Linh Quang Giám Bảo - Quyển 3: Đấu Bảo Đoạt Danh - Chương 6: Ván Đấu Ba Phút Nghẹt Thở
Tiếng chuông đồng hồ điểm mười giờ sáng vang vọng khắp sảnh lớn của khách sạn The Peninsula, từng hồi ngân dài đè nặng lên bầu không khí ngột ngạt bên…
Nội dung chương
Tiếng chuông đồng hồ điểm mười giờ sáng vang vọng khắp sảnh lớn của khách sạn The Peninsula, từng hồi ngân dài đè nặng lên bầu không khí ngột ngạt bên dưới sàn đấu. Bảng điện tử trung tâm chớp nháy hai chữ số màu đỏ rực: Tứ Kết. Tám giám định gia xuất sắc nhất sau hai vòng thanh lọc khắc nghiệt đã tề tựu trước dãy bàn dài trải nhung the đen tuyền.
Trên bục cao, Trần Bá Hùng ngồi tựa lưng vào ghế bành bọc da thuộc, ánh mắt âm trầm liếc xuống khu vực chuẩn bị của thí sinh. Bên cạnh gã, một thanh niên tầm hai mươi tám tuổi, mặc âu phục may đo màu xám tro, cổ tay áo cài khuy bạc khắc hình hoa mẫu đơn, đang thong thả chỉnh lại cặp găng tay mỏng bằng lụa tơ tằm.
Liêu Cảnh Thần - đệ tử chân truyền được Trần Bá Hùng đích thân rèn giũa suốt mười lăm năm qua tại khu chợ đồ cổ Hà Lý Hoạt. Trong giới giám bảo Cửu Long, kẻ này được mệnh danh là đôi tay quét bụi, từng giúp tập đoàn Thuận Hưng thâu tóm hàng trăm món đồ sứ đời Minh và đời Thanh thất lạc từ các điền trang quý tộc châu Âu.
- Cảnh Thần. - Trần Bá Hùng cất giọng trầm đục, tẩu thuốc trên tay khẽ gõ nhẹ vào thành bàn. - Đừng để thứ tạp chủng từ phương Nam bước chân vào bán kết. Đồ bên trong hộp đen lần này do đích thân lão Tôn Mậu Vinh lựa chọn từ kho tư nhân của gia tộc Hà Hồng Chương. Độ khó cao gấp ba lần vòng trước. Dùng toàn bộ ngón nghề của dòng họ Liêu mà bẻ gãy nhuệ khí của nó.
Liêu Cảnh Thần khẽ cúi đầu, nụ cười trên môi gã lộ vẻ ngạo mạn:
- Sư phụ yên tâm. Kẻ dùng xúc giác dựa vào trực giác hoang dã thì mãi mãi chỉ là phường thợ vụng. Tôi học cách đọc xương gốm từ năm mười hai tuổi, chỉ cần chạm qua ba điểm chốt là bóc trần toàn bộ niên đại lẫn lò nung. Thằng nhóc họ Lâm sẽ dừng bước tại đây.
Gã xoay người, sải những bước chân vững chãi tiến về phía bục đấu số một, nơi Lâm Tuấn đã đứng chờ sẵn từ hai phút trước.
Dưới hàng ghế khán giả, Tô Diệp Nhi ngồi thẳng lưng, hai bàn tay siết chặt lấy quai túi xách. Cô nhận ra ánh mắt đầy toan tính của Liêu Cảnh Thần khi gã bước lên sàn đấu. Đối đầu với một đối thủ có kiến thức học viện bài bản cùng sự hậu thuẫn tuyệt đối từ mạng lưới chợ đen Cửu Long chưa bao giờ là việc dễ dàng.
Giáo sư Tôn Mậu Vinh đứng ở vị trí điều hành, chiếc kính gọng vàng phản chiếu ánh đèn halogen rọi thẳng từ trần cao. Ông hắng giọng qua micro:
- Vòng tứ kết, thể thức đối đầu trực tiếp một chọi một. Trước mặt hai thí sinh là cặp Hắc Hạp số bốn. Bên trong chứa hai hiện vật gốm sứ có kích thước và hình dáng tương đồng, thuộc cùng một niên đại lịch sử nhưng xuất xứ lò nung và giá trị văn hóa hoàn toàn khác biệt. Quy tắc cũ: ba phút bịt mắt mò xương, cấm dùng thiết bị hỗ trợ quang học, cấm đưa mũi ngửi trực tiếp. Bắt đầu đếm ngược!
