Linh Quang Giám Bảo - Quyển 2: Minh Khí Quỷ Ám - Chương 41: Đọc Ký Ức Đĩa Gốm Tam Thái
Gió biển rít từng cơn qua mạn tàu khảo cổ Đại Dương 09. Con tàu trọng tải hai nghìn tấn neo mình vững chãi giữa vùng lộng gió cách Cù Lao Chàm hơn bảy…
Nội dung chương
Gió biển rít từng cơn qua mạn tàu khảo cổ Đại Dương 09. Con tàu trọng tải hai nghìn tấn neo mình vững chãi giữa vùng lộng gió cách Cù Lao Chàm hơn bảy hải lý về phía đông nam. Phía dưới đáy nước sâu bốn mươi mét kia chính là xác con tàu buôn cổ thời Lê sơ, nơi đã ngủ vùi suốt nửa thiên niên kỷ trước khi các mũi khoan thăm dò đánh thức nó dậy.
Lâm Tuấn bước lên boong sắt, tay xách chiếc va ly chuyên dụng chứa kính phóng đại quang học và dụng cụ đo độ ẩm bề mặt. Phía sau anh, Tô Diệp Nhi khoác áo gió cứu sinh màu cam, tay cầm tập hồ sơ niêm phong mang con dấu đỏ chót của Hội đồng Di sản Quốc gia. Cả hai người bước qua trạm gác an ninh ở cửa cabin chính sau khi trình giấy điều động khẩn cấp.
Phòng bảo quản đặc biệt nằm sâu dưới tầng hầm số hai của thân tàu. Nơi đây cách ly hoàn toàn với hơi muối mặn mòi ngoài khơi bằng hệ thống cửa thép kín khí hai lớp. Không khí bên trong phảng phất mùi cồn sát trùng và dung môi bảo quản silicat.
Ở trung tâm căn phòng, trên bục đệm chống sốc phủ vải nhung đen, một chiếc chụp thủy tinh cường lực hình vòm đang bao bọc lấy cổ vật quý giá bậc nhất của đợt khai quật lần này.
Đó là chiếc đĩa gốm Chu Đậu tam thái đường kính ba mươi hai centimet.
Ánh đèn halogen tiêu chuẩn bảo tàng chiếu rọi xuống lòng đĩa, làm bật lên những mảng màu rực rỡ đến kinh ngạc. Trên nền men trắng ngà điểm xuyết các mảng men lam cô-ban trầm mặc, ba sắc màu phụ bản gồm đỏ chu sa, xanh lục và vàng đất nung đan xen lẫn nhau, phác họa hình ảnh một đôi chim uyên ương đang rỉa lông dưới tán hoa sen cách điệu. Vành đĩa uốn lượn hình cánh cúc mềm mại, từng cánh men đều tăm tắp, không hề có dấu hiệu rạn vỡ hay sứt mẻ dù đã ngâm mình dưới bùn biển mặn suốt năm trăm năm.
- Tuyệt tác của dòng gốm ngự dụng thời Lê sơ - Giọng nói của ông Phạm Đình Quyền, chuyên gia phục chế cao cấp kiêm Phó đoàn khảo cổ, vang lên từ mép bàn kiểm định. Ông đẩy nhẹ gọng kính lão, mắt chăm chú nhìn vào chiếc đĩa - Nghệ nhân Chu Đậu thế kỷ mười lăm đã đạt tới đỉnh cao kỹ thuật nung hai lần. Lần thứ nhất, người thợ vẽ hoa văn bằng màu oxit cô-ban rồi phủ men tro, đưa vào lò nung ở nhiệt độ một nghìn hai trăm năm mươi độ C để tạo cốt sứ và men lam bền vững. Lần thứ hai, họ dùng men màu tam thái vẽ đè lên lớp men nguội, rồi cho vào lò nung nhẹ ở mức tám trăm độ C.
Ông Quyền thở ra một hơi dài, ngón tay run run chỉ vào dải men lục:
- Men trên men, lửa qua hai bận lửa. Kỹ thuật này đòi hỏi tay nghề kiểm soát nhiệt độ bằng củi gỗ cực kỳ chuẩn xác, sai lệch vài độ là men màu bốc hơi hoặc bong tróc thành tro. Trên toàn thế giới, số lượng tiêu bản gốm Chu Đậu tam thái còn nguyên vẹn kích thước lớn thế này chỉ đếm trên đầu ngón tay, phần lớn nằm rải rác ở bảo tàng Topkapi Sarayi bên Thổ Nhĩ Kỳ hoặc bảo tàng Nghệ thuật Tokyo. Chiếc đĩa vớt từ khoang chỉ huy này là bảo vật vô giá của quốc gia.
