh giả nói đôi mắt mỹ nhân vẽ thế nào cũng không ra. Ông nhớ lại tấm gương đồng ở chương trước, trong đó không có hình mỹ nhân nào cả, chỉ có một mái tóc dài đang tự mình buộc lại thành nút. Từng manh mối rời rạc trong ba tháng qua, những manh mối ông từng nghe rồi gạt đi vì mải nhìn vào khuôn mặt trong tranh, nay xếp lại thành một hàng thẳng, lạnh và không thể chối cãi, chỉ thẳng vào cùng một sự thật như sợi chỉ đỏ trong bát nước.
- Chân nhân. - Giọng ông Tiêu khàn đặc. Ông phải dừng lại, nuốt khan, rồi mới nói tiếp được. - Ông nói hồn bà ấy bị giam trong chất liệu của bức tranh. Vậy bà ấy bị giam trong cái gì của chính mình?
Câu hỏi ấy ông hỏi rất chậm, từng chữ một, như người đã đoán được câu trả lời nhưng vẫn cần nghe nó từ miệng người khác thì mới dám tin rằng nỗi kinh hoàng trong đầu mình là thật. Tử Minh đứng bên cạnh thấy tay sư phụ lạnh ngắt và run không ngừng trong tay mình. Liễu Thanh ở phía sau khẽ nhắm mắt lại. Thôi ma ma lẩm bẩm một câu kinh rất nhỏ.
Huyền Dương không trả lời ngay. Ông nhìn ông Tiêu, rồi nhìn về phía bức tranh, rồi mới nói, giọng thấp xuống nhưng rõ từng tiếng, để không một người nào trong sân sau của Vinh Bảo Trai trong đêm ấy có thể nói rằng mình nghe không rõ.
- Trong mái tóc của bà ấy.
Bốn chữ ấy rơi xuống sân gạch lạnh như bốn viên đá nhỏ rơi xuống mặt nước sâu. Ông Tiêu đứng lặng, miệng hơi hé ra mà không phát ra tiếng nào. Ông nghĩ tới những sợi đen ken dày qua vết rách ở góc tranh, những sợi mà đêm thứ sáu ông đã nhìn thấy và vẫn tự nhủ có thể là một thứ tơ đặc biệt nào đó của người xưa. Ông nghĩ tới mái tóc đen dài của người đàn bà trong tranh, búi cao, cài cây lược gỗ đàn hương, và nghĩ tới một mái tóc thật đã bị cắt khỏi đầu một người con gái hai mươi sáu tuổi trong một đêm năm 1869, trước khi nàng bị đưa đi chôn cùng cây đàn của mình. Ông nghĩ tới bàn tay của một họa sĩ vô danh đã ngồi dệt từng sợi tóc ấy thành một tấm nền, trong bao nhiêu ngày, với ý định gì, với nỗi si mê hay lòng thương xót nào, để rồi vẽ lên chính mái tóc ấy khuôn mặt của người đã mất tóc.
- Tóc của bà ấy bị cắt, rồi dệt thành nền, rồi bà ấy bị vẽ lên trên tóc của mình. - Ông Tiêu nói, như tự nói với mình. - Sáu mươi năm nay, mỗi lần ta ngắm bức tranh, ta đã ngắm bà ấy bị giam trong chính tóc mình, mà ta chỉ thấy đẹp.
- Đúng vậy. - Huyền Dương nói. - Và cũng vì vậy mà đốt tranh một cách mù quáng sẽ thiêu luôn phần hồn đang bị giam trong từng sợi tóc, nếu chưa mở niêm phong và chưa làm lễ đúng cách. Đêm rằm tới, ta sẽ mở niêm phong bằng chu sa huyết phá. Sau đó chính ông, không phải ta, không phải Tử Minh, phải tự tay làm việc cuối cùng. Nhưng trước đêm rằm, ông phải tận mắt xác nhận sự thật này bằng nghề của mình. Tử Minh sẽ làm việc ấy vào ngày mai, dưới kính lúp và trên ngọn lửa, như một người giám định, không phải như một người làm phép.
Trước khi bát nước được mang đi, Tử Minh cẩn thận ghi lại hướng chỉ, nhịp rung và giờ khắc vào sổ tay, đối chiếu với dòng cụt trong nhật ký họ Ngô và kết quả soi gương đồng trước đó, ba chứng cứ nay khớp nhau không còn kẽ hở nào cho sự tự dối mình.
Sợi chỉ đỏ dựng đứng chỉ thẳng vào bức tranh và rung lên như một dây đàn bị gảy; Huyền Dương tuyên bố trước mặt ông Tiêu: hồn người chết không trú trong hình vẽ, mà bị giam trong chính chất liệu làm nền bức tranh.