Một hồi còi gắt gỏng vang lên xé toang không gian tĩnh mịch.
Hai nhân viên an ninh bước lên, hạ hai tấm rèm đen ngăn cách tầm nhìn của thí sinh với hộp chứa. Cửa tròn bọc cao su hai lớp phía sau hộp mở ra, chỉ vừa đủ để hai cánh tay luồn vào trong.
Lâm Tuấn nhắm mắt lại. Anh hít một hơi thật sâu qua đường mũi, nén luồng khí lạnh xuống đan điền rồi từ từ thở ra qua kẽ răng. Tiếng ồn ào xôn xao từ hàng ghế khán đài, tiếng lách cách của ống kính phóng viên, tiếng thì thầm bàn tán của các chuyên gia quốc tế dần dần trôi dạt ra xa khỏi màng nhĩ của anh.
Nhịp tim của Lâm Tuấn chậm dần, từ tám mươi nhịp mỗi phút hạ xuống bảy mươi, rồi neo chặt ở con số sáu mươi nhịp tròn trĩnh. Lồng ngực anh phẳng lặng như mặt hồ không một gợn sóng.
Bàn tay phải của anh trượt êm ái qua lớp màng nhung chắn sáng, tiến sâu vào lòng chiếc hộp gỗ sơn mài đen ngòm.
Nhiệt độ bên trong hộp thấp hơn bên ngoài khoảng hai độ C. Đầu ngón tay trỏ của Lâm Tuấn khẽ chạm vào một vật thể hình khối trụ tròn, cao khoảng mười lăm centimet. Một pho tượng gốm kích thước nhỏ.
Bên cạnh anh, Liêu Cảnh Thần đã bắt đầu thao tác với tốc độ cực nhanh. Tiếng đầu ngón tay của gã miết lên bề mặt men sứ phát ra những âm thanh ràn rạt liên hồi, chứng tỏ gã đang dùng kỹ thuật "Bát Phương Tầm Cốt" để đo độ cong của thân tượng và dò tìm các đường ráp khuôn dọc theo thân gốm.
Lâm Tuấn không vội vàng như đối thủ.
Anh mở rộng lòng bàn tay, năm ngón tay ôm lấy phần thân dưới của pho tượng.
Xúc Giác Thấu Ký được kích hoạt. Luồng khí ấm áp từ đan điền chạy dọc theo kinh mạch cánh tay, tụ lại ở năm đầu ngón tay nhạy bén. Từng xung động vi mô từ bề mặt gốm bắt đầu dội ngược về não bộ của anh với độ phân giải chân thực đến từng micromet.
Cảm giác đầu tiên là độ đầm tay kỳ lạ. Pho tượng nhỏ bé nhưng có trọng lượng vượt trội so với kích thước thực tế. Khi các đầu ngón tay miết nhẹ qua phần lưng tượng, anh không cảm nhận được độ trơn láng hoàn mỹ của loại men thủy tinh nung chảy hoàn toàn, mà là một bề mặt men hơi gợn sóng, có độ ráp nhẹ của tro trấu tự nhiên.
Đồng hồ đếm ngược trôi qua giây thứ bốn mươi lăm.
Dưới sự dẫn dắt của xúc giác thấu thị, tầm nhìn tối đen trước mắt Lâm Tuấn bỗng nhiên tan biến, nhường chỗ cho một chuỗi hình ảnh chập chờn nổi lên từ dòng chảy lịch sử.
Một buổi sớm mùa thu ẩm ướt ở ven bờ một con sông lớn đỏ nặng phù sa. Lò bầu đất nung nghi ngút khói trắng bao phủ một góc làng nghề cổ kính. Người thợ gốm trung niên mặc áo vải thô màu nâu sồng, bàn chân trần đạp nhịp nhàng lên bàn xoay bằng gỗ lim trĩu nặng. Đôi bàn tay thô ráp của ông nâng niu khối đất sét dẻo quánh, dùng một thanh tre vót nhọn tỉ mẩn khắc từng họa tiết cánh sen uốn lượn quanh đài tọa của pho tượng.
