Họa Linh Tỳ Bà - Chương 38: Đêm Thứ Sáu
Đêm thứ sáu đến chậm hơn mọi đêm trước. Ban ngày, ông Tiêu làm mọi việc đúng như một người đã khỏi bệnh: ăn sáng, đi lại trong sân, xem lại sổ sách của…
Nội dung chương
Đêm thứ sáu đến chậm hơn mọi đêm trước. Ban ngày, ông Tiêu làm mọi việc đúng như một người đã khỏi bệnh: ăn sáng, đi lại trong sân, xem lại sổ sách của tiệm cùng Châu Phúc, còn tự tay lau bụi trên mấy chiếc bình sứ ở gian trước. Nhưng càng về chiều, sự bình thản ấy càng mỏng đi như lớp băng đầu mùa trên mặt chum nước ngoài sân. Ông nói ít dần. Ông nhìn về phía gian trước nhiều lần, nơi hộp quà của Viên Ngọc Sơn vẫn nằm ở góc bàn dưới tấm vải sạch, im lìm từ hôm qua. Tử Minh để ý thấy điều đó và lòng cậu chùng xuống, nhưng cậu không dám hỏi, vì sư phụ đã dặn bảy đêm là lời hứa với người chết, và cậu sợ một câu hỏi vụng về sẽ làm lộ ra rằng cả hai thầy trò đều đang nghĩ tới cùng một vật.
Bữa tối hôm ấy ông Tiêu ăn ít hơn đêm thứ tư. Thôi ma ma dọn canh, ông gắp vài miếng rồi đặt đũa xuống, nói mình hơi mệt, muốn đi nằm sớm. Liễu Thanh không tới vì bận một ca bệnh ở đầu phố bên kia, chỉ gửi thuốc qua người làm, vẫn là gói an thần nhẹ quen thuộc. Tử Minh pha thuốc, nhìn sư phụ uống hết, rồi kéo chiếc ghế ra hành lang trước phòng đông, đặt đúng chỗ đã bàn, tay ôm cuốn sổ và một cây đèn dầu nhỏ đã che gió. Cậu quyết canh trọn đêm, không đổi người, dù Châu Phúc đã ngỏ ý thay ca vào lúc nửa đêm.
- Con cứ ngủ chập chờn trên ghế cũng được. - Ông Tiêu nói trước khi đóng cửa phòng. - Đừng thức trắng mà sinh bệnh. Ta hôm nay mệt, chắc sẽ ngủ sớm thôi.
- Sư phụ cứ yên tâm ngủ. - Tử Minh đáp. - Con ngồi đây, ghế này xê dịch là con tỉnh ngay.
Cửa phòng đông khép lại. Đèn trong phòng tắt sau đó không lâu. Phố Liễu Ly Xưởng chìm vào cái lạnh và tối của một đêm đông không trăng sáng, mây dày che kín bầu trời, gió thổi từng cơn qua những mái ngói cũ. Tử Minh ngồi nghe tiếng thở của sư phụ dần đều, rồi thưa dần, rồi cậu cũng gà gật trong cái mệt tích lũy của sáu đêm canh liên tiếp. Cậu không biết mình đã thiếp đi bao lâu. Chỉ biết khi một tiếng động rất nhỏ làm cậu giật mình, ngọn đèn dầu trước mặt đã thấp xuống, và cánh cửa phòng đông đã mở hé từ lúc nào, không một tiếng kẽo kẹt nào đủ lớn để đánh thức cậu sớm hơn.
Ông Tiêu đứng ở gian trước, một mình, dưới ánh đèn ông tự thắp. Sau này, khi kể lại cho Tử Minh nghe trong nước mắt và sự xấu hổ không giấu nổi, ông nói mình không hề mộng du. Ông tỉnh táo từng bước. Ông tỉnh táo khi ngồi dậy, khi khoác áo, khi nhẹ nhàng nhấc chiếc ghế ở hành lang sang một bên sao cho nó không phát ra tiếng, khi đi qua khoảng sân lạnh mà mỗi viên gạch đều quen thuộc dưới chân mình. Sự tỉnh táo ấy mới là điều đáng sợ nhất của đêm thứ sáu, vì nó cho thấy cơn si mê không cần mượn bóng tối hay giấc mơ, nó có thể đi bằng chính đôi chân và lý trí đã bị bẻ cong của người mang nó.