Lâm Tuấn lắng nghe, mắt vẫn không rời khỏi bề mặt men gốm. Anh quan sát từng đường nét viền men đỏ chạy dọc cánh hoa sen. Màu đỏ chu sa cổ không bóng lộn mà trầm đục, có độ lắng của khoáng chất tự nhiên sau hàng trăm năm nằm trong lòng đại dương.
- Thưa chú Quyền - Lâm Tuấn lên tiếng, giọng trầm tĩnh - Tôi cần trực tiếp kiểm tra độ ổn định bề mặt của lớp men tam thái trước khi chuyển chiếc đĩa vào hòm chân không để đưa về đất liền. Báo cáo quét laser sáng nay ghi nhận có hiện tượng rạn vi mô bất thường ở vành đĩa phía tây nam.
Ông Quyền hơi ngẩn ra, lông mày nhíu lại sau cặp kính:
- Rạn vi mô? Chúng tôi đã kiểm tra bằng máy đo siêu âm ba lần trước khi niêm phong vào chụp thủy tinh. Mọi chỉ số đều đạt chuẩn an toàn loại A. Cậu có chắc là cần chạm tay vào hiện vật không? Đây là quy trình hạn chế tiếp xúc trực tiếp.
Tô Diệp Nhi bước lên một bước, giơ văn bản có chữ ký của Cục trưởng Cục Di sản:
- Thưa tiến sĩ Quyền, anh Lâm Tuấn là giám định viên đặc cách được Cục chỉ định. Quy trình thẩm định yêu cầu xác nhận xúc giác đối với các dòng gốm nung hai lần, nhằm loại trừ nguy cơ bong tróc men thứ cấp trong quá trình vận chuyển đường biển. Xin chú hỗ trợ mở khóa lồng kính.
Nhìn thấy dấu mộc đỏ và chữ ký quyền lực, ông Quyền không phản đối thêm. Ông lấy thẻ từ quét qua ổ khóa điện tử, bấm chuỗi mật mã sáu số. Tiếng còi báo động khẽ kêu bíp một tiếng ngắn, nắp vòm thủy tinh nâng dần lên theo trục thủy lực, để lộ ra toàn bộ thân đĩa gốm giữa không khí phòng lạnh.
Một luồng khí lạnh phả ra từ đệm bảo ôn.
Lâm Tuấn không vội vàng. Anh mở chiếc hộp gỗ cá nhân, lấy ra miếng vải lụa tơ tằm khô lau sạch từng ngón tay của mình. Anh không dùng găng tay cao su hay găng tay cotton trắng. Đối với thấu ký cổ vật, lớp vải hay cao su mỏng nhất cũng sẽ chặn đứng sự giao thoa giữa các dao động từ trường sinh học và tần số rung của tinh thể khoáng chất bên trong xương gốm.
- Cậu định dùng tay trần sao? - Ông Quyền thốt lên, giọng lộ rõ vẻ sốt ruột.
- Chỉ mười giây để định hình mạng tinh thể men - Lâm Tuấn đáp ngắn gọn.
Anh hít sâu một hơi, điều hòa nhịp tim hạ xuống mức năm mươi nhịp mỗi phút. Toàn bộ các giác quan của anh thu hẹp lại, chỉ dồn tụ vào mười đầu ngón tay đang dần ấm lên. Xúc giác thấu ký - năng lực gia truyền họ Lâm từng giúp cha anh phục chế hàng trăm bảo vật - lập tức được kích hoạt.
Hai bàn tay Lâm Tuấn hạ xuống, mười đầu ngón tay khẽ chạm vào mép vành đĩa gốm Chu Đậu, rồi lòng bàn tay anh từ từ áp sát vào gờ men tam thái.
Ầm.
Một luồng rung chấn cực mạnh đánh thẳng vào hệ thần kinh trung ương của Lâm Tuấn. Nó không êm dịu giống như đĩa men lam chim lạc trước đây, mà dữ dội, lạnh buốt và đè nặng áp lực của hàng trăm tầng nước biển.
Mốc thời gian mười giây trôi qua chớp nhoáng. Mười lăm giây. Hai mươi giây.
Mồ hôi lạnh túa ra trên trán Lâm Tuấn. Anh không buông tay. Thay vì rút lui khi chạm tới giới hạn ba mươi giây an toàn thông thường, anh siết chặt các khớp ngón tay, ép dòng xung lực thần kinh tiến sâu hơn vào mạng lưới phân tử của lớp men nung hai lần.
Bốn mươi giây.
Trước mắt Lâm Tuấn, căn phòng bảo quản hiện đại với ánh đèn halogen biến mất hoàn toàn. Thay vào đó là một cơn cuồng phong gầm rú xé toạc màn đêm.