Từng đường dao khắc dứt khoát, dằn mạnh ở phần cuống và vuốt nhẹ dần về phía đầu cánh, mang theo nét phóng khoáng, mộc mạc đặc trưng của văn hóa Đại Việt thời Lê Trung Hưng vào thế kỷ 17.
Hình ảnh tiếp theo xoay chuyển trong chớp mắt. Khói lửa chiến tranh ngút trời, tiếng vó ngựa và tiếng la hét hỗn loạn xé toang xóm làng. Một người phụ nữ gương mặt lấm lem bùn đất, hai tay ôm chặt pho tượng gốm hoa lam bọc trong tấm vải điều cũ kỹ, cẩn thận đặt sâu xuống đáy một hũ sành đựng đầy gạo cẩm, rồi chôn giấu dưới nền đất ẩm của gian nhà tranh trước khi chạy loạn.
Chính môi trường kỵ khí và độ ẩm ổn định bên trong hũ gạo ấy đã giữ cho lớp men gốm không bị kiềm thổ ăn mòn suốt mấy trăm năm dâu bể, bảo tồn nguyên vẹn từng đường rạn tự nhiên của cốt đất.
Lâm Tuấn rùng mình, luồng ký ức khép lại, đưa nhận thức của anh trở về với thực tại trong lồng kính.
Anh đưa hai ngón tay cái và trỏ trượt nhẹ xuống phần đáy tượng. Đáy mộc, không tráng men.
Đầu ngón tay anh miết qua bề mặt vết cắt đáy. Cốt gốm đanh chắc, hạt đất mịn màng nhưng có độ thô ráp vi thể rất đặc biệt. Đây chính là điểm then chốt. Cốt gốm này chứa hàm lượng oxit nhôm Al2O3 rất cao, đặc trưng của đất sét trắng trầm tích vùng lưu vực sông Hồng. Để làm chín được khối đất giàu nhôm này, người thợ Bát Tràng xưa buộc phải nung trong lò bầu bằng củi gỗ nghiến ở nhiệt độ lên tới 1.300 độ C.
Đồng hồ điện tử nhấp nháy: Một phút ba mươi giây.
Ở ngăn bên cạnh, Liêu Cảnh Thần đột nhiên khựng lại một nhịp. Khóe môi gã giật giật, bàn tay gã dừng lại trên vai của pho tượng đối xứng.
Ngón tay của Liêu Cảnh Thần chạm phải một chuỗi các đường rạn chân chim li ti trên bề mặt men. Gã miết đi miết lại qua những rãnh rạn nứt đó. Các đường nứt sắc lẹm, mép rạn hơi vểnh lên, tạo cảm giác lợn gợn rất rõ ràng dưới đầu ngón tay. Trong đầu gã lập tức bật ra một phán đoán chắc nịch: đây là hiện tượng rạn nứt do men co ngót đột ngột, một kỹ thuật làm men rạn vỡ băng rất thịnh hành dưới thời vua Khang Hy nhà Thanh.
Hơn thế nữa, Liêu Cảnh Thần còn cảm nhận được một vệt nóng cục bộ rất mờ nhạt nằm sâu trong thớ men ở mặt sau thân tượng.
"Vết nứt nhân tạo!" - Liêu Cảnh Thần thầm cười lạnh trong bụng. "Hội đồng khảo thí muốn dùng công nghệ sốc nhiệt lò vi sóng để tạo rạn giả, nhằm đánh lừa thí sinh rằng đây là đồ mới phục chế. Nhưng các người không qua mắt được ngón nghề của ta. Lớp men bên dưới vẫn giữ được độ dày dặn của men tro Cảnh Đức Trấn. Đây chắc chắn là tượng Quan Âm men rạn thời Khang Hy, bị kẻ buôn lậu can thiệp sốc nhiệt nhằm trốn thuế xuất khẩu cổ vật!"
