KIM TẰM CỔ NGÃ BA TƯƠNG TÂY - Chương 42: Thắp Hương Ở Mộ

Chiều ngày hai mươi bốn tháng mười một, Đức Xương quyết định không về trấn Sương Khẩu vội; ông ở lại quán trọ, ăn qua loa một bát mì rồi hỏi đường ra…

Nội dung chương

Chiều ngày hai mươi bốn tháng mười một, Đức Xương quyết định không về trấn Sương Khẩu vội; ông ở lại quán trọ, ăn qua loa một bát mì rồi hỏi đường ra nghĩa địa ven trấn. Ông chủ quán nghe hỏi thì nhìn ông một lúc, như đoán ra ông muốn tìm mộ ai. Ông ta không hỏi thêm, chỉ bảo nghĩa địa nằm sau rặng bạch đàn ở phía tây trấn. Đường ra đó vắng và nhiều ổ gà, người yếu như ông nên thuê xe ôm mà đi. Đức Xương gật đầu, nhưng ra tới đầu phố ông lại chọn đi bộ cho tĩnh tâm. Ông chống gậy, ôm theo một bó hương mới mua ở quầy hàng gần chợ, bó hương được bọc trong giấy đỏ, mùi thơm nhẹ thoang thoảng theo từng bước chân ông. Trong bụng ông vẫn còn cảm giác lổm ngổm, nhưng nhẹ hơn những ngày nằm liệt ở nhà. Ông đi chậm, thỉnh thoảng dừng lại thở, nhìn những mái nhà của Lô Khê lùi dần phía sau.

Con đường đất ra nghĩa địa lầy lội sau cơn mưa đêm trước; hai bên đường là ruộng rau đã thu hoạch, chỉ còn trơ lại những luống đất nâu sẫm. Một người đàn ông gánh phân đi ngược chiều, gật đầu chào ông theo thói quen làng quê. Đức Xương gật lại, rồi hỏi thăm đường vào khu mộ mới ở phía trong. Người đàn ông chỉ tay về phía hàng bạch đàn cao, bảo cứ đi thẳng sẽ thấy cổng. Ông cảm ơn rồi đi tiếp, gậy chống xuống đất mềm kêu những tiếng nhỏ và đều. Gió chiều thổi qua rặng cây, mang theo mùi đất ẩm và mùi lá mục ngai ngái. Ông nghĩ bụng người nằm dưới đất ở nơi này chắc lạnh lẽo lắm vào mùa đông. Nghĩ vậy, bước chân ông càng chậm lại, như người đi tới một cuộc hẹn không thể trốn.

Cổng nghĩa địa chỉ là hai trụ gạch thấp, không có cánh, rêu phủ xanh một nửa. Bên trong, những ngôi mộ cũ mới nằm san sát trên sườn đất thoai thoải. Mộ đất, mộ xây, bia đá lớn nhỏ chen nhau trong im lặng của buổi chiều tà. Đức Xương đi dọc theo lối mòn, mắt đọc từng dòng chữ khắc trên các tấm bia, ông không biết mộ của Lương Bách Xuyên nằm ở góc nào trong khu đất rộng này. Ông dừng lại hỏi một ông già đang quét lá trước một ngôi mộ gần lối đi. Ông già nghe tên người ông tìm thì chỉ tay về phía cuối dốc, gần gốc cây gạo. Ông già còn nói ngôi mộ ấy còn mới, bia chưa kịp rêu phong như những mộ xung quanh. Đức Xương cảm ơn, lần theo hướng tay chỉ mà đi xuống phía cuối dốc.

Ngôi mộ hiện ra sau một lùm cây dại, nhỏ và giản dị hơn ông tưởng rất nhiều. Mộ được đắp đất cao, phía trước cắm một tấm bia đá xám còn sắc cạnh. Trên bia khắc tên Lương Bách Xuyên cùng hai hàng ngày tháng ngắn ngủi và lạnh lùng. Đức Xương đứng trước bia mà hai chân bỗng nặng như đeo thêm đá. Ông đã chuẩn bị tinh thần suốt dọc đường, vậy mà tới nơi vẫn thấy nghẹn ở ngực. Người đàn ông từng ngồi đối diện ông trong vựa hàng giờ chỉ còn một tấm bia. Ông chống gậy xuống đất, từ từ quỳ một gối xuống nền đất ẩm trước mộ; đất lạnh thấm qua lớp vải quần, khiến ông rùng mình một cái rất khẽ. Ông đặt bó hương xuống, rút ra ba nén, châm lửa bằng chiếc bật lửa mang theo. Lửa bắt mấy lần mới cháy vì gió chiều thổi tạt qua sườn dốc. Ông lấy tay che gió, chờ đầu hương bén đỏ rồi cắm ngay ngắn xuống bát cát. Khói hương bay lên thành một sợi mảnh, quẩn quanh trước bia rồi tan vào không khí.