Tiếng ván gỗ nghiến ken két dưới sức ép khổng lồ của sóng biển dội thẳng vào thính giác anh. Đó là khoang chỉ huy của con tàu buôn cổ năm trăm năm trước. Chiếc đèn dầu treo trên xà ngang lắc lư dữ dội, hắt ánh sáng vàng vọt lên gương mặt đẫm nước mưa của viên thuyền trưởng mặc áo gấm thời Lê. Nước biển tràn qua sàn tàu, tiếng la hét tuyệt vọng của thủy thủ đoàn vọng lại từ boong trên giữa những tiếng sấm rạch ngang bầu trời.
Viên thuyền trưởng hai tay ôm chặt lấy chiếc đĩa tam thái vừa tháo ra khỏi bệ thờ phong thủy. Ông rút từ trong hốc tường gỗ một chiếc hộp thiếc hình chữ nhật có khắc hoa văn chìm. Bên trong hộp là một cuộn hải đồ vẽ bằng mực tàu trên da thuộc - bản đồ hải trình bí mật ghi lại các tọa độ rạn san hô và mỏ ngọc trai dọc bờ biển Đàng Trong. Viên thuyền trưởng cẩn thận cuộn chặt tấm da dê, nhét sâu vào ống rỗng bên trong đáy hộp thiếc, sau đó dùng sáp ong nóng gắn chặt nắp hộp lại.
Ông đặt chiếc đĩa tam thái úp lên nắp hộp thiếc, dùng dây thừng bện bằng vỏ cây buộc chặt cả hai vào một cột buồm chính giữa khoang đáy.
"Hỡi trời cao đất dày, con tàu có thể chìm, nhưng huyết mạch đường biển của Đại Việt không thể rơi vào tay giặc cướp phương Bắc..." - Lời khấn thì thầm của viên thuyền trưởng vọng lại rõ mồn một qua từng thớ đất sét nung.
Ngay sau đó, một ngọn sóng khổng lồ ập xuống. Thân tàu gãy đôi. Nước biển nhấn chìm tất cả vào bóng tối vĩnh cửu.
Thời gian trong xúc giác thấu ký cuộn tròn lại, tăng tốc lao qua năm thế kỷ cô độc dưới đáy đại dương sâu thẳm. Bùn cát vùi lấp, san hô bám rễ, rồi đến những chiếc kẹp sắt của tàu trục vớt hiện đại nhấc bổng hiện vật lên khỏi lòng biển.
Năm mươi giây.
Mạch máu hai bên thái dương Lâm Tuấn đập thình thịch như tiếng trống trận. Cơ thể anh run lên từng chặp, cảm giác đau buốt từ đáy mắt lan thẳng vào đại não khi anh cố vượt qua mốc cực hạn để chạm tới lớp ký ức gần nhất của hiện vật.
Lớp ký ức của hiện tại.
Hình ảnh căn phòng bảo quản trên tàu Đại Dương 09 hiện ra, nhưng trong bối cảnh đêm khuya vắng lặng. Đèn chiếu sáng chính đã tắt, chỉ còn ánh sáng xanh yếu ớt của màn hình giám sát.
Một bóng người mặc áo khoác bảo hộ của đoàn chuyên gia tiến lại gần lồng kính. Kẻ đó đeo găng tay cao su màu xám, ngón tay cái bên phải bị tật, hơi khoằm vào trong. Kẻ đó tháo chụp thủy tinh, lật ngửa đáy chiếc đĩa gốm Chu Đậu lên.
Dưới đáy đĩa, nơi tiếp giáp với lớp men phủ màu vàng, có một cụm ký tự chữ Nôm cổ được khắc chìm tinh xảo - đó chính là các chữ số biểu thị kinh độ và vĩ độ trùng khớp với bản hải trình trong hộp thiếc năm xưa.
Kẻ nọ rút từ túi ngực ra một chiếc điện thoại vệ tinh có nắp gập kim loại, chụp liền ba bức ảnh cận cảnh cụm chữ Nôm dưới đáy đĩa. Sau đó, màn hình điện thoại lóe lên dòng lệnh truyền dữ liệu bằng một ngôn ngữ mã hóa đặc biệt, điểm đến của tập tin là một địa chỉ IP có máy chủ đặt tại Singapore.
Khuôn mặt kẻ nội gián lộ ra dưới ánh sáng hắt từ màn hình điện thoại.
Năm mươi chín giây.
Sáu mươi giây.
Toàn bộ ký ức ngắt phụt giống như một sợi dây đàn căng quá mức bị đứt lìa.