Nghĩ là làm, Liêu Cảnh Thần rút tay ra khỏi hộp gỗ trước khi thời gian kết thúc ba mươi giây. Gã với lấy cây bút mực trên bàn, hí hoáy viết những dòng chữ sắc nhọn lên tờ phiếu giám định:
"Hiện vật: Tượng gốm Quan Âm tọa thiền. Xuất xứ: Lò quan Cảnh Đức Trấn, Giang Tây, Trung Hoa. Niên đại: Thanh Thánh Tổ - Khang Hy sơ kỳ (khoảng cuối thế kỷ 17). Đặc điểm: Men rạn vỡ băng, có dấu vết can thiệp nhiệt cao tần nhân tạo trên bề mặt để tạo ngụy tích."
Gã gác bút, ngẩng đầu nhìn sang Lâm Tuấn với ánh mắt giễu cợt đầy khiêu khích.
Lúc này, đồng hồ chỉ còn mười lăm giây cuối cùng.
Lâm Tuấn vẫn giữ nguyên hai tay trong hộp. Ngón tay anh lướt qua vết rạn mà Liêu Cảnh Thần vừa chạm vào.
Anh nhận thấy ngay sự bất thường mà đối thủ đã hiểu sai. Vết rạn này quả thực có mép sắc, nhưng đáy rãnh rạn lại tích tụ một lớp cáu cặn mỏng dính màu nâu nhạt - vết tích của tinh bột gạo bị phân hủy qua hàng thế kỷ trong môi trường yếm khí, hoàn toàn khác biệt với vết rạn trắng bệch do sóng viba tạo ra trong phòng thí nghiệm hiện đại.
Cốt đất sét Cảnh Đức Trấn chứa lượng cao lanh rất lớn, thường được nung bằng củi thông ở nhiệt độ khoảng 1.200 đến 1.250 độ C, cho ra chất gốm xốp nhẹ, gõ vào phát ra tiếng đục. Còn cốt đất của pho tượng này đanh chắc như đá hoa cương, tiếng dội âm của nó trong lòng hộp kín vang lên thanh mảnh, ngân dài như kim loại va vào nhau.
Thời gian đếm ngược về con số không tròn trĩnh.
- Hết giờ! Cả hai thí sinh lùi lại một bước! - Tiếng hô của giám sát viên vang lên dứt khoát.
Lâm Tuấn rút tay về, cầm bút đặt xuống mặt giấy. Nét chữ của anh trầm tĩnh, dứt khoát từng nét:
"Hiện vật: Tượng nghê đá hóa gốm men lam xám, phong cách Phật giáo. Xuất xứ: Lò gốm Bát Tràng, Đại Việt. Niên đại: Thế kỷ 17 (Thời Lê Trung Hưng). Đặc điểm: Cốt gốm trầm tích sông Hồng giàu oxit nhôm (Al2O3), nung nhiệt độ cao 1.300°C. Men tro trấu tự nhiên tạo rạn ngầm, từng được chôn giấu bảo quản trong kho lương thực kỵ khí, là hiện vật gốm xuất khẩu đặc trưng sang thị trường Đông Nam Á."
Hai tấm rèm nhung đen lập tức được nhân viên kỹ thuật kéo sang hai bên.
Cửa kính phía trước hai chiếc hộp bật mở. Dưới ánh đèn chiếu điểm công suất lớn, hai pho tượng gốm cổ hiện ra rõ mồn một trước sự chứng kiến của toàn thể khán phòng.
Đó là hai pho tượng nghê gốm có kích thước bằng bàn tay, men phủ màu lam xám tro trĩu nặng dấu ấn thời gian. Phần đài tọa được khắc họa tiết cánh sen đắp nổi tầng tầng lớp lớp, từng cánh sen mập mạp, sống lưng nổi rõ, mang đậm hơi thở nghệ thuật điêu khắc thời Lê - Mạc.
Liêu Cảnh Thần vừa nhìn thấy hình dáng pho tượng, sắc mặt gã lập tức biến đổi. Nụ cười ngạo nghễ trên môi gã cứng đờ.
Tượng nghê phong cách Nam Á, không mang bóng dáng của tượng Quan Âm thời Khang Hy mà gã vừa phán đoán.