Ban đầu ông chỉ định nhìn hộp quà. Ông tự nhủ như vậy trên suốt quãng đường ngắn từ phòng đông ra gian trước. Chỉ nhìn lớp giấy dầu, chỉ kiểm tra xem niêm phong còn nguyên hay không, chỉ xác nhận rằng Viên Ngọc Sơn không giở trò gì trong tiệm của mình, rồi sẽ quay về giường trước khi Tử Minh tỉnh giấc. Những lời ấy nghe hợp lý đến mức ông không nhận ra chúng chính là cái thang cơn si mê dùng để leo qua mọi bức tường ông dựng trong năm đêm qua.
Tay ông chạm vào sợi dây gai. Niêm phong vẫn nguyên. Giấy dầu vẫn phẳng, góc hộp không móp, mảnh giấy ghi chữ của người giao hàng vẫn dán ở mặt trên. Ông có thể dừng ở đó. Năm đêm cầm cự, lá thư làm hòa với Tô Thanh Vân, lời dặn của Huyền Dương, tất cả đều đứng ở ngưỡng cửa ấy cùng ông, chỉ cần ông rút tay lại. Nhưng ngón tay trỏ có vết đen của ông đã lần theo mép giấy, và một ý nghĩ khác, mềm và độc hơn, trườn tới: nếu trong hộp là một vật nguy hiểm thì mở ra để biết còn hơn để nó nằm đó qua đêm rằm; nếu trong hộp chỉ là một món quà xã giao thì mở ra sẽ chấm dứt mọi nỗi lo. Lý do nào nghe cũng tử tế. Lý do nào cũng dẫn tới cùng một động tác.
Ông cắt dây gai bằng con dao rọc giấy trên bàn.
Bên trong hộp, lót trên lớp vải lụa cũ đã ngả màu, là một cây lược gỗ đàn hương. Cây lược không lớn, vừa lòng bàn tay, răng lược mịn và đều, sống lược khắc một cành liễu rủ mảnh mai, từng chiếc lá nhỏ được chạm khắc tỉ mỉ đến mức dưới ánh đèn dầu người ta gần như thấy chúng lay động. Mùi đàn hương thoảng lên, ấm và ngọt, không giống mùi trầm trong thư phòng, không giống mùi thuốc của Liễu Thanh, mà giống mùi của một gian phòng khuê các đã đóng cửa từ rất lâu, nay vừa hé mở.
Ông Tiêu cầm cây lược lên và cả thân người ông run nhẹ. Ông biết cây lược này. Ông đã nhìn nó không biết bao nhiêu lần trong ba tháng qua, trên mái tóc của người đàn bà áo lục trong tranh, ở góc nhỏ phía trên vai trái của nàng, nơi họa sĩ vẽ một cây lược gỗ cắm hờ trên búi tóc đen. Cây lược trong tranh nhỏ và mờ, chỉ là một vệt nâu sáng, vậy mà ông vẫn nhận ra không thể nhầm: cùng dáng cong của sống lược, cùng cành liễu khắc trên lưng, cùng một chiếc răng ở cuối hơi ngắn hơn những chiếc còn lại. Viên Ngọc Sơn, hoặc người của ông ta, đã cho làm cây lược này, hoặc đã tìm được một cây giống đến mức độc ác, rồi gói vào hộp quà niêm phong, để lại trong tiệm như để lại một chiếc chìa khóa dành riêng cho cánh cửa mà ông Tiêu tự khóa mình ở phía ngoài.
- Sư phụ. - Tiếng Tử Minh vang lên ở cửa gian trước, khàn đi vì vừa tỉnh giấc và vì sợ. - Sư phụ, đặt cây lược xuống đi. Sư phụ đã dặn con, dù sư phụ nói gì cũng không được nghe theo trong đêm nay.
Ông Tiêu quay lại. Hai thầy trò nhìn nhau qua gian nhà tối. Tử Minh đứng chân trần trên nền gạch lạnh, tóc rối, tay vẫn cầm cuốn sổ tay đã nhàu. Cậu không dám giật cây lược khỏi tay sư phụ.
- Ta chỉ nhìn một lần thôi, Tử Minh. - Ông Tiêu nói, giọng thấp đến mức gần như thì thầm. - Năm đêm rồi nàng yếu lắm rồi. Một lần này không làm nàng mạnh lại như trước được đâu. Ta chỉ cần biết nàng còn đó hay đã đi, rồi ta sẽ đóng cửa lại ngay. Con hiểu cho ta một lần này thôi.