- Bách Xuyên, tôi tới thăm ông đây. - Đức Xương nói khẽ, mắt nhìn vào tấm bia. - Tôi tới muộn quá, muộn hơn một năm trời rồi. - Ngày xưa tôi ép giá lô hàng của ông, tôi biết mình sai mà vẫn làm. - Ông nói tiếp. - Tôi cậy ông kẹt tiền, cậy ông không còn đường nào khác để bán. - Tôi bán lại lô hàng ấy, lấy phần lời không phải của mình mà yên tâm tiêu. - Ông cúi đầu thấp hơn. - Còn ông thì mất vựa, mất nhà, rồi mang bệnh mà qua đời trong túng quẫn.

Ông nói tới đó thì dừng lại, vì cổ họng nghẹn cứng không thốt thêm được nữa. Gió thổi qua, ba nén hương cháy đỏ lên một nhịp rồi lại lụi xuống bình thường. Đức Xương ngồi bệt xuống đất, hai tay đặt trên đầu gối, nhìn khói hương bay. Ông nhớ lại lần cuối gặp người đàn ông này khi ông ấy còn đứng trong vựa hàng. Khi ấy vựa còn đầy những bao đương quy, phục linh và hoàng kỳ xếp cao tới xà nhà. Khi ấy ông chỉ nhìn thấy một món hàng đang rớt giá vì chủ của nó kẹt nợ. Ông không nhìn thấy một gia đình đang đứng bên bờ vực phía sau món hàng ấy. Bây giờ ngồi trước mộ, ông mới thấy hết những gì mình đã cố tình không nhìn. Sự cố tình ấy, ông hiểu, còn đáng trách hơn cả lòng tham trong phút mặc cả.

Ngồi một lúc lâu, ông lại lên tiếng, giọng nhỏ hơn trước nhiều.

- Hôm qua tôi mang tiền tới nhà, con trai ông trả lại. - Ông nói với tấm bia. - Cậu ấy nói đúng, trả như thế là coi thường người đã khuất. - Tôi không oán cậu ấy một lời nào. - Ông tiếp tục. - Nhà ông đòi tôi trả đủ và quỳ trước bàn thờ, tôi sẽ làm đúng như vậy. - Lời xin lỗi ở mộ này tôi nói cho ông nghe, dù ông chẳng còn nghe được nữa. - Ông khẽ lắc đầu. - Nhưng tôi biết, nói ở đây không thay được việc phải làm trước mặt vợ con ông.

Ông nói xong thì im lặng, để mặc cho gió chiều thổi qua mặt mình. Ông nghĩ tới người vợ góa và cậu con trai đang ở nhờ nhà họ hàng cuối trấn, họ còn phải sống tiếp với khoản nợ ngân hàng chưa trả hết của người đã khuất. Họ còn phải nghe người ta nhắc tới cái vựa đã mất mỗi khi đi qua phố cũ. Trong khi đó, ông vẫn còn hiệu thuốc, còn nhà, còn vợ chờ ở trấn bên kia núi. So sánh ấy khiến lời xin lỗi thốt ra trước mộ trở nên nhẹ hều và rẻ rúng. Ông hiểu vì sao gia đình kia bắt ông phải quỳ trước bàn thờ trong nhà họ. Bàn thờ là nơi người sống đối diện với người đã khuất bằng đầy đủ lễ nghĩa. Ở đó, ông không thể nói khẽ cho riêng mình nghe rồi đứng dậy ra về. Ở đó, vợ con người ta sẽ nghe từng lời và cân từng lời của ông. Chỉ ở đó, lời xin lỗi mới có trọng lượng thật sự của nó.