Giáo sư Tôn Mậu Vinh cùng hai chuyên gia giám định cao cấp của bảo tàng Cố Cung bước tới bàn đấu. Ông cầm tờ phiếu của Liêu Cảnh Thần lên xem xét, sau đó lắc đầu thở dài:
- Thí sinh số 088, Liêu Cảnh Thần. Cậu nhận định hiện vật là tượng Quan Âm lò Cảnh Đức Trấn thời Khang Hy. Sai lệch về cả thể loại hiện vật, không gian văn hóa lẫn xuất xứ lò gốm!
Tiếng xì xào dấy lên từ phía khán đài Cửu Long. Trần Bá Hùng ngồi trên bục cao, sắc mặt tối sầm lại như mây đen trước cơn giông.
Liêu Cảnh Thần không cam tâm, gã bước lên một bước, giọng run rẩy nhưng cố gằn từng tiếng:
- Thưa giáo sư Tôn! Tôi không phục! Bề mặt men của pho tượng này có vết nứt vỡ băng cục bộ và độ nóng sót lại của nhiệt độ cao! Đó là bằng chứng rõ ràng của việc dùng vi sóng tạo sốc nhiệt để làm giả đồ cổ Khang Hy! Làm sao một lò gốm dân gian phương Nam có thể đạt tới nhiệt độ nung chảy lớp men tro dày và tạo ra cốt gốm đanh mịn như thế này được?
Giáo sư Tôn Mậu Vinh không thèm trả lời gã. Ông quay sang Lâm Tuấn, gật đầu ra hiệu:
- Thí sinh số 100, Lâm Tuấn. Cậu hãy giải thích cho đối thủ của mình hiểu lý do vì sao cậu khẳng định đây là gốm Bát Tràng thế kỷ 17.
Lâm Tuấn bình thản nhìn Liêu Cảnh Thần, giọng nói của anh vang lên rành rọt, truyền đi khắp đại sảnh:
- Anh Liêu, anh đã quá ỷ lại vào các bài học rập khuôn về men rạn Cảnh Đức Trấn mà quên mất bản chất của địa chất học và hóa học silicat.
Lâm Tuấn đưa tay chỉ vào phần đáy mộc của pho tượng:
- Đất sét Cảnh Đức Trấn nổi tiếng nhờ hàm lượng khoáng vật kaolinite cao, nhưng hàm lượng oxit sắt và tạp chất hữu cơ rất thấp, nung bằng củi thông nhiệt lượng chỉ đạt tối đa 1.250 độ C. Còn đất phù sa cổ lưu vực sông Hồng của Bát Tràng lại có tỷ lệ oxit nhôm Al2O3 lên tới hơn ba mươi phần trăm. Để nung chín khối đất này mà không bị nứt vỡ, thợ gốm Đại Việt từ thế kỷ 17 đã sáng tạo ra kỹ thuật lò bầu nhiều bầu nối tiếp, đốt bằng củi gỗ nghiến, đẩy nhiệt độ buồng đốt lên tới 1.300 độ C. Chính nhiệt độ cực hạn đó đã tạo ra cốt gốm đanh như thép, khi gõ vào sẽ có âm thanh kim loại chứ không trầm đục như gốm Giang Tây.
Khán phòng im phăng phắc. Các chuyên gia quốc tế ngồi ở hàng ghế danh dự liên tục ghi chép vào sổ tay.
Lâm Tuấn bước lại gần pho tượng, chỉ vào những đường rạn li ti trên lưng nghê:
- Còn về vết nứt mà anh cho là sốc nhiệt lò vi sóng... Đó không phải là can thiệp nhân tạo thời hiện đại. Men tro của Bát Tràng dùng tro trấu và đá vôi nghiền mịn, độ co giãn nhiệt giữa cốt và men chênh lệch rất lớn. Khi pho tượng này được chôn giấu trong hũ gạo thời tao loạn, axit béo tự nhiên trong cám gạo đã thẩm thấu vào các kẽ nứt vi thể qua hàng trăm năm, tạo thành lớp màng bảo vệ hữu cơ mỏng dính. Khi anh dùng ngón tay chà xát với lực quá mạnh, ma sát tĩnh điện kết hợp với lớp màng cám gạo bị oxy hóa tạo ra ảo giác về một luồng nhiệt cục bộ. Anh đã để cảm giác đánh lừa lý trí khoa học.