- Sư phụ, đó chính là lời sư phụ dặn con không được nghe. - Tử Minh nói, nước mắt chảy xuống mà giọng vẫn cố giữ cho vững. - Bảy đêm là lời hứa với người chết. Sư phụ tự nói câu ấy sáng hôm qua. Con xin sư phụ, quay về phòng đông với con, ngay bây giờ, trước giờ Tý.
Đồng hồ cũ trong gian trước gõ một tiếng báo giờ. Đã gần giờ Tý. Ông Tiêu nhìn cây lược trong tay, nhìn học trò đang khóc, nhìn khoảng sân tối dẫn tới cánh cửa thư phòng niêm phong bằng chỉ đỏ. Trong một khoảnh khắc rất ngắn, ông đã bước nửa bước về phía Tử Minh. Rồi mùi đàn hương từ cây lược bốc lên mạnh hơn trong hơi ấm của lòng bàn tay ông, và từ phía thư phòng, qua hai lớp cửa và một khoảng sân, một tiếng dây đàn rung lên rất khẽ, chỉ một nốt, như đáp lại mùi hương ấy. Nốt đàn ấy không phải tiếng gió. Cả hai thầy trò đều nghe thấy. Cả hai đều biết điều đó.
Ông Tiêu đi qua học trò như đi qua một cái bóng. Tử Minh nắm lấy tay áo ông, bị ông gỡ ra không mạnh bạo mà dứt khoát, như gỡ một cành cây vướng trên đường. Lớp tro hương trên ngưỡng cửa thư phòng bị giày ông giẫm nát. Sợi chỉ đỏ niêm phong, ba vòng quấn quanh nắm cửa, đứt dưới tay ông với một tiếng bật nhỏ mà về sau Tử Minh nói cậu nghe nó vang trong đầu suốt nhiều năm. Cánh cửa mở ra. Mùi lụa cũ, mùi màu vẽ, mùi lạnh của một gian phòng đóng kín sáu ngày tràn ra cùng một lúc.
Bức tranh vẫn treo trên trục. Tấm vải đỏ che tranh đã khô, mép vải cong lên. Ông Tiêu tiến lại, tay vẫn cầm cây lược gỗ, và bằng bàn tay còn lại, ông kéo tấm vải xuống. Mỹ nhân áo lục hiện ra dưới ánh đèn dầu ông mang theo, ngồi dưới gốc liễu bên bờ nước, ôm cây tỳ bà, nụ cười trên môi nàng sau sáu ngày không được ngắm tưởng như đã nhạt đi, vậy mà chỉ trong khoảnh khắc ánh mắt ông chạm vào, nét cười ấy sâu lại, sống lại, như mặt nước vừa được thả xuống một viên đá sau những ngày phẳng lặng giả tạo.
Ông nhìn đắm đuối. Không còn cách gọi nào khác cho ánh nhìn ấy. Năm đêm cầm cự sụp đổ trong một hơi thở. Tinh khí của ông, thứ vừa được giấc ngủ và bữa cơm bù lại chút ít, bị rút đi qua chính ánh mắt ấy như nước rút qua một vết nứt vừa mở. Vết đen ở đầu ngón tay trỏ đậm trở lại ngay trước mắt Tử Minh đang đứng ở cửa. Khói trắng mỏng bốc lên từ mặt lụa, dày nhanh hơn mọi đêm trước, và trong làn khói, một cơn giận lạnh lẽo tràn ra khỏi thư phòng, không thành tiếng thét, không thành cuồng phong, chỉ thành một áp lực im lặng đè lên ngực mọi người có mặt, khiến ngọn đèn dầu chao đảo suýt tắt.
- Sư phụ, ra khỏi phòng ngay. - Tử Minh lao tới kéo ông, lần này bằng cả hai tay.
Ông Tiêu loạng choạng, cây lược rơi xuống nền nhà, lăn một vòng rồi nằm ngửa, cành liễu khắc trên sống lược hướng lên trần nhà. Ngay lúc ấy, từ bên trong bức tranh vang lên một tiếng rách khô và rõ. Không phải vải che, không phải giấy bồi. Mặt lụa của bức tranh tự tách ra một đường dài ở góc dưới, như bị một bàn tay vô hình từ phía sau xé toạc, và Họa Linh trong tranh giật mạnh cây tỳ bà vào lòng như người vừa bị đánh thức giữa cơn hấp hối.
Một góc bức tranh rách toạc từ bên trong, và qua vết rách không thấy lớp giấy bồi như tranh thường, chỉ thấy những sợi đen dày ken chặt như tóc người.