Lâm Tuấn giật nảy người, hai bàn tay bật rời khỏi bề mặt chiếc đĩa gốm. Anh lảo đảo lùi lại hai bước, lưng đập mạnh vào mép bàn sắt định vị. Một dòng máu đỏ tươi chảy ròng ròng từ cánh mũi bên trái, rơi xuống vạt áo sơ mi trắng.
- Lâm Tuấn! - Tô Diệp Nhi hốt hoảng lao tới, hai tay đỡ lấy bờ vai anh - Anh sao thế này?
Cô vội vã rút khăn tay áp vào mũi anh, đôi mắt mở to đầy lo lắng khi thấy đồng tử của Lâm Tuấn đang giãn rộng bất thường.
Tiến sĩ Quyền cũng giật thót, vội vã kéo nắp kính bảo quản chụp lại chiếc đĩa:
- Cậu Tuấn, cậu làm sao vậy? Tôi đã nói rồi, năng lượng phong thủy và độ tích điện của đồ cổ biển sâu rất nguy hiểm, không thể tùy tiện tiếp xúc lâu như thế!
Lâm Tuấn thở dốc, từng hơi thở phập phồng nặng nhọc như vừa lặn từ đáy vực sâu trở về. Đầu anh đau nhức dữ dội, các dây thần kinh thị giác căng lên khiến toàn bộ không gian xung quanh nhòe đi trong vài giây.
Nhưng ngay sau cơn chấn động sinh lý đó, một cảm giác thấu suốt chưa từng có tràn ngập khắp cơ thể anh. Đôi mắt anh nhìn xuyên qua lớp sương mờ, bắt lấy những vệt sáng lấp lánh tỏa ra từ chiếc đĩa tam thái. Đó là thứ thị giác Bảo Quang mà cha anh từng nhắc tới - trạng thái khi xúc giác và thị giác hòa làm một, cho phép người giám định nhìn thấu tận gốc rễ cấu trúc vật chất và những biến đổi nhân tạo dù là nhỏ nhất.
Lâm Tuấn gạt nhẹ tay Tô Diệp Nhi ra, ngón tay khẽ lắc báo hiệu mình vẫn ổn. Anh rút khăn giấy lau sạch vệt máu trên môi, ánh mắt chuyển từ đục ngầu sang sắc lạnh như lưỡi dao thép.
Anh nhìn thẳng vào đôi găng tay cao su màu xám đang đặt cạnh cuốn sổ ghi chép trên bàn của tiến sĩ Quyền.
Ngón tay cái bàn tay phải của vị phó đoàn khảo cổ co giật một nhịp, hơi khoằm vào phía trong lòng bàn tay.
- Tôi không sao - Giọng Lâm Tuấn khàn đặc, nhưng từng từ thốt ra đều đanh thép lạ thường - Chỉ là chiếc đĩa này chứa đựng quá nhiều điều cần nói.
Tô Diệp Nhi nhận ra sự biến đổi trong ánh mắt của anh. Cô giữ chặt báng súng ngắn giấu dưới lớp áo gió, đứng chắn ở vị trí ngăn cách giữa bàn làm việc và cửa thoát hiểm duy nhất của khoang bảo quản.
Lâm Tuấn bước chậm rãi lại gần chiếc lồng kính, ánh mắt không rời khỏi vành đĩa tam thái:
- Tiến sĩ Quyền, kỹ thuật nung hai lần của gốm Chu Đậu thế kỷ mười lăm quả thực là đỉnh cao. Nhưng chú có biết, người thợ gốm xưa khi nung lớp men tam thái ở nhiệt độ tám trăm độ C, họ đã dùng loại khoáng chất gì để tạo nên màu vàng đất nung dưới đáy đĩa không?
Ông Quyền hơi khựng lại, ánh mắt thoáng chao đảo sau tròng kính lão:
- Đó là... oxit sắt tự nhiên pha với tro vỏ sò. Ai nghiên cứu gốm cổ Chu Đậu đều biết điều đó.
- Đúng vậy - Lâm Tuấn nhếch mép, khóe môi vẫn còn dính một vệt máu khô - Nhưng oxit sắt tự nhiên qua năm trăm năm dưới nước biển sẽ có hiện tượng bở tơi bề mặt dạng vảy cá. Còn lớp men vàng quanh cụm chữ Nôm dưới đáy chiếc đĩa này lại nhẵn thín một cách bất thường. Nó vừa bị ai đó quét lên một lớp dung môi làm mềm men cách đây không quá sáu giờ đồng hồ để chụp ảnh cho rõ nét.
Không gian trong phòng bảo quản bỗng chốc đông cứng lại. Tiếng máy điều hòa nhiệt ẩm rì rầm bên vách sắt bỗng trở nên chói tai đến rợn người.