Lâm Tuấn ngẩng cao đầu, ánh mắt anh nhìn thẳng về phía bục ban cố vấn:
- Gốm hoa lam và men tro Đại Việt thế kỷ 17 từng dong buồm theo những con tàu buôn của Công ty Đông Ấn Hà Lan vươn ra khắp các hải cảng từ Batavia cho đến tận trời Âu, cạnh tranh sòng phẳng với gốm sứ thời Minh mạt Thanh sơ. Dòng chảy văn hóa đó cha tôi - Lâm Chấn Hải - từng dành cả đời nghiên cứu và phục dựng từng thớ đất. Một kẻ chỉ quen nhìn ngó đồ mô phỏng lò quan như anh, làm sao thấu hiểu được linh hồn của đất phù sa Đại Việt?
Từng lời, từng chữ của Lâm Tuấn như những chiếc đinh thép đóng thẳng vào sự ngạo mạn của Liêu Cảnh Thần.
Sắc mặt Liêu Cảnh Thần chuyển từ đỏ gay sang xám ngắt. Đôi bàn tay đeo găng lụa của gã buông thõng xuống, run rẩy không kiểm soát nổi. Gã muốn mở miệng cãi lại, nhưng trước những phân tích khoa học chuẩn xác đến từng độ C của nhiệt lượng lò nung và tỷ lệ oxit nhôm, mọi lý lẽ ngụy biện đều trở nên kệch cỡm.
Giáo sư Tôn Mậu Vinh gõ mạnh búa gỗ xuống bàn điều hành:
- Kết quả vòng tứ kết! Thí sinh số 088 Liêu Cảnh Thần: Nhận định sai hiện vật. Điểm số: Hai mươi trên một trăm. Loại!
- Thí sinh số 100 Lâm Tuấn: Nhận định chính xác tuyệt đối hiện vật là nghê gốm Bát Tràng thế kỷ 17, phân tích xuất sắc đặc tính hóa lý của cốt gốm oxit nhôm và men tro truyền thống. Điểm số: Một trăm điểm tuyệt đối! Giành quyền bước thẳng vào vòng bán kết!
Tiếng vỗ tay từ hàng ghế các chuyên gia châu Âu và Đông Nam Á đồng loạt bùng nổ.
Tô Diệp Nhi mỉm cười rạng rỡ, hai mắt lấp lánh ánh lệ khi nhìn người đàn ông trẻ tuổi đứng hiên ngang giữa sàn đấu. Tên tuổi của gốm cổ Đại Việt và di sản nghiên cứu của Lâm Chấn Hải đã một lần nữa được xướng lên đầy kiêu hãnh tại trung tâm thương mại cổ vật khắc nghiệt nhất châu Á.
Dưới ánh đèn rực rỡ, Lâm Tuấn cúi đầu chào pho tượng nghê gốm cổ.
Nhưng ngay khi anh chuẩn bị quay lưng bước xuống bục, chiếc nhẫn bạc trên ngón tay trỏ bỗng nhiên co thắt dữ dội. Một luồng hàn khí thấu xương lan nhanh dọc theo cánh tay, khiến toàn bộ cơ bắp trên vai anh cứng đờ.
Lâm Tuấn ngước mắt nhìn lên.
Trần Bá Hùng đã đứng dậy từ lúc nào. Gã không nhìn Liêu Cảnh Thần đang lảo đảo rời sàn đấu trong tủi nhục, mà đôi mắt chim ưng của gã chỉ găm chặt vào Lâm Tuấn. Đôi môi gã nở một nụ cười lạnh lẽo đến rợn người.
Gã giơ tay ra hiệu cho nhân viên điều phối của ban tổ chức.
Chiếc Hắc Hạp số tám - chiếc hộp đặc biệt được phủ vải nhung đỏ thêu chỉ vàng, vật phẩm do đích thân Hội đồng Giám khảo chỉ định riêng cho trận bán kết - bắt đầu được bốn nhân viên an ninh khiêng từ căn phòng bảo mật bước ra sàn đấu.
Mùi kim loại sắc lạnh pha lẫn mùi tanh nồng của chất hóa học từ chiếc hộp số tám dội thẳng vào giác quan của Lâm Tuấn, báo hiệu một cạm bẫy tàn độc vượt xa mọi quy chuẩn thông thường đang chờ đợi anh ở phía trước.