Trời dần ngả về chiều muộn. Bóng bạch đàn đổ dài xuống các ngôi mộ. Đức Xương vẫn ngồi yên, chưa muốn đứng dậy, dù đầu gối đã tê dại vì quỳ lâu. Bụng ông khẽ cồn cào một cơn ngắn, như nhắc rằng việc của ông chưa xong. Ông lấy trong túi áo ra một chiếc khăn tay, lau qua tấm bia cho sạch bụi đất. Động tác của ông chậm và cẩn thận, như lau một món đồ quý của người quen. Ông nhổ mấy cây cỏ dại mọc chen ở chân mộ, vun lại đất ở mép mộ cho gọn. Những việc nhỏ ấy không làm nhẹ được món nợ lớn ông đang mang. Nhưng ngồi yên mà không làm gì, ông thấy mình còn tệ hơn cả lúc mặc cả năm xưa. Ít nhất lúc này, tay ông đang làm một việc tử tế dù nhỏ bé đến đâu.

Khi nắng chỉ còn một vệt mỏng trên rặng cây phía tây, ông mới chống gậy đứng lên. Ông chắp tay trước bia, cúi đầu ba lần thật chậm và thật sâu. Mỗi lần cúi, ông đều nghe rõ tiếng xương khớp của mình kêu khẽ vì mỏi. Ông nói lời cuối, hẹn ngày quay lại nhà họ Lương với đầy đủ những gì còn thiếu.

- Ông yên nghỉ. - Đức Xương nói. - Phần việc của tôi với nhà ông, tôi sẽ làm cho xong, không thiếu một đồng.

Ông quay lưng đi lên dốc, bước chân nặng nề hơn lúc tới rất nhiều. Ra tới cổng nghĩa địa, ông còn ngoái lại nhìn về phía gốc cây gạo một lần nữa. Khói của ba nén hương vẫn còn vương một vệt mờ trong ánh chiều sắp tắt. Ông biết ngày mai có thể vợ góa của người bạn hàng cũ sẽ ra đây thắp hương. Ông tự hỏi bà sẽ nghĩ gì khi thấy bát cát trên mộ có thêm hương mới. Ông không mong bà mềm lòng chỉ vì mấy nén hương ở ngoài nghĩa địa này. Ông chỉ mong bà hiểu rằng ông đã bắt đầu làm, dù bắt đầu muộn màng đến thế. Nghĩ vậy, ông quay mặt về phía trấn, bước đi trong ánh sáng cuối ngày đang tắt dần. Đêm nay ông sẽ gọi cho vợ, giục bà xoay tiền nhanh hơn một chút nữa. Món nợ này, ông quyết không để nó kéo dài thêm một tuần nào nữa.

Về tới quán trọ khi đèn phố vừa bật, ông ngồi xuống giường và gọi điện cho vợ; Tú Liên nghe ông kể chuyện ra mộ thì im lặng một lúc lâu trong máy. Bà bảo ông giữ gìn sức khỏe, đừng quỳ lâu ngoài đất lạnh khi người còn yếu. Bà cũng báo tin đã vay được thêm một phần từ hai người họ hàng thân thiết. Phần còn thiếu cuối cùng, bà hẹn sáng mai sẽ có đủ để gửi sang Lô Khê. Đức Xương nghe tin mà vừa mừng vừa xót, vì ông biết vợ đã phải hạ mình đi vay. Ông dặn bà ghi rõ từng khoản vay vào sổ, để sau này hai vợ chồng cùng trả dần. Bà cười khẽ, bảo sổ sách lúc này không quan trọng bằng việc ông làm cho trọn. Cúp máy, ông ăn hết bát cháo mà ông chủ quán mang lên tận phòng. Ăn xong, ông nằm xuống, nghe tiếng gió ngoài cửa sổ và thấy lòng mình tĩnh lại. Ông biết sáng mai mình còn phải quay lại nghĩa địa sớm để gặp người cần gặp. Việc ở mộ hôm nay mới chỉ là lời mở đầu của ông với người đã khuất. Việc chính vẫn nằm ở căn nhà cuối ngõ, bên bàn thờ và trước mặt vợ con người ta. Ông nhắm mắt, thầm sắp xếp lại từng lời sẽ nói trong những ngày sắp tới đây.

Chương khác

Xem thêm